Thực phẩm Việt ‘ngơ ngác’ vì bị từ chối vào Mỹ



“Chúng tôi xuất khẩu gạo qua Mỹ ba năm qua. Nhưng từ đầu năm tới bây giờ, chúng tôi chưa có giao kèo nào đi Mỹ. Với các đổi thay về tiêu chí làm cho mới an toàn thực phẩm mới, có thể các nhà nhập cảng bên đó đang tạm thời hoãn mua hàng để rà soát lại”, ông Phạm Thái Bình – Giám đốc tổ chức Gạo Trung An cho biết.

Công ty ông Bình chỉ là chưa có đơn hàng. Nghiêm trọng hơn, trong 7 tháng qua, Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã có 32 lệnh cảnh báo đối với tổ chức Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ. Nguyên nhân là các tổ chức không nắm bắt và thích nghi được với đổi thay chính sách của nước này.

thuc-phm-viet-ngo-ngac-vi-bi-tu-choi-vao-my

Hơn 1.000 tổ chức Việt Nam chẳng thể xuất hàng vào Mỹ

Tháng 12/2016, có 1.845 nhà máy thực phẩm ở Việt Nam đăng ký với FDA để xuất khẩu vào Mỹ. Nhưng trong tháng 1 năm nay, con số này rớt xuống còn 806. Ông Mark Gillin – Phó CEO Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham Vietnam) cho biết, theo quy định mới, phần nhiều các nhà máy đã đăng ký phải gia hạn đăng ký sau mỗi 2 năm, khởi đầu từ 2016, trong thời kỳ từ 1/10 đến 31/12. Tuy nhiên, hơn 1.000 tổ chức Việt Nam không biết quy định mới nên không đăng ký. Kết quả là họ bị rớt khỏi danh sách và chẳng thể xuất hàng vào Mỹ.

“Theo quy định mới về an toàn thực phẩm dành cho hàng hóa nhập cảng, dựa vào Luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm Mỹ và sự dịch chuyển sứ mệnh trong dò xét nhập cảng cá da trơn tru từ FDA sang USDA, chúng tôi quan ngại rằng sự thiếu hiểu biết các quy định mới có thể gây ra sự sút giảm đáng kể về kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp và thực phẩm của Việt Nam vào Mỹ”, ông Mark Gillin nhận định tại “Diễn đàn an toàn thực phẩm toàn cầu” vừa diễn ra tại TP HCM.

Là 1 trong 15 đối tác thương nghiệp nông nghiệp lớn nhất của Mỹ, năm ngoái, chỉ riêng cá và tôm cua đã mang về cho Việt Nam 1,4 tỷ USD. Tuy nhiên, trục đường vào Mỹ ngày 1 khó, khi các quy định thành phần của Luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm Mỹ (FSMA) đang dần có hiệu lực. Trong tháng 5 và 6 vừa qua, nhiều đoàn thanh tra của FDA đã đến các nhà máy thủy sản tại Việt Nam làm cho việc và cũng khởi đầu điều tra tổ chức về các hiểu biết liên đới đến FSMA.

FSMA có ý thức cốt lõi là chuyển trọng tâm từ đối phó nhiễm bẩn thực phẩm sang phòng chống nhiễm bẩn thực phẩm. Luật này không chỉ quan tâm đến rà soát có bảo đảm đầu cuối mà quy định chi tiết và chặt chẽ cả chuỗi cung cấp thực phẩm, từ trang trại đến bàn ăn.

Luật cũng bắt buộc nhà nhập cảng tham dự Chương trình rà soát nhà cung ứng nước ngoài (FSVP). Nghĩa là các tổ chức tại Mỹ muốn nhập cảng sẽ phải rà soát kỹ hơn về nguồn hàng từ Việt Nam so với trước.

Trong khi đó, với nhà chế biến, giả như từ trước đến nay có thể tự tìm hiểu các tiêu chí của Hazard rồi ứng dụng thì FSMA lại gắt gao hơn. Luật bắt buộc các nhà chế biến phải có 1 tư nhân được học về FSMA theo các chương trình do FDA xác nhận. Tức là, tổ chức muốn đưa hàng qua Mỹ thì phải cử 1 người đi học và tốt nghiệp được chương trình luật FSMA cho Mỹ cấp bằng.

“FSMA là luật. Nó khác với các tiêu chí tình nguyện. Với FSMA mà không tuân thủ là không có thời cơ đưa hàng hóa vào Mỹ. Vì vậy, thay vì hỏi có nên ứng dụng FSMA hay không thì phải hỏi là có muốn xuất khẩu đi Mỹ hay không. Nếu đã muốn xuất hàng đi Mỹ thì FSMA là buộc phải”, ông Nguyễn Huy – Giám đốc Thực phẩm của Bureau Veritas Việt Nam nhấn mạnh.

Trước tính cần ngay của các đổi thay này, Thủ tướng vừa giao Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn tìm hiểu những đổi thay trong quy định nhập cảng của Mỹ để kịp thời tin tức đến các cơ quan, hiệp hội, tổ chức liên đới nhằm có giải pháp đối phó hiệu quả, tránh thiệt hại về xuất khẩu.

Các chuyên gia quốc tế cho rằng, thiên hướng tăng hàng rào công nghệ trong nhập cảng thực phẩm và truy vấn xuất có bảo đảm đến tận nguồn đang diễn ra mạnh mẽ tại các thị phần tăng trưởng. Việt Nam muốn giữ vị thế là 1 nhà xuất khẩu lớn thì phải bằng lòng cuộc chơi.

Báo cáo của Trường buôn bán Marshall dành cho địa bàn châu Á – Thái Bình Dương thông báo cuối năm ngoái nhận định, các giải pháp phi thuế quan trong thương nghiệp đang ngày 1 gia tăng và phức tạp hơn ở các đất nước. Trong số đó, rào cản công nghệ đối với thương nghiệp và các giải pháp làm cho mới – kiểm dịch động thực vật được coi là những rảo cản lớn nhất.

“Nhu cầu của toàn cầu về các loại đạm động vật lành mạnh và thực phẩm nhiệt đới ngày 1 tăng. Vấn đề đặt ra tà tàm sao tăng tiến quyền hạn và kỹ năng kỹ sảo cho lĩnh vực thực phẩm Việt Nam, thúc đẩy canh tác nông nghiệp lâu dài và tuân thủ các quy định mới của FDA”, bà Ratih Puspitasari, Giám đốc Phụ trách Hợp tác Khoa học và Luật định củaCargill địa bàn Đông Nam Á và Ấn Độ nhận định.

Viễn Thông