Tiền thu từ cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước bị chiếm dụng



Sáng 28/5, Quốc hội thảo luận phiên toàn thể về báo cáo giám sát của Quốc hội về thực hành chính sách, luật pháp về điều hành, tiêu dùng vốn, của nả Nhà nước tại tổ chức và cổ phần hóa tổ chức Nhà nước thời kỳ 2011-2016.

Theo kết quả giám sát, đã có 571 tổ chức cổ phần hoá trong 6 năm qua, các chỉ số buôn bán tại phần nhiều tổ chức Nhà nước đều tăng sau bán vốn Nhà nước, tổng của nả tăng 39%, doanh số 29%, thu nhập bình quân của người cần lao tăng 33%… Đến cuối 2015, các tập đoàn tổng tổ chức Nhà nước đã thoái vốn được gần 10.000 tỷ đồng, thu về hơn 11.000 tỷ đồng cho ngân sách.

Song không phải việc cổ phần hoá ở mọi nơi đều diễn ra thuận lợi. Quá trình định giá tổ chức tại 1 số tổ chức chưa theo đúng quy luật thị phần, dẫn tới lệch lạc nhằm trục lợi, gây thất thoát của nả, vốn Nhà nước. Báo cáo của Quốc hội minh chứng bằng trường hợp xảy ra tại Công ty TNHH MTV Tổng cổng ty Truyền hình Cáp Việt Nam (VTVCab) và Công ty TNHH Truyền hình cáp Saigontourist (SCTV) , Kiểm toán Nhà nước xác định trị giá vốn nhà nước tăng thêm gần 15.700 tỷ đồng, trong đó Saigontourist tăng 12.018 tỷ đồng và VTVCab hơn 3.666 tỷ.

Quá trình thoái vốn Nhà nước ghi nhận trường hợp cố tình xác định sai giá trị doanh nghiệp để trục lợi.

Quá trình thoái vốn Nhà nước ghi nhận trường hợp cố tình xác định sai trị giá tổ chức để trục lợi.

Ngoài ra, có tổ chức không tính hoặc tính thiếu trị giá quyền tiêu dùng đất khi xác định trị giá tổ chức, dẫn đến giá đất xác định phải chăng hơn giá thị phần. Thực tế này xảy ra tại Vinaconex, khi tổ chức chưa tính trị giá khu đất, của nả trên đất số 47 Điện Biên Phủ (TP HCM) vào trị giá tổ chức khi cổ phần hoá, UBND TP HCM đã ban hành quy chế cho phép chuyển sang thuê đất trả tiền 1 lần.

Cũng liên đới tới trị giá đất đai, kết quả giám sát chỉ ra nhiều sai phép khi tổ chức tiêu dùng quyền tiêu dùng đất để góp vốn cung cấp, buôn bán với nhà đầu tư khác nhưng lại giao kèo trị giá phải chăng hơn giá theo thị phần. Một số tổ chức khác thì tiêu dùng nhiều diện tích đất tại nhiều địa phương chưa hiệp lực được phương án tiêu dùng đất với địa phương trước khi cổ phần hóa, vụ lùm xùm tại Hãng phim truyện Việt Nam là 1 ví dụ.

Báo cáo giám sát cũng nêu, có trường hợp tập đoàn, tổng tổ chức cố tình chậm nộp tiền cổ phần hoá để chiếm dụng vốn, tiêu dùng Quỹ Hỗ trợ bố trí, lớn mạnh tổ chức sai mục đích. Danh sách này có Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) chậm nộp 1.922 tỷ đồng; Công ty Thuốc lá Thăng Long 58 tỷ đồng; Vinachem tiêu dùng không đúng mục đích, đối tượng khoản tiền 282 tỷ đồng từ Quỹ hỗ trợ tổ chức…

Tập đoàn Hoá chất Việt Nam (Vinachem), Tập đoàn Dệt may (Vinatex), Tổng tổ chức Tư vấn vun đắp Việt Nam…lại đem tiền Quỹ Hỗ trợ bố trí tổ chức gửi nhà băng, không vào sổ phần thu lãi tiền gửi này vào tăng Quỹ mà đưa vào thu nhập, cung cấp tiêu xài.

