TS Đặng Hùng Võ: Thuế đất hiện nay quá thấp



Dưới đây là bài viết của GS. TS Đặng Hùng Võ về Đề cương vun đắp Luật Thuế của cải với nhà, đất mà Bộ Tài chính vừa lấy quan niệm. Ông Đặng Hùng Võ từng là Thứ trưởng Tài nguyên ổn và Môi trường, là 1 trong những người đặt nền tảng cho việc vun đắp Luật Đất đai năm 2003, mang lại nhiều điểm mới cho công việc điều hành nguồn tài nguyên ổn này.

Tôi đang ở 1 ngôi nhà 4 tầng trên diện tích đất 150 m2, giá thị phần khoảng 17 tỷ đồng. Tính ra, tôi chỉ phải nộp 1 triệu đồng thuế mỗi năm nên chưa bao giờ phải lăn tăn lấy tiền ở đâu để đóng. Và giả định có tiền, tôi mua tàng trữ đến 10 ngôi nhà tương tự vẫn không phải để tâm chuyện nộp thuế. Nói cách khác, theo tôi, mức thuế ngày nay hoàn toàn không đáng nhắc so với tiền thu được từ cho thuê nhà.

Mặc dù còn nhiều việc phải bàn thêm, tôi cho rằng đề xuất của Bộ Tài chính về công trình Luật Thuế của cải là điều đề xuất phải khiến trong bối cảnh nguồn thu ngân sách càng ngày càng thu hẹp khi tham dự thương nghiệp tự do.

Dự án này chủ yếu canh tân sắc thuế tiêu dùng đất phi nông nghiệp, có đánh thuế vào đất đai và các của cải khác đầu tư trên đất. Nếu sắc thuế tương tự được ban hành từ 2005, thị phần đất đai nước ta đã không rơi vào khủng hoảng trong thời kỳ 2011-2013, không phải đi vay ODA để nâng cấp tỉnh thành, ngân sách nhà nước không quá khó khăn và kỹ năng kỹ sảo khó khăn đất nước sẽ cao hơn.

Ông Đặng Hùng Võ, một trong những người đặt nền móng xây dựng Luật Đất đai năm 2003.

Ông Đặng Hùng Võ, 1 trong những người đặt nền tảng vun đắp Luật Đất đai năm 2003. Ảnh: PLO

Tâm lý chung là người dân sẽ không muốn tăng thêm trách nhiệm nguồn vốn từ tiêu dùng đất và đất đai. Các đại gia nhiều nhà đất kèm theo cũng không muốn tăng tiến mức thuế này. Tuy nhiên, cảnh ngộ đất nước ngày nay, chẳng thể để mức thuế quá phải chăng, tạo nên nhiều bất lợi cho vững mạnh.

Việc tăng tiến mức thuế tiêu dùng đất phi nông nghiệp và đánh thuế vào đất đai là biện pháp độc nhất vô nhị để tăng nguồn thu hợp lý cho vững mạnh cơ sở, nhà cung cấp công cộng và nâng cấp tỉnh thành. Nó cũng giúp ngăn ngừa đầu tư, tàng trữ nhà đất; tạo điều kiện giảm giá đất đai, giảm tầm giá về đất đai cho cung cấp sản phẩm, tăng kỹ năng kỹ sảo khó khăn đất nước. Chưa nhắc, theo tôi, việc này cũng điều chỉnh phân bố dân cư trong giai đoạn tỉnh thành hóa, ngăn dòng người đổ về kiếm sống tại các tỉnh thành lớn.

Tuy nhiên, về khuôn khổ tính thuế của cải, đề xuất của Bộ Tài chính cũng lại rơi vào hiện trạng tham vọng quá lớn. Một trong những quy luật cấp thiết cần đảm bảo là sắc thuế của cải không kìm hãm đầu tư vững mạnh, chỉ tiêu đánh thuế cần đưa ra thật rõ ràng. Chính vì vậy, lúc này cần quy tụ vào canh tân bước tiếp theo đối với thuế tiêu dùng đất phi nông nghiệp để trở thành thuế đất đai.

Về thuế tiêu dùng đất phi nông nghiệp, tỷ suất thuế hiện giờ 0,03% được đưa lên mức 0,4% đối với đất ở, từ 0,3% tới 0,52% đối với đất cung cấp buôn bán phi nông nghiệp, 1% đối với đất không đưa vào tiêu dùng hoặc tiêu dùng không đúng mục đích và 2% đối với đất lấn chiếm. Việc tỷ suất thuế này nâng lên khoảng 13 lần tương tự theo tôi là thích hợp.

Như ví dụ của chính tôi, hiện chỉ phải nộp 1 triệu đồng thì có thể sắp tới phải nộp 13 triệu đồng mỗi năm. Tôi cho việc tăng này là hợp lý. Nếu thu nhập không đủ để nộp, buộc tôi phải tuyển chọn biện pháp hoặc bán chỗ ở hiện giờ chuyển sang ở nơi khác có mức thuế phải chăng hơn, hoặc cho thuê 1 phần để đủ tiền nộp thuế. Có thể cũng có người đề cập rằng, cứ để yên ổn như ngày nay có hơn không, ủng hộ nâng thuế khiến cho mình bị thiệt, thậm chí có khi phải bán cả nhà. Nếu ai cũng nghĩ tương tự thì lấy ai để vun đắp đất nước?

