TS Võ Trí Thành: Cần bỏ suy nghĩ ‘giàu là nhờ gì đó bất thường’



Quan điểm này được Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) nêu khi bàn luận với VnExpress.

Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng CIEM. Ảnh: T.L

Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng CIEM. Ảnh: T.L

Forbes vừa ban bố danh sách tỷ phú toàn cầu và Việt Nam có thêm 2 tỷ phú mới lọt vào danh sách này, đều ở lĩnh vực cung ứng. Ông nghĩ gì khi số lượng tỷ phú đang tăng mau chóng những năm cách đây không lâu?

– Tôi cho rằng con số tỷ phú USD ở Việt Nam kiên cố không dừng lại ở số 4 như được ghi nhận, mà vẫn còn rất nhiều đại gia ẩn danh không muốn lộ diện. Xã hội ngày 1 tăng trưởng, sự xuất hiện của giới nhà giàu không phải là điều xa lạ. Tương tự với Việt Nam – 1 quốc gia đang tăng trưởng, số lượng tỷ phú, đại gia tăng nhanh… cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế là dấu hiệu hăng hái. Điều này phần nào biểu thị sự phồn vinh, tăng trưởng của 1 quốc gia.

– Sự xuất hiện ngày 1 nhiều người giàu ở Việt Nam là dấu hiệu hăng hái, song vẫn có sự phân cực giữa giàu – nghèo. Ông suy ngẫm gì về điều này?

– Xã hội tăng trưởng nào cũng cần sự góp mặt của người giàu, chẳng hạn không xã hội khó đi lên. Ngược lại, người giàu cũng phải hiểu chẳng hạn để xã hội phân cực quá mạnh thì họ cũng khó tăng trưởng được. Tốc độ gia tăng người giàu phải đi liền với xoá hố sâu ngăn cách ấy trong xã hội và đổi thay ý kiến “giàu là nhờ gì đó thất thường”.

Thứ nhất, sự xuất hiện người giàu cũng đi liền với bất bình đẳng thu nhập giữa giàu, nghèo. Quan điểm của tôi bất bình đẳng thỉnh thoảng tốt nhưng cũng lại là rất tồi. Ở đây không phải là khoảng cách bất bình đẳng mà xuất xứ đằng sau nó. Các doanh nhân, tỷ phú nắm bắt nguồn tin, thời cơ buôn bán là kèm theo, nhưng chẳng hạn họ tận dụng những thời cơ này cho mục đích tậu kiếm đặc quyền đặc lợi, thậm chí biển thủ thì lại là vấn đề.

Click vào ảnh để xem thêm chân dung 4 tỷ phú USD Việt Nam. Đồ họa: Tiến Thành.

Click vào ảnh để xem thêm chân dung 4 tỷ phú USD Việt Nam. Đồ họa: Tiến Thành.

Thứ hai là sự đóng góp của người giàu cho xã hội. Sự phong lưu sẽ không vững bền chẳng hạn đại phần đông nhân dân còn nghèo. Chúng ta hoan nghênh sự xuất hiện của những đại gia, tỷ phú ở Việt Nam và cũng cần cổ động họ đóng góp nhiều hơn vào sự tăng trưởng, thịnh vượng của quốc gia. Sẽ hữu dụng hơn khi tài sản của đại gia, ngoài dùng cho lợi ích, nhu cầu tư nhân, quay trở lại dùng cho xã hội, san sớt với phân khúc còn đói nghèo. Vì thế ngoài quy tụ nguồn lực vào đầu tư, dùng…, người phong lưu thể đóng góp cho cộng đồng duyệt y việc rót vốn vào các lĩnh vực phi lợi nhuận như giáo dục, y tế, nông nghiệp…

Ông nghĩ sao về việcđã tới lúc xã hội nên có cái nhìn hâm mộ hơn với giới đại gia, tỷ phú, thay vì cái nhìn khó tính như lâu nay?

– Tôi có nhớ lời 1 cựu quan chức từng nhắc, xã hội luôn ý kiến người giàu là người có “quyền”. Cách nhìn của xã hội với người giàu cũng có cái lý của họ, mọi sự đều có xuất xứ của nó.

