Warren Buffett lý giải ‘bong bóng’ giá hình thành như thế nào



Trong 1 cuộc phỏng vấn với Ủy ban Điều tra Khủng hoảng Tài chính năm 2010, huyền thoại đầu tư Warren Buffett đã giải đáp 1 số nghi vấn về ý kiến tư nhân với bong bóng nhà đất và nguồn hỗ trợ. Ông cũng đưa ra đào tạo về cách bong bóng hình thành, giúp những người muốn đầu tư hoặc nghiên cứu kinh tế học hành vi:

“Người thầy cũ của tôi – Ben Graham khoảng 50 năm trước đã đề cập 1 điều làm cho cho tôi nhớ đến tận hiện nay và ngày 1 thấy đúng. Ông ấy đề cập: ‘Con sẽ gặp nhiều rối rắm hơn khi đầu tư dựa trên 1 giả như có lý, so với 1 giả như phi lý’.

Nếu bạn giả định mặt trăng làm cho từ phô mai hay thứ gì đó, nghe đã thấy kỳ cục rồi. Nhưng giả như bạn cho rằng cổ phiếu sẽ cho lợi nhuận cao hơn trái phiếu, nó đã trở thành giả như chém gió bong bóng chứng khoán 1929. Khi ấy, mọi người nghĩ rằng cổ phiếu khởi đầu quyến rũ. Và thế là họ quên hết những giảm thiểu của giả như đầu tiên. Theo thời kì, giả như này trở thành lực đẩy tạo nên bong bóng. Nó bị quên lãng khi tình hình giá xuất hiện.

Huyền thoại đầu tư Warren Buffett. Ảnh: AP

Huyền thoại đầu tư Warren Buffett. Ảnh: AP

Giờ đây, tôi và quý vị đang chứng kiến điều tương tự trên thị phần nhà đất. Bạn hoàn toàn có lý khi cho rằng giá nhà sẽ tăng dần theo thời kì, do đôla Mỹ yếu đi.

Khi có tới 66 – 67% người dân muốn có nhà riêng, rồi bạn lại có thể đi vay tiền để mua nhà, và đích thực tin rằng giá nhà sẽ tăng, bạn sẽ mua càng nhanh càng tốt. Đó là 1 giả như rất hợp lý.

Rồi tình hình giá xuất hiện, bạn sẽ muốn mua 3 căn, 5 căn, đồng ý với những khoản trả tiền không đủ kỹ năng chi trả. Vì giá năm sau sẽ tăng.

Người cho vay cũng cảm thấy điều tương tự. Họ đích thực không quan tâm là người vay có đủ tiêu chí hay không đâu vào đâu. Vì nói cả giả như phải tịch kí nhà, giá nhà năm tới cũng tăng lên cơ mà. Và 1 khi đà tăng đã có, lại được củng cố bởi tình hình giá, và giả như đầu tiên bị quên lãng, tình cảnh như năm 1929 đã xuất hiện.

Internet cũng thế. Internet sẽ đổi thay cuộc sống của tôi và quý vị. Nhưng nó không có nghĩa đơn vị nào cũng phải có vốn hóa 50 tỷ USD, tạo nên bong bóng dotcom.

Diễn biến giá chẳng thể bỏ qua với mọi người đến nỗi bưng bít cả tâm khảm họ. Nhà cửa là của nả lớn nhất. Người dân có thể không hiểu mấy về cổ phiếu, về hoa tulip, nhưng họ đều thân thuộc với nhà đất, và muốn mua bằng mọi giá. Vì thế, việc đi vay mua nhà đã tạo ra 1 bong bóng lớn chưa từng có”.

Những ngày cuối tháng 8, đầu tháng 9/2008, cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất diễn ra từ sau Thế chiến thứ II khởi đầu lan rộng. Từ sự suy thoái của thị phần nhà đất Mỹ với xuất xứ được người ta nói đến nhiều nhất sau này là “cho vay dưới chuẩn” (của nả thế chấp cho các khoản vay đất đai không đủ cam kết trả nợ), cuộc khủng hoảng lan sang thị phần nguồn vốn và rồi tới kinh tế toàn cầu.

Cơn động đất đích thực nổ ra vào ngày 7/9 với việc hai đại gia cho vay thế chấp của Mỹ là Fannie Mae và Freddie Mac bị quốc hữu hóa. Sau đó, tuần tự Lehman Brothers, Washington Mutual tuyên bố vỡ nợ. Merill Lynch bị Bank of America mua lại, còn AIG phải nhận hàng chục tỷ USD cứu trợ từ Chính phủ Mỹ.

Để cứu vãn tình thế, nhà băng trung ương các nước đã phải cắt giảm lãi suất, bơm tiền cho các đơn vị hay mua lại nợ xấu. Tuy nhiên, động thái đó cũng chẳng thể ngăn cản Nhật, EU, Mỹ, Nga và nhiều đất nước khác trên toàn cầu rơi vào suy thoái trong quý IV năm đó. Theo cựu Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) – Alan Greenspan, đây là cuộc khủng hoảng “hàng trăm năm mới có 1 lần”.

Hà Thu(theo BI)