Tranh cãi gay gắt về ‘một mặt hàng cõng 13 giấy phép’



Tại cuộc họp với Tổ công việc của Thủ tướng về giấy má hành chính trong lĩnh vực rà soát chuyên lĩnh vực xuất nhập cảng ngày 21/8, vấn đề “1 hàng hóa ba Bộ rà soát”, “giấy phép con”, “chủa quản rủi ro, chuyển sang hậu kiểm”… được đem ra mổ xẻ.

Trước thực trạng ông Mai Tiến Dũng nêu “có những hàng hóa 3 Bộ rà soát, 54,4% hàng hóa rà soát hai lần, 3,6% hàng hóa rà soát ba lần”, Cục trưởng An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Nguyễn Thanh Phong training, sở dĩ có chuyện này là vì theo quy định, rà soát chuyên lĩnh vực được giao cho ba Bộ Công Thương, Nông nghiệp, Y tế. Mặt hàng thuộc bên nào thì bên ấy chỉ định cơ quan rà soát.

“Nhiều người quan điểm việc 1 thực phẩm nhưng lại vừa rà soát an toàn thực phẩm, vừa kiểm dịch. Đúng là Luật An toàn thực phẩm không quy định kiểm dịch nhưng trong luật thú y lại quy định. Chúng tôi chẳng thể tự tiện bỏ”, ông Phong kể.

tranh-cai-gay-gat-ve-mot-mat-hang-cong-13-giay-phep

Tổ công việc khiến cho việc ngày 21/8. Ảnh: Nhật Bắc

Về bắt buộc thực hành hậu kiểm, ông Phong cho rằng cần phải có hai nguyên tố. Một là tinh thần chấp hành pháp luật, hai là lực lượng chủa quản. “Ở nước ngoài, cụ thể như ở Singapore có thấy ai trốn vé xe bus, trốn vé tàu điện? Ở Nhật Bản khiến cho gì có bơm tạp chất vào tôm, khiến cho gì có rau 2 luống, lợn hai chuồng, khiến cho gì có lợn xề thành thị trấnt bò như Việt Nam. Ý thức chấp hành pháp luật thì Việt Nam chẳng thể so sánh được với các nước khác”, ông kể.

Còn về nguồn lực, Cục trưởng An toàn thực phẩm cho biết, Nhật Bản có 12.000 thanh tra chuyên lĩnh vực về an toàn thực phẩm, còn ở Việt Nam chỉ có 400 người. Nhật cũng chi 1 lượng tiền đồ sộ mua mẫu để hậu kiểm và xét nghiệm, còn đến nay, kinh phí của Việt Nam dành cho an toàn thực phẩm mới tạm ứng được được hơn 20% của năm 2016.

“Tạo điều kiện cho công ty là đúng nhưng fake định rà soát không đến nơi đến chốn thì cả nước phải chịu hậu quả. Chỉ tính riêng thực phẩm chế biến sẵn, dù đã chín nhưng lượng chì, asen nấu cũng không hết”, ông kể.

Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cắt ngang: “Không phải đến mức như thế đâu Cục trưởng ạ. Cũng không nên cãi quá chuyện ấy. Mình phải nhìn thực tại của lĩnh vực mình. Anh ở trên kể thế thôi chứ ở dưới không thế”.

tranh-cai-gay-gat-ve-mot-mat-hang-cong-13-giay-phep-1

Cục trưởng An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong. Ảnh: Nam Phương

Theo ông Dũng, Chi cục An toàn thực phẩm của Sở Y tế, lấy mẫu bún về không có labo nên phải mang lên Hà Nội rà soát. “Mình không đặt vấn đề mở cửa, thả cửa không kiểm soát để cho dịch bệnh vào. Vấn đề là thực trạng rà soát chồng chéo, rà soát nhiều nhưng không phát hiện vi phạm. Mình rà soát lại để xem thiết chế có vấn đề gì, từ đó bắt buộc sửa đổi”, ông Dũng nhấn mạnh và lấy ví dụ về 1 hàng hóa chocolate đang chịu 13 giấy phép của Bộ Y tế.

Cục trưởng An toàn thực phẩm khẳng định “tôi hoàn toàn không cãi”. Ông cho hay, hiện Bộ Y tế phân cho 63 trọng tâm y tế phòng ngừa cấp tỉnh rà soát chuyên lĩnh vực tại địa phương, trong đó 43 công ty công nhận ISO 17025. Ngoài ra, có 5 Viện địa bàn thực hành công việc này. Riêng trong bún, có 1 số chỉ số không phải công ty nào cũng khiến cho được.

“Việc chocolate chịu 13 giấy phép tôi không hiểu nguồn tin từ đâu. Còn nguyên liệu hàng hóa như thế nào là do công ty tự kê khai”, ông Phong kể và cho biết, có trường hợp nào đề đạt 3-4 tháng mới cấp giấy phép, bản thân ông đã đề xuất rà soát vì theo quy định dài nhất cũng chỉ có 30 ngày đối với thực phẩm chức năng. Nhưng cũng có những hàng hóa không bao giờ được cấp vì tiêu dùng phụ gia, hay hàng hóa nơi xản xuất ban bố là bổ sung vitamin và tăng cường khoáng vật thì khi nhập về lại bảo chữa ung thư hay HIV.

