Người Venezuela phải đốt củi nấu ăn vì khủng hoảng kinh tế



Thiếu thốn lương thực đã thành chuyện bình thường ở Venezuela. Thế nên, Tabata Soler đã biết cách mua đến thị phần chợ đen để có nhu yếu phẩm như con đường và trứng. Tuy nhiên, khi khi không không có gas để mua mà nấu bếp, cô chẳng biết phải xoay đâu ra gas.

Thế là nhiều ngày liền, Soler đốt củi để đun nấu cho cả gia đình 12 người. “Tôi chẳng còn tuyển chọn nào cả”, y tá 37 tuổi này cho biết, “Chúng tôi như quay về dĩ vãng vậy. Cái thời đun củi nấu súp ấy”.

Từng là đất nước giàu nhất Mỹ Latin, Venezuela giờ chìm sâu trong bất ổn kinh tế và chính trị. Cuộc khủng hoảng kinh tế tại đây đã gần bước sang năm thứ 4.

*Chó cũng phải ra con đường vì khủng hoảng kinh tế ở Venezuela

Dầu mỏ là nguồn thu cốt yếu của nước này. Hồi tháng 8, Venezuela cho biết doanh số từ dầu lửa giảm hơn 1 phần ba trong năm 2016, do cung cấp đi xuống và giá dầu lao dốc nhiều năm nay. Đây là 1 phần nguồn cội khiến họ thiếu số USD không được xem nhẹ để nhập cảng lương thực và hàng hóa.

Không chỉ dầu lửa, sản lượng nhiều hàng hóa không được xem nhẹ khác tại đây cũng đi xuống, từ khoai tây, ngô đến ôtô. 7 tháng đầu năm, nước này chỉ rạo ra 1.100 xe khá.

Bên cạnh đó, mức giá tại đây lại đang tăng vọt. Giá thực phẩm tại Venezuela đã tăng hơn 17% chỉ trong tháng 7, khiến cuộc khủng hoảng lương thực thêm trầm trọng.

nguoi-venezuela-phai-dot-cui-nau-an-vi-khung-hoang-kinh-te

Tủ lạnh chỉ toàn chai nước của 1 gia đình ở Venezuela. Ảnh: NYT

“Việc này chưa từng có tiền lệ”, Ricardo Hausmann – nhà kinh tế tại Đại học Harvard nhận xét. Ông cho rằng diễn biến tại Venezuela còn tệ hơn Mexico thập niên 90, Argentina những năm 2000 và Cuba sau khi Liên Xô tan rã.

Đồng bolivar của Venezuela thì mất tới nửa trị giá so với USD trên thị phần chợ đen, chỉ trong 9 ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8. Việc này khiến những người nhận lương tối thiểu thực thụ chỉ cầm số tiền tương đương 5 USD 1 tháng.

Dù Chính phủ nước này liên tục nâng lương tối thiểu, tốc độ này cũng không theo kịp lạm phát, Hausmann cho biết. Ông ước tính trong 5 năm qua, trị giá thực số tiền lương của người Venezuela đã mất gần 90%.

Luis Palacios – 1 cựu viên chức che chở 42 tuổi tại thủ đô Caracas đã phải chịu đói suốt thời kì qua, khi lạm phát khiến tiền lương của anh mất giá đáng đề cập. Cả năm nay, gia đình anh sụt cân liên tục, cho đến khi vợ anh phải mang hai con nhỏ sang Colombia cách đây 5 tháng để có nhiều đồ ăn hơn.

“Con tôi gầy lắm. Nó ốm chúng tôi cũng không mua được thuốc nữa”, anh đề cập.

Vợ anh đã quy định sẽ không trở lại. Còn Palacios cũng thôi việc cách đây 1 tháng, vì không đủ tiền đi xe bus tới chỗ khiến, và lạm phát khiến lương của anh tất cả vô trị giá. Số tiền đền bù sau khi thôi việc cũng tất cả mất hết trị giá chỉ trong 2 tuần – thời kì anh chờ nhận nó.

“Tôi sụt 7kg chỉ trong vài tháng. Và từ khi vợ con rời đi, tôi chỉ nghĩ về lũ trẻ mà thôi”, anh đề cập.

nguoi-venezuela-phai-dot-cui-nau-an-vi-khung-hoang-kinh-te-1

Những kệ hàng trống rỗng vì thiếu hàng hóa tại Cumana. Ảnh: NYT

Tiền mặt tại đây mất giá đến mức nó tất cả biến mất ở mọi ngõ ngách. Mariel Bracho – 1 tài xế taxi tại trường bay chỉ nhận chuyển khoản hoặc trả tiền thẻ. Thậm chí, bảng giá in trên xe của cô vẫn là giá cách đây 1 năm, do doanh nghiệp chưa mua mua được giấy hay mực để in cái mới.

“Nhưng mà giờ cũng chẳng có mấy người đi taxi từ trường bay về nữa đâu”, cô cho biết, vì giá cao quá.

Cuộc sống của Olympia Jiménez – 1 bồi bàn 49 tuổi ở Caracas cũng bị xáo trộn. Anh cảm thấy tiền lương và tiền tip của mình như đang biến mất. Vì đề cập cả khi mọi người đủ tiền ăn nhà hàng, họ cũng chẳng thể mang đủ tiền mặt mà đặt tip trên bàn như trước đây nữa.

Thế là Jiménez nghĩ ra cách đưa thực khách họ tên, liên hệ và số trương mục nhà băng để họ chuyển khoản cho mình. Nếu khách muốn tip 2,5 USD, “họ sẽ phải đưa tôi 40.000 bolibar” theo tỷ giá chợ đen, anh ví dụ. Trong khi tiền giấy chính ở đây là 100 bolivar.

“Đồng bolivar như viên đá ấy”, Daniel Lansberg-Rodriguez – giảng sư Trường Quản lý Kellogg (Mỹ) so sánh, “Lấy trong tủ lạnh ra là anh phải tiêu dùng ngay, vì nó sẽ rất nhanh biến mất”.

Với ông chủ 1 doanh nghiệp cung cấp pháo bông ở Caracas, 1 trong những thách thức lớn nhất của anh là đổi số bolivar nhận được ra đôla Mỹ. Năm ngoái, anh còn mua được người bán đôla ở chợ đen. Thực ra giờ anh cũng vẫn có thể mua ở đó, nhưng giá đã đắt hơn rất nhiều.

Phần lớn người Venezuela, như Soler, thì không mua được USD. Từ khi hết gas mùa hè này, gia đình cô chỉ có thể mua từng đợt, và phải mua ngay khi có thể vì tiền mất giá quá nhanh. Nhưng giờ đây, ví thử gas lại hết, họ đều đã học được cách đun củi để nấu bếp ngoài sân.

Hà Thu(theo NYT)