Rác, phế liệu ồ ạt vào Việt Nam như thế nào



Theo dữ liệu của Tổng tổ chức Tân Cảng Sài Gòn, 6 tháng đầu năm lượng rác, phế thải về TP HCM qua cảng này tăng mạnh với khoảng 8.000 container tồn đọng tại cảng. Một phần ba số đó đã nhập về trên 90 ngày nhưng vẫn chưa công ty nào đến khiến cho giấy má duyệt yn. Đây là trạng thái đáng báo động khi lượng rác, phế liệu về Việt Nam tăng gấp nhiều lần so với năm trước đó.

Rác, phế liệu tràn về Việt Nam.

Rác, phế liệu tràn về Việt Nam.

Là công ty chuyên buôn bán hàng phế liệu, lãnh đạo công ty ở TP HCM cho biết, đa phần phế liệu trên du nhập từ nước ngoài qua trợ thời nhập tái xuất. Tuy nhiên, từ năm ngoái Trung Quốc đã ban bố với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc họ dừng du nhập 24 loại rác thải từ nước ngoài. Trong đó, Trung Quốc sẽ cấm nhập toàn bộ loại rác gia đình.

Do đó, nhiều công ty buộc phải bỏ hàng vì không xuất đi được. Trong khi đó, tiền tiêu hủy cao gấp đôi so với tiền hàng nên công ty đành bỏ trốn.

Thông thường, giá nhập các hàng hóa này “rẻ như cho” nên khi “tân trang”, công ty có thể lời gấp 6 lần. Tuy nhiên, hàng hóa này rủi ro cao nên để phòng nháim thiểu hao hụt khi gặp phải những lô hàng có ký hiệu vi phạm hoặc không tái xuất được, công ty thường khiến cho giấy má nhái với nơi nhận là 1 công ty không có đăng ký buôn bán để dễ “thoát xác”.

Vị này cũng cho biết, các lực lượng rác và phế liệu ở nước ngoài không chỉ nhập qua cảng Cát Lái mà còn có tại cảng Hải Phòng, Cái Lân với 3 lực lượng hàng: lục phủ ngũ tạng hết hạn; hàng nhựa, cơ khí và điện lạnh; bắt mắt aids. Toàn bộ hàng hóa này đi từ 3 hướng. Thứ nhất là Nhật Bản, lực lượng này được gom từ hàng nội địa Nhật. Thứ hai là từ HongKong, lực lượng này được gom từ hàng ở Nhật, Đài Loan… Đường thứ ba lên đường từ Singapore, với lực lượng hàng gom từ Australia, Malaysia và châu Âu.

Ông Nguyễn Quang Tuấn, đại diện Tân Cảng Sài Gòn cho biết, tồn đọng lượng phế liệu lớn nên hoạt động của cảng bị tác động, khiến cho nháim tốc độ duyệt yn sản phẩm, tăng giá tiền lưu kho, lưu bãi của người dùng.

Ông Lê Văn Nhiễn, Phó chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cát Lái thừa nhận trạng thái nhiều công ty chưa có giấy phép nhưng vẫn du nhập về Việt Nam gây tồn đọng tại cửa khẩu. Khi không xin được giấy phép, các công ty lại điều chỉnh tên người nhận hàng gây cạnh tranh cho việc theo dõi số lượng. Theo quy định hiện hành, phế liệu phải thực hành giấy má thương chính, duyệt yn tại cửa du nhập. Nhiều công ty khai báo tên sản phẩm khác để lợi dụng việc phân luồng tờ khai.

8.000 container phế liệu tồn đọng ở cảng Cát Lái

8.000 container phế liệu tồn đọng ở cảng Cát Lái

Trong khi đó, việc xử lý hàng tồn không đạt chuẩn không có người nhận theo Thông tư 203 Bộ Tài chính ban hành năm 2014 theo vị này rất tốn kém và phải thuê nhà máy để xử lý. Hiện, nhiều lô hàng nhà chức trách mời công ty đến khiến cho giấy má nhưng họ không đến. Do đó, tiêu chuẩn theo luật, thương chính sẽ mời các đội ngũ như công an biên phòng cảng để ra quy chế khám xét lô hàng. Nếu vi phạm cấm du nhập chúng tôi sẽ lập biên bản cùng các cơ quan khác theo quy định.

Trước trạng thái tồn đọng trên, cơ quan chức năng đã ngưng cấp giấy phép du nhập. Tổng tổ chức Tân cảng Sài Gòn cũng ngưng nhận các container phế liệu nhập tại Cát Lái và Hiệp Phước từ đầu tháng 6.

Tổng cục Hải quan cũng vừa có văn bản bắt buộc Cục Hải quan các tỉnh, đô thị tăng cường chủa quản phế liệu du nhập vào Việt Nam. Hoạt động du nhập phế liệu theo cơ quan này “có nhiều tình hình phức tạp, nguy cơ gây ô nhiễm, tác động đến môi trường sống”.

Tổng cục Hải quan cho biết, việc nhập phế liệu phải đáp ứng các điều kiện, bắt buộc về che chở môi trường theo quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, do không đáp ứng được những điều kiện này, 1 số công ty lợi dụng khai sai về tên hàng, mã số sản phẩm để ăn lận chính sách du nhập hoặc tiêu dùng nhái giấy công nhận đủ điều kiện về che chở môi trường trong du nhập phế liệu khiến cho nguyên liệu cung ứng khi khiến cho giấy má thương chính.

Vì vậy, Tổng cục Hải quan bắt buộc các công ty tăng cường rà soát sản phẩm là sắt, thép, nhựa, giấy đã qua tiêu dùng có mã số sản phẩm khác với mã số sản phẩm là phế liệu thuộc danh mục được phép nhập của Thủ tướng. Đồng thời, công ty này sẽ xử lý nghiêm trường hợp ăn lận, du nhập phế liệu không đáp ứng về điều kiện, bắt buộc về che chở môi trường theo quy định.

Thi Hà – Anh Tú