Người Hàn và giấc mơ về Triều Tiên làm ăn sau cuộc gặp thượng đỉnh



Thi thoảng, Lee vẫn tài xế đến 1 ngọn núi sát giáp giới, nhìn châm bẩm sang phía Triều Tiên. Ông từng có nhà máy tại Khu công nghiệp chung Kaesong, trước khi nơi này bị đóng cửa năm 2016.

Ngày nay, bản đồ đó chỉ là 1 phường bỏ trống. Thương mại hai miền đã bị tác động nguy hiểm, khi Hàn Quốc trừng trị Triều Tiên vì chương trình hạt nhân và hoả tiễn. “Ở kia từng có cả đoàn xe vận tải chuyển di, mọi người ra vào nhộn nhịp. Nhưng giờ, chỗ này lặng yên quá”, Lee cho biết, “Dĩ nhiên, tôi khóc chứ. Tôi rất buồn vì mất việc buôn bán”.

Lee Joungduk tại nhà máy ở Triều Tiên trước đây. Ảnh: Lee Joungduk

Lee Joungduk tại nhà máy ở Triều Tiên trước đây. Ảnh: Lee Joungduk

Vì vậy, khi cuộc gặp thượng đỉnh Hàn Quốc – Triều Tiên diễn ra, Lee rất kỳ vọng hai nước sẽ nối lại quan hệ kinh tế và Khu công nghiệp Kaesong sẽ tái phát động. Đây là khu kinh tế đặc trưng của Triều Tiên, cho phép nhà đầu tư như ông kiếm lời từ cần lao giá thấp Triều Tiên. Bên cạnh đó, khi các nguyên tố kinh tế thị phần đang ngày 1 xâm nhập vào Triều Tiên, thời cơ thương nghiệp quyến rũ sẽ còn nhiều hơn nữa.

Tuần tới, Lee và nhiều chủ nhà máy khác sẽ chính thức khiến cho đơn kiến nghị gửi Chính phủ Hàn Quốc, đề xuất được trở lại Kaesong vào tháng 5. Lee kể: “Tôi muốn biết mình phải khiến cho những gì để chuẩn bị cho việc mở cửa lại”.

Lee không phải người có 1 không hai phấn khởi với cuộc họp liên Triều. Từ đầu tuần này, nhà đầu tư đã tăng mua cổ phiếu các đơn vị từng có hoạt động tại Kaesong. Các học giả cho rằng việc Triều Tiên chuyển biến ý kiến về kinh tế có thể mở đầu cho làn sóng đầu tư nước ngoài vào đây.

Nhà đầu tư nhà ở đã đổ đến sát vùng phi quân sự này, với kỳ vọng kinh tế mở cửa sẽ biến vùng giáp giới Hàn Quốc thành bản đồ thương nghiệp mới. Giá đất tại đây đã lên cao nhất từ khi đầu năm 2000 – khi khu công nghiệp Kaesong được vun đắp.

“Khu vực này đích thực đang nóng lên”, Yun Eun Suk – viên chức cò mồi nhà ở tại Paju – gần Kaesong cho biết, “Khi quan hệ giữa hai miền cải thiện, nhiều người kỳ vọng các hoạt động tại bản đồ này sẽ sôi nổi”.

Dù vậy, việc mở cửa kinh tế sẽ khó xảy ra giả tỉ không có vài đổi thay đề xuất khác. “Triều Tiên sẽ phải cho thấy thời kỳ phi hạt nhân hóa có bước tiến và có các cuộc trò chuyện hăng hái với Mỹ. Khi đó, Mỹ có thể tháo dỡ bỏ các lệnh trừng trị, hay ít nhất là điều chỉnh việc thực thi chúng, để Hàn Quốc có thể khiến cho điều họ muốn”, Christopher Green – 1 chuyên gia về Triều Tiên tại International Crisis Group nhận xét.

Nhiều học giả Hàn Quốc cho biết Triều Tiên sẽ đổi thay hướng tiếp cận với thương nghiệp và đầu tư liên Triều, giả tỉ cho mở lại hoạt động buôn bán giữa hai miền. Hai thập kỷ qua, Triều Tiên chỉ mở cửa cho các đơn vị Hàn Quốc tại những lĩnh vực bị kiểm soát chặt, như du hý hay khu kinh tế đặc trưng như Kaesong.

Xe của Hàn Quốc chờ thủ tục qua cổng ở Khu công nghiệp Kaesong. Ảnh: Reuters

Xe của Hàn Quốc chờ hồ sơ qua cổng ở Khu công nghiệp Kaesong. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, “tình hình tại Triều Tiên đã đổi thay đáng kể trong vài năm qua”, Lim Kang-taeg – nhà nghiên cứu Triều Tiên tại Viện Thống nhất Quốc gia tại Seoul cho biết, “Hệ thống của Triều Tiên đã đổi thay và tư tưởng của các chuyên gia nước này về chính sách kinh tế cũng vậy. Họ đang tận dụng các lệ luật thị phần để tăng sức mạnh và tạo ra lợi ích kinh tế”.

Triều Tiên giờ đã có hoạt động cung ứng vì lợi nhuận, thương lượng nhà ở và vun đắp tư nhân. “Việc vun đắp và bán nhà ở đang được tư nhân hóa. Trên thực tại, họ còn sẽ xác nhận quyền sở hữu tư nhân nữa”, Lim cho biết.

Các đơn vị Triều Tiên cũng được quyền cung ứng, định giá và thậm chí xuất khẩu sản phẩm. “Điều này có nghĩa trong mai sau, khi hài hòa kinh tế với Hàn Quốc mở mang, đó sẽ không còn là vấn đề giữa hai nước mà là giữa hai đơn vị. Khi đó, họ sẽ có thể buôn bán trong nhiều lĩnh vực hơn nữa”, ông dự đoán.

Viễn cảnh này kèm theo khiến cho Lee rất phấn khởi. Ông cho biết sau khi Hàn Quốc bất ngờ đóng cửa Kaesong năm 2016 để trả nủa việc Triều Tiên thử hoả tiễn, doanh số đơn vị ông đã giảm 1 nửa. Khi đó, Lee có 350 nhân lực Triều Tiên, trả lương 280-310 USD 1 tháng.

Những tầm giá này còn cao hơn nhà máy của họ ở Campuchia. Tuy nhiên, ở Kaesong, chung tiếng kể giúp ông thuận tiện giao du với người cần lao hơn và sự thân thiện về địa lý cũng giúp sản phẩm chuyển dịch nhanh hơn. Lee đã đầu tư vào đây từ năm 2007, có nhiều kinh nghiệm và quen biết nhiều người cần lao tay nghề cao. Sản phẩm có mác Triều Tiên cũng giúp ông vun đắp được thương hiệu riêng, có chỗ đứng tại các shop ở Hàn Quốc.

Hơn 2 năm sau khi nhà máy đóng cửa, ông vẫn giữ các danh thiếp liên hệ giao thông ở Kaesong. “Kaesong là đa số với tôi. Nó như con cái của tôi vậy. Tôi chẳng thể quên được”, ông kể. Hiện tại, ông cảm thấy sắp tới, mình chẳng những có thể cung ứng ở Triều Tiên, mà còn bán được đồ ở đó nữa. “Cứ như là tôi và mọi người đã thoát khỏi 1 căn hầm dài và tăm tối vậy”, ông kết luận.

Hà Thu(theo Globe and Mail)