Tỷ suất thuế này là thích hợp với gianh giới tỉnh thành, ven tỉnh thành và vùng được quy hoạch thành tỉnh thành. Đối với vùng nông thôn, miền núi có thu nhập còn rất phải chăng, theo tôi nên giữ nguyên ổn tỷ suất thuế hiện giờ. Việc cần bổ sung là mức lũy tiến khi tiêu dùng đất vượt hạn mức, có thể xác định theo thể thức như hiện hành, tiêu dùng đất dưới 3 lần hạn mức, tỷ suất thuế tăng 2,5 lần còn vượt quá 3 lần, tỷ suất thuế tăng 5 lần.

Đề xuất của Bộ Tài chính là chỉ đánh thuế đất đai với thuế suất 0,4% và xác định ngưỡng chịu thuế 700 triệu đồng, trái với các kinh nghiệm tốt trên toàn cầu, hệ quả thế tất là kìm hãm đầu tư về đất đai. Cần đánh thuế theo diện tích tiêu dùng trên đầu người. Đây là sắc thuế đánh vào việc tiêu dùng cơ sở và nhà cung cấp công cộng để có kinh phí đầu tư nâng cấp.

Nhà chung cư trên 700 triệu có thể phải nộp thuế với thuế suất 0,4% theo Luật Thuế Tài sản đang dự thảo. Ảnh: Bá Đô.

Nhà chung cư trên 700 triệu có thể phải nộp thuế với thuế suất 0,4% theo Luật Thuế của cải đang dự thảo. Ảnh: Bá Đô.

Theo chỉ tiêu vững mạnh đất đai, mức diện tích bình quân đầu người cần đạt được là 25m2. Như vậy, thuế đất đai nên áp với hạn mức từ 25m2 trên đầu người trở lên, với thuế suất thích hợp với từng gianh giới.

Trước hết, sắc thuế này không nên đánh vào gianh giới nông thôn và miền núi mà chưa được quy hoạch thành tỉnh thành. Tiếp theo, tỷ suất thuế tính trên diện tích được xác định theo từ tỉnh thành loại 2 trở xuống, theo từng gianh giới đối với tỉnh thành loại 1 và tỉnh thành loại đặc thù, theo gianh giới ngoại vi của từng loại tỉnh thành và theo gianh giới nông thôn được quy hoạch thành tỉnh thành. Thuế này cũng được đánh lũy tiến theo cách tương tự như thuế tiêu dùng đất phi nông nghiệp.

Với các của cải đầu tư trên đất mà không phải đất đai, đây là vấn đề rất phức tạp. nhắc cả đánh theo trị giá hay diện tích đều có ảnh hưởng kìm hãm đầu tư. Điều mơ ước là sắc thuế phải khuyến khích tiêu dùng đất có hiệu quả, khuyến khích hệ số tiêu dùng đất cao. Theo tôi, sắc thuế này chỉ nên đánh vào các trường hợp công trình “treo”, công trình chậm tiến độ và công trình được thực hành có hệ số tiêu dùng đất phải chăng hơn mức được xét duyệt.

Trên toàn cầu, thuế tiêu dùng đất được ứng dụng như trách nhiệm đóng góp nguồn vốn cho đất nước của mỗi người. Sử dụng nguồn lực đất đai luôn được coi đồng đẳng đối với mọi người, là nguồn thu chiếm khoảng 30% tổng thu ngân sách nhà nước, là nguồn thu chính cho ngân sách địa phương, đóng góp cho đầu tư vững mạnh cơ sở, nhà cung cấp công cộng. Sắc thuế này đánh trên trị giá đất đai với tỷ suất từ 1% tới 1,5%, có lũy tiến theo diện tích tiêu dùng.

* Các nước đánh thuế nhà, đất ra sao?

Các nước đánh thuế nhà, đất như thế nào

Các nước đánh thuế nhà, đất như thế nào

Các sắc thuế tiêu dùng đất, thuế đất đai, thuế của cải gắn liền với đất là công cụ cấp thiết để ngăn ngừa hiện trạng đầu tư nhà đất; có đất nhưng tiêu dùng kém hiệu quả hoặc không tiêu dùng; để điều tiết phân bố dân cư và giảm thiểu dòng người thiên di vào các tỉnh thành lớn (đánh thuế cao vào những gianh giới tỉnh thành cần giảm mật độ dân cư).

Nguyên ổn lý căn bản của thị phần đất đai là “thuế cao thì giá phải chăng, thuế phải chăng thì giá cao”. Khi nâng mức thuế lên cao hơn sẽ tạo hệ quả thế tất là giá đất giảm đi tương ứng, khiến giảm tầm giá đầu vào đất đai trong cung cấp sản phẩm, tăng thêm kỹ năng kỹ sảo khó khăn cho nền kinh tế.

Đặc biệt tôi nhấn mạnh, ở các nước trên toàn cầu, các sắc thuế nêu trên chỉ quy tụ vào những bản đồ vững mạnh, không tạo gánh nặng trách nhiệm nguồn vốn cho hàng ngũ người nghèo, người có thu nhập phải chăng, thích hợp với nguồn thu nhập của dân cư đối với từng thời kỳ vững mạnh.

Ý nghĩa của sắc thuế này rất lớn, đề xuất của Bộ Tài chính vẫn chưa phải là phương án phần lớn và toàn diện. Đề xuất này cần nghiên cứu gấp để hoàn thiện như 1 phương án thuế có tính khả thi cao, mang lại hiệu quả vững mạnh và sớm ban hành. Ban hành sớm ngày nào, hay ngày đó.

GS. TS. Đặng Hùng Võ