VCCI: Doanh nghiệp phải chi tiền bảo kê để được ‘yên ổn làm ăn’



Năm nay, lần trước nhất tiêu chí giám định về an ninh thứ tự xuất hiện trong kết quả dò xét Chỉ số kỹ năng khó khăn cấp tỉnh (PCI). Tuy nhiên, tiêu chí này lại được nêu là “nỗi lo có thiên hướng vượt trội” của công ty năm qua. Ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng ban Pháp chế (Phòng Thương mại & công nghiệp Việt Nam – VCCI) cho hay, nhiều chuyên gia đã khuyến nghị việc PCI cần tìm hiểu và giám định ảnh hưởng của trạng thái tù hãm cũng như hành động của chính quyền địa phương đối với vấn đề này.

Kết quả dò xét năm 2017 cho thấy không có ký hiệu tù hãm lan tràn ngoài tẩm kiểm soát, nhưng vẫn có 3% công ty cho biết phải trả tiền bảo kê cho các băng lực lượng côn đồ, công ty xã hội đen để được im làm cho ăn.

Chi phí bôi trơn giảm nhưng các doanh nghiệp đang phải trả tiền cho các tổ chức xã hội đen để được yên ổn làm ăn. Ảnh minh hoạ

Chi phí bôi trơn giảm nhưng các công ty đang phải trả tiền cho các công ty xã hội đen. Ảnh minh hoạ

Cũng theo dò xét, 56% công ty giám định diễn biến an ninh, thứ tự tại địa phương là tốt; 14,5% công ty cho biết họ bị trộm cắp hoặc đột nhập trong năm vừa qua. Giá trị nhàng nhàng của nả bị mất khoảng 15 triệu đồng (667 USD), 1 số công ty bị mất mát của nả có trị giá lên đến trên 500 triệu đồng (22.000 USD).

“Đối với các công ty nhỏ, con số này chiếm 1 phần đáng kể trong kế quả buôn bán hàng năm của họ. Các công ty lớn hơn nhiều năng lực bị thiệt hại nhiều hơn”, báo cáo nhận định.

Xem đầy đủ đồ hoạ Năng lực cạnh tranh 63 tỉnh, thành tại đây

Xem hồ hết đồ hoạ Năng lực khó khăn 63 tỉnh, thành tại đây

Có nhiều tỉnh, thị thành nằm trong top đầu bảng xếp hạng PCI 2017, nhưng gianh giới Đồng bằng sông Cửu Long lại được đề cập tới là nơi “các vấn đề tù hãm đáng lo ngại nhất”. Tỷ lệ công ty bị trộm cắp cao nhất được ghi nhận ở Cà Mau (26,7%), kế đến là Bạc Liêu (25,3%), Sóc Trăng (23,9%) và An Giang (23,6%). Kiên Giang (23,1%) và Tiền Giang (23%)… Dù thế, đầy đủ công ty đặt niềm tin và giám định công an địa phương đã hỗ trợ công ty giải quyết hậu quả vụ việc.

Kết quả dò xét PCI 2017 cũng cho thấy cải thiện đáng kể trong giám định của công ty về chỉ số tiếp cận điện năng, với 74% công ty chấp thuận và 69,3% giám định có nhiều chuyển biến. Thời gian đứt quãng cung cấp điện tính nhàng nhàng trên 1 công ty của 2017 được xác định giảm đáng kể so với 2016 và tỷ lệ các công ty nhận được công bố nhà sản xuất về cấp điện tăng cao (75%) đối với các vấn đề dừng, giảm cấp điện đã giúp công ty có thời kì chủ động hơn để chuẩn bị và điều chỉnh hoạt động.

Ông Đậu Anh Tuấn cũng cho biết, 2017 là năm ghi dấu nỗ lực của chính quyền các địa phương trong giảm mức giá không chính thức. “Không còn đè nặng với công ty như trước, các công ty trong nước và FDI đều chung nhận định mức giá ‘ngầm’, trạng thái nhũng nhiễu đã giảm đáng kể so với trước”, Trưởng ban Pháp chế VCCI nhận xét.

Tỷ lệ công ty thừa nhận có chi trả mức giá không chính thức khi làm cho hồ sơ thương chính giảm từ 56,4% năm 2016 xuống chỉ còn 53% trong năm 2017; lĩnh vực đất đai cũng giảm gần 5% so với 2016. “Có thể đề cập chống biển thủ là 1 trong những ưu ái chính sách bậc nhất, là nhiệm vụ trọng tâm của các nhà lãnh đạo chính quyền Việt Nam trong năm qua. Điều này biểu lộ qua 1 loạt vụ án biển thủ lớn được dò xét, xét xử”, báo cáo PCI nhận xét.

Nhiều tiêu chí về môi trường buôn bán, cơ sở… được cải thiện, song điều khiến cho ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI lo ngại là công ty tư nhân đang “teo” lại.

Được biết đến là nền kinh tế có độ mở rất cao (gấp tới gần 2 lần GDP), song gianh giới tư nhân của Việt Nam vẫn hướng vào thị phần trong nước là chính yếu, xuất khẩu vẫn lệ thuộc vào các FDI, tới 70%. Đáng lưu ý, số lượng công ty thành lập mới gia tăng, nhưng khu công ty tư nhân lại đang nhỏ đi cả về quy mô vốn và cần lao.

“Hội chứng thiếu vắng các công ty cỡ vừa đã không được giải quyết. Sau 30 năm cải cách, Việt Nam vẫn chưa có được 1 thế hệ các nhà công nghiệp ngang tầm toàn cầu. Chỉ 14% công ty Việt có lĩnh vực hoạt động chính là chế tác”, Chủ tịch VCCI nhận định.

Dẫn chứng kết quả báo cáo dò xét PCI 2017, ông Lộc nêu, trên 50% công ty có ít hơn 10 cần lao, trong số này 85% có dưới 50 cần lao. Các công ty Việt Nam thiếu năng lực vững mạnh lên quy mô lớn. Theo số liệu dò xét, chỉ có 11% công ty tư nhân Việt Nam xuất khẩu trực tiếp hoặc gián tiếp ưng chuẩn người mua hàng quốc tế và chỉ 14% bán cho các công ty FDI tại Việt Nam.

“Thách thức chính yếu hiện giờ tà tàm thế nào để tăng quy mô của những công ty nội địa này và tạo điều kiện để họ hội nhập tốt hơn cùng các công ty nước ngoài và tăng tiến được trị giá gia tăng trong chuỗi trị giá”, Chủ tịch VCCI đề cập.

Anh Minh