“Chúng tôi khiến cho việc theo quy tắc thẳng thẳn, quyết liệt, đề đạt đúng thì xử lý. Bản thân tôi khi đang đi xe máy có tin nhắn tôi cũng dừng lại để fakei đáp. Yêu cầu của công ty rất lớn, có kiến nghị chúng tôi coi xét sửa đổi, nhưng cũng có kiến nghị chẳng thể đáp ứng”, ông cho hay.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện nghiên cứu và chủa quản kinh tế Trung ương CIEM cho rằng, ngộ độc thực phẩm lâu nay chính yếu là từ bếp ăn tập thể, từ rượu fake, thức ăn đường thị trấn… chứ chưa thấy ở thực phẩm đóng bao bì nhập từ bên ngoài. Vì vậy, rủi ro mất an toàn dọn dẹp thực phẩm nằm ở lực lượng hàng khác chứ không phải nằm ở lực lượng này.

“Các nhà cung cấp nước ngoài đã có tiêu chí, tiêu chí ban bố độ an toàn. Còn tiêu dùng rau hai luống, bơm tạp chất trong tôm khiến cho hạ tầng để viện fakei rằng giấy má này là quan trọng thì theo tôi không có hạ tầng công nghệ và thực tiễn. Thủ tục này 5 năm rồi, công ty kêu ca rất nhiều. Tôi cho rằng kêu ca của họ là đúng, hoàn toàn chính xác”, ông Cung kể.

tranh-cai-gay-gat-ve-mot-mat-hang-cong-13-giay-phep-2

Viện trưởng Viện nghiên cứu và chủa quản kinh tế Trung ương (CIEM) Nguyễn Đình Cung. Ảnh: Nhật Bắc

Ông cũng cho hay, không chỉ có Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam VASEP, mặc cả hiệp hội sữa, cà phê, chè, hiệp hội liên đới đến thực phẩm… đều đề đạt nhiều năm liền. Họ đề đạt về giấy má 5 không gồm: không hợp pháp, không hợp lý, không sáng tỏ, không tiên lượng trước được, không hiệu lực và không thích hợp với thông lệ Quốc tế.

Không sáng tỏ mô tả ở chỗ giấy má quy định bao lăm giấy má, khi nộp thì viên chức thụ lý đề xuất nhiều giấy má khác ngoài quy định như đề xuất thỏa thuận dán nhãn tiếng Việt. “Như thế nào được coi là giấy má hợp thức? Nhiều khi thiếu 1 chữ cũng bị xem là không hợp thức. Phần đúng xoành xoạch về phía cơ quan nhà nước. Vì vậy tôi đề xuất chỉ được đề xuất bổ sung sửa đổi 1 lần”, ông Cung bắt buộc.

Phản bác lại ông Cung, Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh phải tách bạch hai vấn đề công nhận ban bố (hay thu nạp bản ban bố hợp quy) với rà soát chuyên lĩnh vực. Kiểm tra chuyên lĩnh vực là sau khi đã có các giấy chứng nhận (giấy phép). Nếu không có giấy này thì tiêu chuẩn vào đâu để thực hành việc rà soát chuyên lĩnh vực?

Theo ông Phong, các chiến lược về an toàn đối với 1 hàng hóa gồm có phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, thương tổn thuốc thú y, thuốc che chở thực vật, ô nhiễm kim khí nặng và vi sinh vật.

“Anh Cung kể không thích hợp với thông lệ quốc tế thì tôi đã có báo cáo rồi, có 1 không hai Nhật Bản và 1 số nước vững mạnh châu Âu, trong ASEAN có Singapore đúng là không có việc tiền kiểm mà chuyển sang hậu kiểm. Còn lại phần lớn từ Trung Quốc đến Thái Lan, Philippines trên từng hàng hóa đều có số giấy phép cung cấp trên mã hàng hóa. Nên chẳng thể kể là không phủ hợp với thông lệ quốc tế”, ông Phong khẳng định.

Về việc ông Cung cho rằng cán bộ không sáng tỏ, đề xuất dán nhãn bằng tiếng Việt, khi có đề đạt, Cục đã đề xuất rà soát, fake định đúng tương tự thì xử lý nghiêm, xem ai đề xuất tương tự. Tuy nhiên, Cục đã không nhận được phản hồi.

“Tôi đồng ý với anh Cung là chỉ đề xuất công ty bổ sung văn bản 1 lần, chẳng thể đề xuất nay bổ sung cái này, mai bổ sung cái khác. Nhưng anh kể khi nhận giấy má coi như hợp thức, tôi không đồng tình quan điểm này. Khi nhận đủ giấy má thì phải xem giấy má anh khai thế nào. Ví dụ giấy má đăng ký buôn bán, anh buôn bán vun đắp cầu đường mà cũng buôn bán cung cấp thực phẩm thì chúng tôi có ưng ý được không?”, ông Phong kể, đồng thời cho biết cơ quan chủa quản nhà nước “cực kỳ sức ép”. “Còn các đồng chí kể đề xuất đổi thay phương thức bằng cách khác thích hợp hơn thì xin các đồng chí bắt buộc xem là phương thức nào?”, Cục trưởng An toàn thực phẩm bắt buộc.

Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Vũ Tiến Lộc đề xuất thay giấy công nhận bằng việc công ty gửi ban bố cho Bộ Y tế và ban bố trên nhãn hàng, bao bì, tài liệu kèm theo theo đúng định mức như đã kể. Căn cứ vào đó, cơ quan chức năng rà soát.

Về vấn đề này, ông Phong cho biết, hiện Nhật, 1 số nước châu Âu, Singapore đang khiến cho như thế. Nhưng ở Việt Nam thì khó khả thi vì để khiến cho được cần có tinh thần chấp hành pháp luật và nguồn lực chuyên dụng cho hậu kiểm. Cả hai nguyên tố này thì Việt Nam đều yếu. “Nếu Chính phủ quy định khiến cho như thế thì chúng tôi thực hành ngay, không cãi, không không chịu cách tân”, ông khẳng định.