Lọc dầu Dung Quất hoạt động ra sao dưới thời chủ tịch vừa bị bắt



Ngày 10/5, Cơ quan công an dò xét (Bộ Công an) đã bắt nhất thời giam, khởi tố ông Nguyễn Hoài Giang – Chủ tịch Công ty TNHH MTV Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR – tổ chức điều hành, vận hành hoạt động phân phối, buôn bán của Nhà máy lọc dầu Dung Quất) về tội Lạm dụng chức phận, quyền hạn cướp đoạt của nả, theo điều 355 Bộ luật Hình sự 2015.

Cùng tội danh trên, cơ quan dò xét đã bắt, khởi tố ông Phạm Xuân Quang – Kế toán trưởng BSR và trước đó là ông Vũ Mạnh Tùng – Phó tổng giám đốc BSR. Ông Giang và đồng phạm bị cáo buộc đã nhận 19 tỷ đồng bạc lãi ngoài của OceanBank với các bạn cần “săn sóc đặc trưng”.

Ông Nguyễn Hoài Giang sinh năm 1968 tại Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp khoa điện tử – tự động hóa của Đại học Bách khoa Sofia (Bulgaria), năm 1994 ông về nước và khiến cho việc tại Vietsovpetro Vũng Tàu. Ông khiến cho việc ở đây trong 5 năm, đến 1999 thì rời tổ chức này để trở thành 1 trong những người trước nhất gắn bó với Lọc dầu Dung Quất khi công trình còn trên giấy.

Ông Nguyễn Hoài Giang - cựu Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Lọc hóa dầu Bình Sơn.

Ông Nguyễn Hoài Giang – cựu Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Lọc hóa dầu Bình Sơn.

Từ năm 2002-2003, ông Giang khiến cho Phó phòng chuyên trách tự động hóa, rồi Giám đốc chạy thử nhà máy kiêm Phó tổng giám đốc khoa học BSR (5/2008). Sau đó 1 năm ông nhận chức Tổng giám đốc BSR, rồi sau đó khiến cho Chủ tịch HĐTV tổ chức này.

Tới trước thời điểm bị bắt do liên đới tới vụ án mở mang dò xét việc nhận lãi ngoài của Ngân hàng Đại Dương (OceanBank), ông Giang có gần 15 năm gắn bó với BSR, là 1 trong số những người trước nhất đặt nền tảng, vun đắp và vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Khi được thành lập và đi vào vận hành thương nghiệp năm 2005, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất với vốn đầu tư hơn 3 tỷ đôla Mỹ đã nhận được loạt ưu đãi về thuế trong thời kì dài, như tổ chức được giữ lại 3-7% tiền thuế du nhập với tùy loại hàng hóa, được hưởng thuế thu nhập tổ chức 10% trong vòng 30 năm (miễn thuế hoàn toàn trong vòng 5 năm đầu, giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo), miễn thuế thu nhập tư nhân,thuế thuê đất…

Được hưởng nhiều ưu đãi nhưng dưới thời điều hành của cựu Chủ tịch Nguyễn Hoài Giang, kết quả phân phối, buôn bán của Dung Quất không phải lúc nào cũng thuận lợi, thậm chí khó khăn kéo dài trong suốt công đoạn đầu nhà máy vận hành thương nghiệp.

Trong 1 báo cáo của PVN gửi cấp có thẩm quyền năm 2015, tập đoàn này cho biết, lũy kế 4 năm vận hành thương nghiệp, Lọc dầu Dung Quất lỗ khoảng 27.000 tỷ đồng (tương đương 1,2 tỷ USD) đến hết năm 2014. Song nhờ khoản ưu đãi thuế du nhập được giữ lại (3-7% tùy hàng hóa) nên gánh nặng lỗ của Dung Quất giảm dần trước khi bút toán lãi trở lại, các hàng hóa của nhà máy vẫn có sức khó khăn hơi với hàng hóa nhập ngoại. Sau 4 năm vận hành dù có ưu đãi Dung Quất lỗ gần 1.050 tỷ đồng.

Những khó khăn của Dung Quất công đoạn này được nhận định do thời kỳ hội nhập, cùng với giá dầu lao dốc, việc tham dự các Hiệp định thương nghiệp tự do (FTA) với loạt hàng rào thuế quan được xóa bỏ, đã vô hiệu hóa loạt ưu đãi tưởng chừng đem đến khoản lời cho tổ chức.

Kết quả buôn bán không như kỳ vọng, lại vấp phải thuế du nhập 1 số hàng hóa (dầu diesel, nhiên liệu bay Jet A1) về 0% từ đầu năm 2016 theo bảo đảm Hiệp định thương nghiệp sản phẩm ASEAN (ATIGA), không dưới hai lần tổ chức này có đơn cầu cứu cấp có thẩm quyền xin giảm thuế, bỏ thu điều tiết “nếu không Lọc dầu Dung Quất có thể sẽ phải đóng cửa”.

Giải thích việc “dọa” đóng cửa nhà máy lọc dầu tỷ đôla, thời điểm đó ông Nguyễn Hoài Giang cho rằng, kiến nghị của tổ chức là chính đáng bởi không xin ưu đãi hơn mà đòi hỏi được đồng đẳng với hàng du nhập nước ngoài khi chỉ chịu thuế suất 0%, còn hàng trong nước lại áp thuế 10%.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, Dung Quất được “nuông chiều” khi nhận được quá nhiều ưu đãi từ Chính phủ tính từ lúc khi triển khai công trình. Vì thế, khi có khó khăn thay vì rà soát, cơ cấu lại quản trị để tiết giảm giá bán, giảm mức giá nhằm khó khăn thì Dung Quất lại gửi đơn “cầu cứu” xin thêm ưu đãi. Do đó, việc việc hàng hóa của Dung Quất tồn kho lớn công đoạn này và có nguy cơ đóng cửa như ban lãnh đạo kể không hẳn ở vấn đề chính sách thuế.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất được vận hành, quản lý bởi Công ty TNHH Lọc hóa dầu Bình Sơn.

