Sai phạm 15.000 tỷ đồng tại Tập đoàn Than Khoáng sản



Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra đối với Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) và 1 số đơn vị thành viên với nhiều còn đó, vi phạm trong hoạt động đầu tư vốn đầu tư, mua sắm của nả, chủa quản tài nguyên, hoạt động buôn bán….

Liên quan đến hoạt động đầu tư vốn đầu tư, báo cáo cho biết, đến cuối năm 2014, tổng số vốn đầu tư ngoài của đơn vị mẹ vào khoảng 13.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, hoạt động này của TKV có rất nhiều khoản đầu tư lỗ, nguy cơ mất vốn.

Hội đồng thành viên và Tổng giám đốc TKV chủ trương chủa quản đầu tư vốn đầu tư thuộc lĩnh vực buôn bán chính thiếu hạ tầng pháp lý và thực tiễn, vi phạm luật pháp, bảo lãnh trả nợ vay vượt thẩm quyền. Hậu quả là 1 số khoản đầu tư thua lỗ, mất vốn với trị giá lớn. Cụ thể, Công ty liên doanh Công nghiệp Kẽm Việt Thái lỗ gần 300 tỷ, mất hết vốn chủ sở hữu và nợ Công ty TNHH MTV KLM Thái Nguyên gần 25 tỷ đồng, công nhận bảo lãnh vượt thẩm quyền. TKV cũng góp 870 tỷ đồng tại Sắt Thạch Khê thiếu khảo sát, tính toán kỹ và các điều kiện không thể lãng quên dẫn đến đọng vốn trong thời kì dài, phung phá.

Khoản đầu tư của TKV vào Công ty cổ phần Crommit Cổ Định, Thanh Hóa (VTCC) cũng thua lỗ. Đơn vị này đã góp vốn, giải ngân xấp xỉ 437 tỷ đồng để đầu tư 2 công trình nhưng phải giới hạn hoạt động từ năm 2014 dẫn đến phần đông vốn đầu tư không hiệu quả, lỗ lũy kế từ 2012-2015 vào khoảng 113 tỷ đồng.

Tập đoàn Than Khoáng sản

Tập đoàn Than Khoáng sản có nhiều khoản đầu tư ngoài lĩnh vực có nguy cơ mất vốn. Ảnh: TTX VN

Một số khoản đầu tư tại Lào, Campuchia do không được khảo sát, khảo sát kỹ để lập, giám định, ưng chuẩn phương án và quy chế đầu tư thích hợp với thực tiễn và quy định, dẫn đến lỗ, mất vốn 380 tỷ đồng tại các công trình Công ty liên doanh Stung Trenng, Công ty liên doanh Alumia (Campuchia), Công ty TNHH Vinacomin, công trình mỏ sắt Phu Nhuon (Lào)…

Trong đó, điển hình là việc TKV đầu tư vào Công ty Southern Mining Co., Ltd gần 4,4 triệu USD (khoảng gần 78 tỷ đồng), đến thời điểm thanh tra không có hiệu quả, kỹ năng kỹ sảo mất phần đông vốn đầu tư. Nguyên nhân chính yếu được chỉ ra là vào năm 2007, ông Doãn Văn Quang – Phó tổng giám đốc TKV đã ký bản ghi nhớ mua cổ phần đơn vị này và chuyển tiền vào trương mục của 1 tư nhân mang quốc tịch Campuchia nhưng chưa có khảo sát hay xác định hiệu quả đầu tư. Kết quả khảo sát ban sơ của công trình do ông Quang dẫn đầu cũng báo cáo mỏ có khoáng sản. Tuy nhiên, khi TKV tiến hành khảo sát lại thì không có mật hiệu quặng như báo cáo ban sơ.

“Hội đồng thành viên và Tổng giám đốc TKV phải chịu sứ mạng chính trong việc chỉ đạo, thực hành công việc khảo sát, khảo sát để trên hạ tầng đó lập, giám định phương án đầu tư không sát, không khả thi và không hiệu quả”, kết luận của Thanh tra Chính phủ nêu.

Việc đầu tư ngoài lĩnh vực buôn bán chính của TKV cũng để xảy ra thất thoát hàng trăm tỷ đồng. Kết luận thanh tra chỉ ra, Công ty cổ phần Vận vận chuyển thủy liên tục thua lỗ do quy mô, kỹ năng kỹ sảo không thích hợp với buộc phải của thị phần. Tuy nhiên, Hội đồng quản trị TKV vẫn quy chế cho đơn vị đầu tư 2 tàu, đồng thời tiêu dùng quỹ đầu tư vững mạnh để cho đơn vị này vay 356 tỷ đồng trả nợ sai mục đích, không lãi suất, không đúng thẩm quyền. Cuối năm 2014, dù Hội đồng thành viên có quyết nghị thu hồi để bù trừ nợ và bàn giao để khai thác nhưng vẫn không mang lại hiệu quả.

