Toàn cảnh bê bối Facebook để lộ thông tin người dùng



Facebook đang lâm vào 1 cuộc khủng hoảng chưa từng có liên đới tới dữ liệu người sử dụng. Cuối tuần trước, giới truyền thông đưa tin Facebook đã để Cambridge Analytica tiếp cận trái phép dữ liệu của 50 triệu người sử dụng Mỹ trong chiến dịch bầu cử tổng thống năm 2016. Sự việc đang lôi kéo sự chú ý của toàn toàn cầu và ngày 1 phức tạp.

Cambridge Analytica là gì?

Cambridge Analytica là doanh nghiệp được đội ngũ chiến dịch tranh cử của Tổng thống Mỹ – Donald Trump thuê năm 2016. Công ty này được rót vốn 1 phần nhờ tỷ phú đầu tư Robert Mercer và gia đình – nhà tài trợ cho Đảng Cộng hòa của ông Trump.

CEO Cambridge Analytica - Alexander Nix trong một hội thảo năm 2016. Ảnh: Engadget

CEO Cambridge Analytica – Alexander Nix trong 1 hội thảo năm 2016. Ảnh: Engadget

Cambridge Analytica cũng có nhiều mối quan hệ với các cựu cố vấn và cố vấn hiện nay của ông Trump. Cựu chỉ tiêu gia trưởng của Nhà Trắng – Steve Bannon là cựu phó giám đốc doanh nghiệp này. Cố vấn Kellyanne Conway của Nhà Trắng cũng từng cố vấn cho họ.

Cambridge Analytica còn phối hợp với Công ty truyền thông SCL Group (Anh) – chuyên cung cấp dữ liệu, phân tách và chỉ tiêu cho các chính phủ và doanh nghiệp quân sự trên toàn cầu. Phần giới thiệu trên Twitter của Cambridge Analytica cho biết họ cung cấp nhà cung cấp “tìm đối tượng kế hoạch theo hành vi”, cũng như “hỗ trợ các chiến dịch chính trị” và “hỗ trợ công nghệ số”.

Tại sao Cambridge Analytica lại là tâm điểm chú ý?

Scandal bùng phát từ cuối tuần trước, khi New York Times và truyền thông Anh đưa tin Cambridge Analytica cố tác động lên cử tri Mỹ bằng việc sử dụng nguồn tin lấy được của 50 triệu người sử dụng Facebook. Facebook thì cho biết số dữ liệu này đã được thu thập từ vài năm trước, 1 cách hợp pháp, bởi giáo sư tâm lý học Aleksandr Kogan.

Khi đó, Facebook cho phép ông Kogan thu thập nguồn tin từ những người download áp dụng của ông này, để làm cho 1 bài test về tác phong. Người sử dụng Facebook cũng cho Kogan quyền thu thập nguồn tin bạn bè của họ.

Facebook đang bị chỉ trích vì không quản lý được thông tin người dùng. Ảnh: AFP

Facebook đang bị chỉ trích vì không chủa quản được nguồn tin người sử dụng. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, sau đó, Kogan lại đưa số dữ liệu này cho SCL Group và Cambridge Analytica, khi ấy đang lớn mạnh các công cụ có thể tiêu sử dụng để tác động lên cử tri. Facebook cho biết việc chuyển dữ liệu này là phạm luật. Cambridge Analytica khẳng định đã xóa hết dữ liệu năm 2015 khi họ trông thấy đã vi phạm quy định của Facebook.

Từ cuối tuần trước, doanh nghiệp này vẫn liên tục bao bọc mình trên Twitter. “Quảng cáo không mang tính cưỡng ép. Con người sáng tạo hơn chứ”, họ cho biết.

Diễn biến mới nhất

Facebook đã phong tỏa account mạng xã hội của Cambridge Analytica và SCL, đồng thời đề xuất Cambridge Analytica đồng ý 1 cuộc rà soát để xác định phần đông dữ liệu đã bị xóa bỏ. Cambrige Analytica đồng ý, nhưng cuộc rà soát đã bị Anh hoãn lại.