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất được vận hành, điều hành bởi Công ty TNHH Lọc hóa dầu Bình Sơn.

Tình hình buôn bán của Dung Quất chỉ đích thực khởi sắc sau quy định của Thủ tướng cho phép tổ chức được tự chủ về nguồn vốn từ 1/1/2017 và bỏ thu điều tiết với hàng hóa dầu, khí hóa lỏng, mặt sản phẩm dầu của BSR. Đổi lại, tổ chức không còn được giữ lại 3-7% thuế du nhập như trước. Thuế du nhập dầu diesel và nguyên liệu bay Jet A1 của BSR cũng giảm về 0%.

Một năm được tự quyết định mức giá, Dung Quất báo lãi 7.712 tỷ, doanh số gần 81.000 tỷ đồng. Năm 2018, tổ chức đặt chỉ tiêu doanh số 78.365 tỷ, lợi nhuận trước thuế đạt 3.706 tỷ đồng. Đầu năm 2018, BSR cũng tiến hành IPO thành công với 242 triệu cổ phần chào bán, thu về cho ngân sách hơn 5.500 tỷ.

Sau 8 năm đi vào hoạt động, nhà máy lọc dầu Dung Quất phân phối 50,4 triệu tấn hàng hóa các loại; tổng doanh số 881.120 tỷ đồng (tương đương gần 40 tỷ USD).

Dù thế, nỗi lo tại Dung Quất không phải không còn. Bản cáo bạch gửi tới các nhà đầu tư trước thềm IPO cuối năm 2017 cũng lộ nhiều con số đáng lo ngại. Tới tháng 9/2017 BSR còn khoản gửi hơn 2.700 tỷ đóng băng tại OceanBank. Ông Nguyễn Hoài Giang – cựu Chủ tịch BSR cho rằng, tổ chức đã nhận được “lời cam kết” từ Ngân hàng Nhà nước về khoản tiền gửi này, cũng như vẫn nhận được tiền đều đặn từ phía OceanBank. Tuy nhiên thời điểm khoản gửi này được “mở khóa” vẫn là nghi vấn còn bỏ ngỏ.

Không chỉ mắc kẹt khoản gửi lớn tại OceanBank, trên 740 tỷ đồng tổ chức này rót đầu tư tại Công ty cổ phần Nhiên liệu sinh vật học Dầu khí miền Trung cũng phần lớn khó thu hồi do nhà máy liên tục thua lỗ và đang nhất thời giới hạn hoạt động. Bản cáo bạch cũng cho biết, tổ chức đã trích lập ngăn ngừa 471 tỷ đồng cho khoản đầu tư vào Nhiên liệu sinh vật học Dầu khí miền Trung. Dự kiến trước hết nhà máy này vận hành trở lại trong quý I/2018 nhưng đến nay chỉ tiêu lại dời sang quý II.

Trở lại với các quy định tống đạt của cơ quan dò xét với 1 số cựu lãnh đạo đắt tiền của BSR, san sẻ với VnExpress, ông Trần Ngọc Nguyên – Tổng giám đốc BSR khẳng định, nhà máy lọc dầu vẫn vận hành thông thường, chạy máy đạt 100% công suất. “Những người bị bắt là do có liên đới tới sai phép tư nhân trong công đoạn trước đây. BSR sẽ cộng tác chặt chẽ cùng cơ quan chức năng trong thời kỳ dò xét vụ việc”, ông Nguyên nhắc.

Trên thị phần Upcom, cổ phiếu BSR liên tục giảm trong những phiên vừa qua. Mỗi cổ phiếu BSR đàm phán sáng 11/5 mức 19.700 đồng, giảm 2.700 đồng so với phiên “đỉnh” đầu tháng 3.

Kỳ Duyên

Theo cáo trạng của cơ quan dò xét, bị cáo Nguyễn Minh Thu, nguyên tổng giám đốc Oceanbank khai đã chi 19 tỷ đồng bạc lãi ngoài trái quy định để “săn sóc” cho 4 lãnh đạo tổ chức Lọc hóa dầu Bình Sơn. Sau lời khai của Thu, 4 lãnh đạo của BSR bị tòa triệu tập, đối chất, gồm: ông Nguyễn Hoài Giang, Chủ tịch HĐTV; ông Đinh Văn Ngọc, nguyên Tổng Giám đốc; ông Vũ Mạnh Tùng- Phó tổng giám đốc và ông Phạm Xuân Quang – kế toán tài chính trưởng.

Cựu Chủ tịch BSR Nguyễn Hoài Giang nhiều lần phủ nhận chuyện nhận khoản tiền săn sóc đặc trưng của OceanBank và cho hay chỉ gặp Thu vài lần tại hội nghị, dịp thành lập tổ chức. Theo ông Giang, PVN có nhiều văn bản buộc phải gửi tiền và đàm phán tại Oceanbank, nên không có bởi vì gì để nhận lãi ngoài.

Đến nay, ngoại trừ ông Đinh Văn Ngọc thì 3 người bị tòa triệu tập hôm đó đã bị khởi tố và bắt giam là các ông Nguyễn Hoài Giang, Vũ Mạnh Tùng và Phạm Xuân Quang về tội “Lạm dụng chức phận, quyền hạn cướp đoạt của nả”