Vì sao công ty tài chính tiêu dùng hay gọi đòi nợ nhầm?



Sự bùng nổ của nguồn vốn vay dùng – mảnh đất màu mỡ với quy mô ước tính gần 30 tỷ USD, làm cho cho nhiều tổ chức chen nhau xuất hiện. Mỗi nơi ứng dụng 1 bộ tiêu chí cho vay riêng nhưng đa phần đều rẻ hơn rất nhiều so với nguồn vốn vay ngân hàng.

Các khoản vay tiêu dùng hầu hết là tín chấp, thậm chí không cần chứng minh thu nhập. Ảnh: H.T

Các khoản vay dùng gần như là tín chấp, thậm chí không cần chứng minh thu nhập. Ảnh: H.T

Hiện các tổ chức cho vay theo dạng trả góp mua sắm (đồ gia dụng, nội thất, điện máy, công cụ chuyển di) và tiền mặt. Dù hình thức gì, gần như khoản vay là tín chấp với trị giá nhỏ, thường là vài chục triệu đồng.

Để được vay, thường ngày anh chị chỉ cần cung cấp thủ tục chứng minh hai nguyên tố, nơi ở và thu nhập cùng số smartphone từ 2-5 người thân. Tuy nhiên, thực tại cho thấy, các chi tiết này có thể bị làm cho giả từ phía người cần vay.

Ví dụ như bảng công nhận lương tại nơi làm cho việc có thể được điều chỉnh cao hơn số lương thực nhận để được vay với trị giá cao hơn. Các hóa đơn sinh hoạt cũng có thể làm cho giả duyệt y việc mượn hoặc lấy từ người khác. Thông thường nhất là số smartphone người thân thường không chính xác. Việc lầm lẫn chỉ được phát giác khi người đi vay không chi trả đúng hạn và các tổ chức này mua cách giao thông với người thân để đòi tiền.

Đây cũng là nguyên nhân của hiện trạng nhiều người dù không nợ, cũng chẳng biết người đi vay là ai, nhưng vẫn bị các tổ chức nguồn vốn gọi smartphone “truy nã”. Lý do là số smartphone của họ xuất hiện trong danh sách “người có liên đới với người đi vay”.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người dùng (Bộ Công Thương) vài tháng qua cũng ghi nhận hơn 100 trường hợp về hiện trạng bị quấy phá từ các tổ chức nguồn vốn dùng.

Các tổ chức nguồn vốn đánh giá giấy má với hai buộc phải là đánh giá thực địa và theo số smartphone cung cấp. Tuy nhiên, theo 1 số nhân viên tại các tổ chức này, do lượng giấy má xin vay quá lớn và nhân sự không đáp ứng đủ, nhiều trường hợp được bỏ qua bước đánh giá giả định giấy má hợp lý và chưa từng có nợ xấu.

FE Credit, Home Credit và HD Saison là 3 công ty tài chính tiêu dùng đứng đầu thị trường hiện nay. Ảnh: TL

FE Credit, Home Credit và HD Saison là 3 tổ chức nguồn vốn dùng đứng đầu thị phần ngày nay. Ảnh: TL

Dù trình bày nhiều rủi ro khi hướng tới hàng ngũ anh chị “dưới chuẩn”, nguồn vốn vay dùng vẫn là 1 kênh đầu tư sáng giá với tỷ suất lợi nhuận cao – “cái giá” được cho là hợp lý để đánh đổi với rủi ro.

“Bản thân hoạt động của các tổ chức nguồn vốn dùng rủi ro rất cao nên luật khống chế không cho họ huy động tiền từ dân cư. Nhưng đây cũng là nguyên tố làm cho lãi suất cho vay từ tổ chức nguồn vốn cao hơn nhiều so với vay thương nghiệp của ngân hàng”, ông Phạm Xuân Hoè, Phó viện trưởng Viện chỉ tiêu ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước) từng san sớt trong 1 sự kiện về nguồn vốn vay dùng.

Hiện không có mức trần lãi suất cho vay với các tổ chức nguồn vốn mà chỉ có quy định lãi suất cần được quy đổi theo tỷ lệ % 1 năm (thay vì 1 ngày hoặc mỗi tháng) và phải tính theo số dư nợ cho vay, thời kì duy trì số dư nợ cho vay thực tại. Tuy nhiên, các tổ chức nguồn vốn thường tiêu dùng con số chi trả hàng tháng tính trên khoản vay và thời kì để che đi mức lãi suất thực thụ, có thể lên tới 40-70%. Với các khoản vay nhỏ, người dùng thường “chủ quan” trước những số tiền này.

Nhờ điều này mà tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM) của các tổ chức nguồn vốn ở mức ngất ngư, dù giá bán vốn đầu vào của các tổ chức này cao hơn ngân hàng, giá bán hoạt động cũng lớn do khoản vay nhỏ, kỳ hạn ngắn.

Trong báo cáo của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC), NIM của các tổ chức nguồn vốn dùng thuộc hàng ngũ đầu thị phần thường đạt từ 26-38%, khi mà NIM của các ngân hàng thương nghiệp chỉ nao núng 2-4,5%.

Với thu nhập lãi thuần và lợi nhuận trước thuế tuần tự là 5.300 tỷ và 1.600 tỷ đồng, VPBank năm 2014 mới nằm trong hàng ngũ cuối Top 10 trên thị phần. Nhưng bốn năm sau, ngân hàng này đã chen chân vào hàng ngũ bốn ngân hàng đứng đầu với hơn 8.100 tỷ đồng lợi nhuận, bám đuổi sát sao những “ông lớn” quốc doanh như Vietcombank, VietinBank hay BIDV. Kết quả này không đến từ sự bứt phá của ngân hàng mẹ mà đến từ sự đóng góp chính của FE Credit – tổ chức nguồn vốn do VPBank sở hữu 100% vốn.

Tương tự với các ngân hàng khác, đây cũng là 1 khoản đầu tư đáng giá. Đó là nguyên nhân không phải bỗng nhiên mà làn sóng M&A các tổ chức nguồn vốn dùng được nở rộ 3 năm mới đây trong lĩnh vực ngân hàng. SHB thâu tóm Công ty Tài chính Vinaconex-Viettel (VVF) và đổi tên thành SHB Finance, với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng. Maritime Bank mua lại Công ty Tài chính Dệt may Việt Nam (TFC), hay Seabank đã mua lại Công ty Tài chính Bưu điện với giá 710 tỷ đồng.

Minh Sơn