Mỹ – Nhật có thể sắp đối đầu thương mại



Kim ngạch thương nghiệp song phương của Mỹ và Nhật Bản vào khoảng 200 tỷ USD mỗi năm. Đây là mối quan hệ không thể lãng quên mà Tổng thống Mỹ – Donald Trump muốn cải tổ, khi mà Thủ tướng Nhật Bản – Shinzo Abe lại không mấy phấn khởi.

Trong chuyến thăm của ông Abe tới Mỹ tuần này, hai lãnh đạo được kỳ vọng đề cập về thương nghiệp và các vấn đề bậc nhất khác, như Triều Tiên. Nhật hiện là đối tác thương nghiệp lớn thứ tư của Mỹ và là đồng minh quân sự then chốt của nước này tại châu Á. Tuy nhiên, ông Trump không mấy ưng ý về thương nghiệp giữa hai bên. Ông từng bộc lộ mối quan hệ này là “khthổ thần bằng” và “không linh động”.

Nhật bán nhiều hàng cho Mỹ hơn là mua về, tạo ra khối thặng dư gần 70 tỷ USD năm ngoái. Các nước có thặng dư thương nghiệp lớn với Mỹ, đặc thù là Trung Quốc, đều trở thành chiến lược công kích thường xuyên của ông Trump. Cuối tuần trước, ông cho biết Mỹ “đang tiến tới đạt hợp đồng” với Nhật – đất nước “đã khiến cho tôi và mọi người thiệt thòi về thương nghiệp suốt nhiều năm”.

Ông Abe và ông Trump trong cuộc gặp tối qua. Ảnh: Reuters

Ông Abe và ông Trump trong cuộc gặp tối qua. Ảnh: Reuters

Mỹ muốn giao dịch 1 hiệp nghị thương nghiệp tự do với Nhật, nhằm giúp các đơn vị nước này tiếp cận tốt hơn nền kinh tế lớn thứ ba toàn cầu. Tuy nhiên, chính phủ Nhật – vốn đã phật ý vì Mỹ rút khỏi TPP đầu năm ngoái – đã bộc lộ rõ ràng mình không vội ký hợp đồng với Washington.

“Khi hai đất nước giao dịch, kẻ mạnh sẽ càng mạnh hơn”, Bộ trưởng Tài chính Nhật – Taro Aso tuần trước cho biết. Ông dự báo 1 hiệp nghị thương nghiệp song phương sẽ gây ra những tổn thất “không không thể lãng quên” cho Nhật.

Giới chuyên gia cho rằng, Nhật cần che chở các lĩnh vực không thể lãng quên, như nông nghiệp, trước sự khó khăn từ nước ngoài. Theo quy định ngày nay, nông phẩm nhập cảng vào Nhật phải chịu thuế khá cao.

Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà ông Trump rút ra năm ngoái được cho là sẽ giúp giảm rào cản cho dân cày Mỹ. Dưới áp lực từ các nghị viên đảng Cộng hòa, cuối tuần trước, ông Trump đã đề xuất các cố vấn kinh tế cao cấp coi xét năng lực tái gia nhập TPP. Đây có thể là nỗ lực giúp Mỹ tăng áp lực ký hiệp nghị song phương lên Nhật Bản.

Dù vậy, sáng nay, ông đột ngột đổi thay quan niệm khi viết trên Twitter rằng: “Trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc muốn tôi và mọi người quay quay lại TPP, tôi không thích hiệp nghị này dành cho nước Mỹ”.

Một cách khác, theo Marcel Thieliant – nhà kinh tế học tại Capital Economics, là Mỹ có thể tiêu dùng chiêu “đe dọa đánh thuế nhập cảng” với Nhật. Theo đó, các nhà sản xuất xe Nhật có thể khó xuất khẩu mặt hàng vào Mỹ hơn. Dù vậy, việc này có thể không tạo ra nhiều dị biệt, do các nhà sản xuất ôtô bậc nhất của Nhật đều có nhà máy lớn tại Mỹ.

Ngoài ra, không như các đồng minh khác của Mỹ, Nhật vẫn đang nằm trong danh sách chịu thuế nhập cảng nhôm, thép. Thieliant cho rằng Mỹ có thể miễn thuế cho Nhật, để đổi lấy việc thúc đẩy giao dịch thương nghiệp. Như Hàn Quốc, sau khi tái giao dịch hiệp nghị thương nghiệp tự do với Mỹ, các đơn vị nước này rất nhiều được miễn thuế nhập cảng nhôm thép.

Tuy vậy, nhìn chung, đề cập cả khi đạt hợp đồng thương nghiệp mới, thâm hụt của Mỹ với Nhật có thể sẽ không cải thiện nhiều. Năm ngoái, Mỹ nhập cảng 40 tỷ USD xe khá Nhật. Con số này ở chiều trái lại chỉ là 500 triệu USD.

Khoảng cách này không phải là kết quả của các rào cản thương nghiệp. Giới phân tách nhận xét thị phần ôtô Nhật khó khăn rất ác liệt. Doanh số bán ôtô còn đang giảm và các dòng xe Mỹ từ lâu đã được coi không thích hợp với người tiêu dùng Nhật.

Fiat Chrysler vừa qua bán được nhiều xe hơn tại Nhật. Họ cho biết thành công này đến từ việc thích ứng với thị phần địa phương, như bổ sung gương bên thân xe có thể gập nhanh khi đang đỗ.

Pontus Haggstrom – CEO Fiat Chrysler Nhật cho biết Nhật Bản có 1 số bắt buộc đặc thù về thử nghiệm và chứng thực xe nhập cảng. “Việc này sẽ tốn thời kì 1 tẹo, nhưng không phải là nhân tố kìm hãm kế quả kinh doanh của chúng tôi”, ông đề cập, “Thuế nhập cảng ở đây đã giảm dần từ thập niên 80 rồi. Vì thế, Nhật rất nhiều đã là thị phần mở và tự do”.

Hà Thu(theo CNN)