Thế giằng co giữa Habeco và Carlsberg



Theo báo cáo Tình hình thực hành tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước của Ban chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp, phương án thoái vốn Nhà nước tại Tổng doanh nghiệp Bia – Rượu – Nước giải hơit Hà Nội (Habeco) hiện vẫn chưa chốt được con số cuối cùng. Thời hạn báo cáo với Thủ tướng được ấn định là trước ngày 15/11.

Cũng theo văn bản này, hiện Bộ Công Thương đang liên kết với các doanh nghiệp có liên đới để đàm phán, xử lý dứt điểm vướng mắc trong hợp đồng kết hợp chỉ tiêu giữa Habeco và Carlsberg, làm cho hạ tầng cho phương án chuyển nhượng cổ phần.

Mặc dù việc bán vốn nhà nước tại Habeco được rậm rịch chuẩn bị cùng với lịch trình bán vốn tại nhiều doanh nghiệp lớn hơic từ cuối năm 2016, nhưng đến nay đã hơn 1 năm vẫn chưa thể thực hành. Trong đó, vướng mắc đàm phán giữa Habeco và đối tác chỉ tiêu Carlsberg là câu chuyện không phải lần đầu được đề cập đến.

the-giang-co-giua-habeco-va-carlsberg

Nút thắt trong đàm phán với Carlsberg là bởi vì chính làm phương án thoái vốn tại Habeco vẫn chưa thể chốt.

Cuối năm 2016, Bộ Công Thương từng nhận định, giai đoạn bán vốn tại Habeco vẫn chưa ngã ngũ do việc đàm phán với đối tác chỉ tiêu “rất rối rắm và phải xử lý khéo”. Lãnh đạo Vụ Công nghiệp nhẹ khi đó cũng cho biết, vướng mắc chính nằm ở giai đoạn đàm phán với cổ đông chỉ tiêu hiện nay – Carlsberg, khi hai bên chưa đạt được hợp nhất.

Trong hợp đồng kết hợp chỉ tiêu trước đó, cổ đông ngoại này được hưởng nhiều lợi quyền, trong đó có quyền dành đầu tiên được mua cổ phiếu của Habeco trong trường hợp Bộ Công Thương thoái vốn. Lãnh đạo của Habeco từng cho biết Carlsberg ao ước nâng sở hữu tại Habeco từ mức 17% hiện nay lên 30%.

Vướng mắc giữa 2 bên, theo bật mí của 1 lãnh đạo Bộ Công Thương, chính yếu nằm ở vấn đề giá. Sau khi được niêm yết trên thị phần chứng khoán cuối năm 2016, thị giá cổ phiếu BHN của Habeco đã có những khoảng thời kì “nhảy múa” với biên độ cao. Đã có thời điểm cổ phiếu của Habeco trở thành cổ phiếu đắt giá nhất trên thị phần chứng khoán khi được đàm phán ở mức hơn 225.000 đồng, trước khi giảm về ngưỡng 80.000-90.000 đồng ở thời điểm hiện nay.

Theo quy luật xác định giá basic trong những đợt thoái vốn mới đây, những doanh nghiệp như Habeco khi thoái bớt phần vốn Nhà nước sẽ xác định giá tiêu chuẩn theo giá thị phần, nghĩa là không bán dưới thị giá đàm phán của cổ phiếu trên thị phần chứng khoán. Dù đã giảm mạnh so với mức đỉnh từng xác lập, nhưng thị giá của Habeco vẫn cao hơn nhiều so với kỳ vọng từng được lãnh đạo Carlsberg thông báo.

Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg cuối năm 2016, ông Tayfun Uner – CEO Carlsberg Vietnam khi đó cho rằng, định giá số cổ phần Habeco của Bộ Công Thương vào khoảng 48.000 đồng mỗi cổ phần là hợp lý.

Để chứng minh cho việc đưa ra mức giá kỳ vọng của Habeco rẻ, ông Uner cho rằng vị thế của Habeco đã tụt từ vị trí thứ 2 xuống thứ 3, khởi đầu từ thời điểm Carlsberg khởi đầu mua cổ phần của doanh nghiệp này vào năm 2008 và thị giá của cổ phiếu Habeco trên sàn đang bị ảnh hưởng bởi trạng thái đầu tư.

Theo 1 số chuyên gia, 1 bởi vì hơic để Carlsberg có thể tự tín “ép giá” là vị thế hiện nay của doanh nghiệp này trong Habeco. Hãng cung cấp bia đứng thứ 4 toàn cầu hiện là cổ đông lớn thứ 2 tại Habeco với sở hữu 17,51%, chỉ sau Bộ Công Thương (81,79%). Cộng với điều khoản dành đầu tiên, Carlsberg đang có lợi thế rất lớn để trở thành cổ đông đứng đầu sau khi thoái vốn Nhà nước.