Văn phòng Ủy ban Thông tin Anh ban bố đang chờ làm cho phépnh của tòa án để thực hành cuộc dò hỏi của chính cơ quan này. Còn Facebook sẽ thực hành dò hỏi riêng.

Trong khi đó, nội bộ Cambridge Analytica cũng đang lục sục. Công ty này đã đình chỉ chức phận với CEO Alexander Nix từ bữa qua, sau các báo cáo cho thấy ông từng bàn luận về đút lót và gài bẫy. Lệnh đình chỉ này có hiệu lực lập tức, “để chờ 1 cuộc dò hỏi độc lập, toàn diện”, doanh nghiệp cho biết trong ban bố.

Thông báo này được đưa ra chỉ ngay trước khi kênh Channel 4 News của Anh cho tới hiện tại phát sóng 1 bản tin trong series tìm hiểu các việc làm cho của doanh nghiệp này. Một đoạn video rò rỉ bữa qua cho thấy Nix khẳng định đã gặp ông Trump “nhiều lần” và doanh nghiệp này đảm trách việc lôi kéo sự chú ý cho các hoạt động tranh cử của ông.

“Chúng tôi đã làm cho đa số việc nghiên cứu số liệu, phân tách, chọn đối tượng. Chúng tôi chạy phần đông chiến dịch công nghệ số, trên TV, và dữ liệu của chúng tôi cung cấp nguồn tin làm cho chỉ tiêu”, Nix đề cập.

Trong 1 video khác, Alex Tayler – Giám đốc dữ liệu của Cambridge Analytica cũng đề cập rằng các nghiên cứu của doanh nghiệp này đứng sau việc ông Trump thắng phiếu đại cử tri.

“Ông Trump thua 3 triệu phiếu phổ thông, nhưng lại thắng phiếu đại cử tri, đó là nhờ dữ liệu và nghiên cứu. Đó là bởi vì tại sao ông ấy trúng cử”, Tayler cho biết.

Trong 1 ban bố, Nix phủ nhận doanh nghiệp này tham dự đút lót hoặc gài bẫy. Cambridge Analytica cũng cho biết sẽ có 1 dò hỏi độc lập. “Các comment của ông Nix do Channel 4 bí ẩn ghi lại được, cùng các cáo buộc khác không đại diện cho trị giá hay hoạt động của doanh nghiệp. Và việc đình chỉ cho thấy sự nghiêm trang của chúng tôi với sự vi phạm này”, ban bố cho biết.

Cuộc khủng hoảng tại Facebook

Sự việc cũng làm cho Facebook chịu tác động hiểm nguy. Mạng xã hội lớn nhất toàn cầu đang đối mặt với sự điều tra và nghi hoặc từ các nhà làm cho luật cũng như công chúng toàn cầu. Chính trị gia tại cả Mỹ, Anh và EU đều đang kêu gọi Facebook cùng CEO Mark Zuckerberg tư vấn các thắc mắc liên đới đến Cambridge Analytica. Các chuyên gia nhận định, doanh nghiệp này sẽ chẳng thể làm cho được gì nếu như bản thân Facebook không “bật đèn xanh” hoặc không đích thực mạnh tay trước những thương vụ chính trị tương tự.

Cổ phiếu Facebook đã mất giá 6,8% hôm thứ Hai – mạnh nhất gần 4 năm. Hôm qua, mã này tiếp diễn mất hơn 4,4% sau nguồn tin Ủy ban Giao dịch Liên bang Mỹ được cho là đang dò hỏi sự việc, và Giám đốc Bảo mật của Facebook – Alex Stamos sắp thôi việc. Tổng cộng trong 2 phiên đầu tuần, cổ phiếu Facebook đã giảm từ 185 USD xuống 165 USD, làm cho vốn hóa mất hơn 60 tỷ USD.

Bản thân CEO Mark Zuckerberg cũng bị chỉ trích vì kỹ năng lãnh đạo kém trong sự việc này. Nhà đầu tư công nghệ nức tiếng Jason Calacanis cho rằng kỹ năng đối phó khủng hoảng của Zuckerberg là “rất tệ” và nên “từ chức CEO để COO Sheryl Sandberg lên thay”.

Hà Thu(theo CNN/Blooomberg)