Phát triển kinh tế vùng kiểu ‘dàn hàng ngang’



Tại Diễn đàn kinh tế Đông Nam Bộ thường niên 2017 diễn ra chiều 26/9, PGS-TS Trần Đình Thiên, Thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế Thủ tướng, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, vai trò, vị thế nổi bật của Đông Nam bộ là rõ ràng và nó đang vững mạnh vượt lên so với cả nước, song vẫn còn phải chăng xa năng lực và ước ao.

Nguyên nhân theo ông là tư duy vững mạnh từng tỉnh, tầm nhìn “tỉnh ta” vẫn chi phối; chưa rõ tư duy vững mạnh vùng, không có cơ chế, chính sách vững mạnh vùng (cơ sở, thiết chế, cơ chế vững mạnh)….

Đặc biệt, sự quan tâm đến vững mạnh vùng chưa định hình thật rõ chỉ tiêu vì đầu tàu, dựa vào đầu tàu (hạt nhân vùng), chưa có chính sách, cơ chế thực thụ hỗ trợ thúc đẩy vai trò hạt nhân, đi đầu. Tư duy vững mạnh đất nước và vững mạnh vùng vẫn bị chi phối bởi tư duy “dàn hàng ngang”, “chia đều”. Vùng Đông Nam Bộ cũng có cơ chế, chính sách vận hành giống như các vùng khác trong cả nước.

Do đó, theo ông Thiên phải tạo ra 1 cơ chế dị biệt cho “vùng trọng tâm” này. “Nếu cơ chế cho đầu tàu cũng giống như các toa tàu thì đừng mong có sự bứt phá, đừng mong đầu tàu sẽ kéo được cả đoàn tàu đi”, ông Thiên đề cập. TP HCM luôn được xem là đầu tàu, Đông Nam Bộ là vùng trọng tâm nhưng ngày nay “chỗ nào cũng tắc” do thiếu nguồn lực đầu tư.

Vì vậy, ông Thiên cho rằng, bàn về liên kết, vững mạnh vùng thì vấn đề không thể bỏ lỡ là bàn về phân bổ nguồn lực. Chỗ nào cần bứt phá, cần trở thành đầu tàu thì phải đầu tư mạnh, trở thành đầu tàu thực thụ. Hiện nay, cơ sở kết nối là vấn đề mấu chốt cho vùng. Nếu không đầu tư đột phá để giải tỏa ách tắc về cơ sở liên lạc, liên kết vùng thì sẽ khó có được sự vững mạnh, đồng bộ.

Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường Chính sách và Quản lý Đại học Fulbright, Thành viên Tổ căn dặn Kinh tế của Thủ tướng thẩm định, dù rằng Đông Nam Bộ đóng góp 45% GDP nhưng đầu tư cho vùng chỉ chiếm khoảng 18,5% tổng vốn đầu tư cả nước, hoàn toàn không tương xứng với những đóng góp to lớn của vùng. “Riêng TP HCM, từ 1/1/2017, tỷ lệ thu ngân sách được giữ lại đã giảm mạnh từ 23% xuống chỉ còn 18%”, ông Anh san sớt.

phat-trien-kinh-te-vung-kieu-dan-hang-ngang

Đông Nam Bộ là vùng kinh tế trọng tâm phía Nam nhưng nguồn lực đầu tư chưa tương xứng để vững mạnh. Ảnh: PV.

“Thiếu nguồn lực, tắc nghẽn cơ sở cơ sở và chưa có 1 thiết chế thích hợp cho hài hòa và liên kết vùng là ba nút thắt đối với tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ”, Tiến sĩ Anh nhận định và cho rằng, giả thử những nút thắt này không được dỡ gỡ thì tốc độ tăng trưởng của vùng nhất quyết sẽ đi xuống, cơ cấu kinh tế sẽ khó chuyển đổi, thời cơ bứt phá vươn lên hầu như thường có.

Do đó, ông Anh cho rằng, ưu ái đầu tư cho TP HCM và cả vùng kinh tế Đông Nam Bộ cần được coi xét như 1 ưu ái tiêu chí đầu tư kinh tế của cả nước. Bởi giả thử “đầu tàu kinh tế” không có được sự bứt phá thì sẽ khó tạo ra sự lan tỏa, kích thích sự vững mạnh kinh tế của cả vùng và cả nước.

Ông Cao Đức Phát – Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban túc trực Ban Kinh tế Trung ương cũng phân tách, vùng Đông Nam Bộ đóng góp gần 60% thu ngân sách đất nước, GDP tính theo đầu người cao gần gấp 2,5 lần mức bình quân cả nước; có tỷ lệ thị thành hóa cao nhất nước; tốc độ tăng trưởng kinh tế của vùng luôn cao hơn khoảng 1,4 lần đến 1,6 lần tốc độ tăng trưởng bình quân chung cả nước.

Tuy nhiên, theo ông Phát, sự vững mạnh của vùng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế. Một số giảm thiểu căn bản của vùng chưa được giải quyết. Trong đó ông nhấn mạnh đến các nhân tố mô phỏng tăng trưởng chậm chuyển đổi, cơ sở giảm thiểu, có bảo hành lâu dài thị thành phải chăng…

Để giải quyết điểm yếu này, ông Phát yêu cầu hình thành thiết chế điều phối vùng hiệu quả, thành lập Hội đồng kinh tế vùng Đông Nam Bộ. Trong đó, giao cho TP HCM là Chủ tịch túc trực Hội đồng vùng, và mời Thủ tướng Chính phủ khiến cho trưởng Ban chỉ đạo. Bên cạnh đó, cần khiến cho rõ những nội dung cấp vùng chỉ thực hành với Nghị quyết của Hội đồng vùng (cơ sở, cảng, khu kinh tế, 1 số nhà cung cấp công,…); hợp nhất về chính sách, đầu tư, liên kết và phân chức năng các khu công nghiệp; hình thành qũy đầu tư, qũy thúc đẩy đầu tư vùng.

Lệ Chi