Đoàn giám sát của Quốc hội cũng phát hiện tổ chức cố tình bán bớt vốn Nhà nước tại các tổ chức con, tổ chức liên kết trước khi bàn giao vốn của tổ chức mẹ về Tổng tổ chức Đầu tư và buôn bán vốn Nhà nước (SCIC), như Tổng tổ chức Công nghiệp Dầu thực vật Việt Nam (Bộ Công Thương) bán bớt vốn nhà nước tại Công ty TNHH Dầu thực vật Cái Lân; Tổng tổ chức Thủy sản Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) thoái vốn tại Công ty cổ phần Việt Pháp cung cấp thức ăn gia súc. Hay Tổng tổ chức cổ phần Thiết bị điện Việt Nam (GELEX) đã không bàn giao về SCIC mà phát hành thêm cho cổ đông mục tiêu là Công ty Chứng khoán Bản Việt để tăng vốn điều lệ từ 1.400 tỷ lên 1.550 tỷ đồng, làm cho giảm vốn nhà nước từ 87,17% xuống 78,74% vốn điều lệ…

Hạn chế tiếp theo được nêu trong báo cáo giám sát của Quốc hội, có những tổ chức thua lỗ, vướng mắc về lợi quyền của các cổ đông… nên rất khó cổ phần hóa thành công. Nhiều trường hợp chẳng thể cổ phần hóa được nếu không có giải pháp toá gỡ, đoàn giám sát nhấn mạnh. Danh sách này gồm Đạm Ninh Bình, Nhôm Lâm Đồng, Công nghiệp Tàu thủy Dung Quất, Đầu tư Xây dựng số 2 Hà Nội (thuộc Tổng tổ chức Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội)…

Sai phạm, giảm thiểu trong bán vốn Nhà nước không chỉ xảy ra tại tổ chức mà Bộ điều hành, đại diện chủ sở hữu Nhà nước cũng chưa làm cho tròn sứ mệnh, để xảy ra sai phép tại tổ chức Nhà nước thuộc quyền điều hành. Chẳng hạn, Bộ Công thương, Bộ Giao thông Vận chuyển vận, Bộ Thông tin và Truyền thông… trong đó có sứ mệnh của Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư với vai trò là cơ quan tham vấn, tổng hợp cho Chính phủ, Thủ tướng.

Các Bộ cũng chưa kịp thời yêu cầu sửa đổi, bổ sung quy định của luật pháp liên đới; chưa chỉ đạo sát sao thực hành phương án bố trí, cổ phần hóa, tái cơ cấu tổ chức theo phương án đã được duyệt y. Một số Bộ, lĩnh vực, địa phương chậm chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại tổ chức về SCIC.

Chia sẻ với tin báo, Phó người cầm đầu Phùng Quốc Hiển – Trưởng đoàn giám sát của Quốc hội nhấn mạnh, điểm nhấn giám sát lần này phải chỉ ra được những cơ chế, chính sách hiện đã đủ điều kiện, là “điểm tỳ pháp lý” cho các tổ chức Nhà nước hay chưa.

Do đó, đoàn giám sát của Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo cấm và xử lý nghiêm các trường hợp xác định trị giá tổ chức không đúng quy định của luật pháp để trục lợi, gây thất thoát của nả, vốn nhà nước, cũng như làm cho rõ kết quả xử lý sứ mệnh của tập thể, tư nhân, đặc thù là người đứng đầu.

Các Bộ được yêu cầu bàn giao phần vốn hiện điều hành về Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước tại tổ chức theo lịch trình; nộp gần như các khoản thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước về Quỹ Hỗ trợ bố trí và lớn mạnh tổ chức theo quy định…

Anh Minh