Việc phải khó khăn với 1 nhà đầu tư đang sở hữu hơn 17% và có sẵn điều khoản dành đầu tiên cũng làm thị phần ít dành sự chú ý hơn cho Habeco, so với 1 đối tượng hơic là Sabeco. Bằng chứng là Sabeco nhận được nhiều “lời ngỏ ý” từ đủ các nhà sản xuất bia lớn trên toàn cầu như Thai Beverage và Singha Group của Thái Lan, Kirin Holdings và Asahi Group Holdings của Nhật Bản, Heineken (Đan Mạch) hay Anheuser-Busch InBev (Bỉ), thì Habeco hơi kín tiếng và vẫn chỉ “gắn liền” với Carlsberg.

Tuy nhiên, thế giằng co giữa Carlsberg và Habeco không hẳn chỉ nghiêng về phía nhà cung cấp bia đến từ Đan Mạch.

Trao đổi với VnExpress, nguyên Vụ trưởng Công nghiệp nhẹ của Bộ Công Thương ông Phan Chí Dũng cho rằng, chừng độ quyến rũ của Habeco dưới góc nhìn của nhà đầu tư nước ngoài có thể đổi thay giả như phương án thoái vốn được duyệt y đưa ra tỷ lệ bán đủ quyến rũ.

Nếu Habeco cũng vận dụng tỷ lệ thoái vốn tương tự Sabeco theo văn bản của Ban chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp mới thông báo, Bộ Công Thương sẽ bán ra gần 46% cổ phần sở hữu tại đây – 1 tỷ lệ đủ quyến rũ và nổi trội hơn sở hữu của Carlsberg (giả như Carlsberg không gia tăng thêm sở hữu).

Không chỉ vậy, những động thái trên thị phần bia đang cho thấy nhà cung cấp bia đứng thứ 4 toàn cầu cần gia tăng sở hữu tại Habeco giả như muốn duy trì vị thế tại Việt Nam.

Carlsberg là doanh nghiệp sở hữu 100% tại Bia Huế (Hue Brewery), và mặc dầu là doanh nghiệp giữ thị phần chính tại thị phần miền Trung nhưng theo tính toán, bản đồ này chỉ chiếm 6% tổng tiêu thụ bia.

Theo Công ty chứng khoán FPT (FPTS), sự hiện diện của bia mang thương hiệu Carlsberg chưa được biết đến nhiều tại thị phần Việt Nam, mà chính yếu nhà cung cấp này củng cố vị thế phê chuẩn các hàng hóa của Hue Brewery.

Các thương hiệu đính của Bia Huế là Huda, Halida hay Tuborg hướng vào phân khúc trung cấp và cấp cao vừa túi tiền, không những thế đây cũng là phân khúc đang chịu sự khó khăn gay gắt do thị phần có nhiều hàng hóa thay thế từ các thương hiệu hơic. Đi sâu vào thị phần cấp cao là điều không tiện dụng với Carlsberg khi Heineken và Sabeco đang giữ tới 95% thị phần tại phân khúc này.

Theo giám định của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC) trong báo cáo phân tách thị phần bia, việc nâng sở hữu tại Habeco sẽ là cách để Carlsberg xâm nhập thị phần miền Bắc và giải quyết bài toán thị phần tại Việt Nam, trong bối cảnh không chỉ có Heineken và Sabeco mà nhiều đối thủ ngoại đang tiến vào.

Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải hơit Việt Nam (VBA) cho rằng, dù gặp sức ép khó khăn ở phân khúc trung và cấp cao trong những năm mới đây, không những thế Habeco vẫn là doanh nghiệp đang giữ thị phần số 1 về bia tại miền Bắc.

“Ngoài nhân tố thị phần, vấn đề của Habeco 1 phần khởi hành từ nhân tố nội tại doanh nghiệp, do vậy tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp này vẫn còn rất lớn giả như giải quyết được những điểm yếu”, ông Việt giám định.

Việc bán nhà máy bia ở Vũng Tàu cho Heineken trong năm 2016 và tập kết tăng công suất tại 2 nhà máy còn lại miền Bắc và Bắc Trung Bộ đã phần nào cho thấy định hướng giảm thiểu thị phần ác liệt miền Nam của Carlsberg trong việc khó khăn. Mảnh ghép Habeco sẽ là điều không được lãng quên để nhà sản xuất bia Đan Mạch củng cố vị thế trước 2 đối thủ chính là Heineken và Sabeco trong cuộc đua thị phần tại thị phần bia tiềm năng như Việt Nam.

Minh Sơn