Đến giữa năm 2015, tổng của nả của đơn vị này là 119 tỷ đồng, nhưng tổng nợ phải trả lên tới 79,4 tỷ, lỗ lũy kế cũng vào khoảng 65 tỷ đồng, mất hết vốn và nợ vay khác là 60 tỷ đồng (trong đó nợ TKV 49 tỷ) không còn kỹ năng kỹ sảo trả tiền.

Khoản đầu tư tại Công ty Đóng tàu Sông Ninh, Công ty Đầu tư vững mạnh Khu kinh tế Hải Hà cũng bị mất vốn, đồng thời không có kỹ năng kỹ sảo thu hồi khoản nợ gần 53 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, theo Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra những điểm chưa đúng trong chủa quản, khai thác tài nguyên, hoạt động buôn bán (về công việc đánh giá mua bán than, chủa quản giá tiền…

“Hầu hết các công trình đầu tư mở mang cung cấp do TKV và các đơn vị thành viên làm chủ đầu tư đều kéo dài, chậm tiến độ, ngoài mặt khoa học không thích hợp với ngoài mặt hạ tầng 1 số công trình không ưng chuẩn tiêu chí đấu thầu”, kết luận nêu.

Từ năm 2010 đến giữa năm 2015, TKV đã và đang thực hành đầu tư 1.100 công trình mua sắm máy móc thiết bị nhưng có 92 công trình phải điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm gần 2.000 tỷ đồng, có công trình điều chỉnh đến 3 lần. Theo cơ quan thanh tra, Tổng giám đốc TKV đã ban hành nhiều văn bản cho phép các đơn vị tự tiện mua máy móc qua đơn vị trung gian thương nghiệp, không qua đấu giá…

Đối với công việc đánh giá mua bán than của TKV, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra nhiều sai phép. Công tác này tại 1 số đơn vị được Công ty cổ phần Giám định (Quacontrol) công nhận kết quả đánh giá khối lượng nhưng không trực tiếp tham dự rà soát theo từng chuyến thăm được giao, khi mà đây là tiêu chuẩn rất không thể bỏ qua để xác định giá tiền. Tuy nhiên, các đơn vị thực hành không nghiêm nên kết quả xác định, điều chỉnh giá mua bán thiếu chính xác, uy tín và số hàng hóa than thu hồi được sau tuyển chọn có sự không cân bằng lớn so với trước đó.

Thanh tra lấy ví dụ, tại Công ty Tuyển than Cửa Ông, từ 2010 đến 6/2015 đã thu hồi được số lượng than cục sau sàng tuyển cao hơn nhiều so với sản lượng trên hạ tầng công nhận của Qualcotrol để trả tiền cho các đơn vị khai thác mỏ là 1,64 triệu tấn. Theo đó, không cân bằng than thu hồi và phế phẩm thải loại trước và sau sàng tuyển với tổng trị giá 1.833 tỷ đồng.

Với 1 loạt các vi phạm trên, cơ quan thanh tra cũng yêu cầu Bộ Công an chỉ đạo cơ quan khảo sát hấp thu giấy má của Thanh tra Chính phủ coi xét, khảo sát, xử lý sứ mạng đối với các vụ việc có mật hiệu vi phạm tại TKV và 1 số đơn vị trực thuộc gồm Công ty cổ phần Xi măng Hữu Nghị – Phú Thọ, Công ty cổ phần Xi măng Hà Giang và Công ty cổ phần Bình Nguyên – Đắk Nông đã vi phạm điều khoản thỏa thuận kinh tế điều kiện giao hàng và trả tiền, dẫn đến mất vốn.

“Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc TKV và Tổng đơn vị TKV (trước năm 2005) đã quy chế chủ trương và chủa quản đầu tư vốn đầu tư thiếu hạ tầng pháp lý và thực tiễn, vi phạm quy định, thả lỏng chủa quản, bảo lãnh nợ vượt thẩm quyền dẫn đến thua lỗ, mất vốn”, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.

Cơ quan này cũng kiến nghị xử lý về kinh tế với tổng số tiền gần 15.000 tỷ đồng và 6,7 triệu m2 nhà đất. Bên cạnh sứ mạng của lãnh đạo đơn vị, Thanh tra Chính phủ cho rằng Bộ Công an cần coi xét chỉ đạo và thực hành xử lý sứ mạng đối với Bộ Công Thương, UBND các tỉnh Thanh Hóa, Lào Cai, Quảng Ninh, Hà Tĩnh.

Sau khi Thanh tra Chính phủ báo cáo Phó thủ tướng Trương Hòa Bình về các nội dung nêu trên, Văn phòng Chính phủ đã ra văn bản buộc phải Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng có những quan niệm về các kết luận thanh tra.

Nguyễn Hà