Đằng sau sự phong lưu, khoảng cách thu nhập, bất bình đẳng như tôi kể ở trên, thì đâu đó lối sống, cách sống của 1 số người giàu thỉnh thoảng khiến cho họ nhận được cái nhìn không mấy hâm mộ, thậm chí phản cảm từ xã hội. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng đã tới lúc xã hội cũng nên bớt khó tính hơn.

– Vậy cần khiến cho gì để kích thích sự đóng góp nhiều hơn của các đại gia, tỷ phú Việt vào sự thịnh vượng quốc gia?

– Trải qua hơn 30 năm tăng trưởng, doanh nhân Việt Nam đã bước sang thế hệ thứ 5, có bước đi đáng kể cùng với nỗ lực cách tân của Chính phủ và coi kinh tế tư nhân là địa bàn nòng cốt, không thể bỏ qua trong tăng trưởng kinh tế, xã hội. Vài chục năm trở lại đây, Việt Nam đã có nhiều công ty tầm cỡ, nhưng lớn thực thụ và đúng nghĩa thì tôi cho rằng vẫn chưa.

Ông Võ Trí Thành cho rằng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã có danh, có vai trò nhưng vẫn trong giai đoạn tập lớn.

Ông Võ Trí Thành cho rằng công ty tư nhân Việt Nam đã có “danh”, có vai trò nhưng vẫn trong thời kỳ “tập lớn”. Ảnh: Nhật Minh.

Doanh số, lượng cần lao lớn, đóng góp nhiều cho ngân sách hàng năm… rất cần, nhưng chưa phải điều kiện đủ để giám định công ty đó đã “lớn”. Theo tôi, công ty “lớn” phải có thương hiệu toàn cầu, kỹ thuật thông minh, chi phối được màng lưới cung ứng. Đây là những tiêu chí không thể bỏ qua giám định 1 công ty đã trưởng thành, “lớn” thực thụ hay chưa, hay chỉ đang trong thời kỳ “tập khiến cho người lớn”.

Vì thế, công ty Việt cần 3 điều, nhanh nhất là cách tạo dựng các đơn hàng. Kế tiếp là phải được hỗ trợ 1 cách hợp pháp và rốt cuộc là tính kết nối những công ty thông minh khi mà mối liên kết này giữa các công ty còn rất yếu.

Tôi vẫn nhắc rằng, có nhiều tiền thì tốt nhưng chưa chắc đã khiến cho được lớn. Doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam đã có danh, có vai trò, nhưng câu chuyện sắp tới còn nhiều bừa bộn.

Ở góc độ thiết chế, dù đã có những đổi thay cơ bản nhưng vẫn cần nỗ lực hơn từ đầy đủ các phía, bộ, lĩnh vực để chính sách đưa ra thích hợp với đảm bảo quốc tế và giúp họ tăng kỹ năng khó khăn…

– Ông nghĩ sao về các tỷ phú nhắc rằng không háo danh tỷ phú, không khiến cho mọi thứ để nhận được danh xưng này?

– Tôi cho rằng phát biểu này rất chân thật và đáng trân trọng. Doanh nhân, đại gia họ khiến cho giàu trước hết cho bản thân mình, nhưng xa hơn họ muốn đóng góp cho xã hội, giúp quốc gia tăng trưởng hơn. Vì thế nên có những tỷ phú khi đã thành công, họ đầu tư tiền vào các lĩnh vực phi lợi nhuận như giáo dục, y tế, nông nghiệp… Những mảng buôn bán này có thể không giúp mang đến lợi nhuận lớn cho công ty, thậm chí thâm hụt, song họ vẫn khiến cho bởi khát vọng “muốn khiến cho gì đó cho xã hội, quốc gia”.

Cốt lõi ở đây chính là sự thực tình. Soi vào giới doanh nhân, đại gia hay tỷ phú ở Việt Nam, mỗi người có ý kiến khác nhau, không thể bỏ qua là cách biểu thị bản thân qua lối sống, cách sống ra sao khiến cho họ được tôn vinh, tôn trọng. Đây là bài toán nghệ thuật không đơn thuần và hẳn nhiên còn rất nhiều việc cần khiến cho.

Nguyễn Hoài (thực hành)