Kiểm toán Nhà nước: Doanh nghiệp xăng dầu ‘lãi đậm’ nhờ chênh lệch thuế



Theo kết quả Kiểm toán Nhà nước về việc trích lập, chủa quản, dùng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và công việc chủa quản, điều hành giá xăng dầu công đoạn 2015 – 2016, các đại lý buôn bán xăng dầu đầu mối được nhận định, đã được hưởng không cân bằng lớn. Việc hưởng lợi này xuất hành từ chính sách tính thuế chưa hợp lý của cơ quan điều hành giá xăng dầu.

Kiểm toán Nhà nước cho biết, năm 2015 và 5 kỳ điều hành sớm nhất năm 2016, liên bộ Công Thương – Tài chính áp thuế nhập cảng ưu đãi thường ngày từ các thị phần khác MFN (20%) trong điều hành “không thích hợp với thực tại nảy sinh tại các đầu mối nhập cảng, dẫn tới giá cơ sở vật chất tăng lên, tạo 1 khoản thặng dư lớn cho các công ty đầu mối”. Theo tính toán, nhờ không cân bằng này, 10 thương nhân đầu mối được kiểm toán đã hưởng lợi hơn 3.300 tỷ đồng.

Việc ứng dụng thuế bình quân gia quyền từ kỳ điều hành cuối tháng 3/2016 được cho là “hợp lý hơn, song chỉ mang tính tình thế”, vẫn khiến cho cho nảy sinh không cân bằng thuế nhập cảng giữa vun đắp và thực tại. Số liệu tại 10 thương nhân đầu mối buôn bán xăng dầu năm 2016 cho thấy khoản chênh nhờ thuế này vẫn trên 1.400 tỷ đồng.

Nhiều doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ chênh lệch thuế trong điều hành giá xăng dầu. Ảnh: Ngọc Thành

Nhiều công ty hưởng lợi lớn từ không cân bằng thuế trong điều hành giá xăng dầu. Ảnh: Ngọc Thành

Phân tích cụ thể, cơ quan kiểm toán cho biết, qua kiểm toán giấy tờ thực tại riêng hàng hóa dầu diesel các công ty buôn bán xăng dầu được hưởng lợi khi thuế nhập xăng từ ASEAN (ATIGA- 10%) từ 5-25% trong năm 2015; và 0,6 – 10% năm 2016. Đây là nguyên tố ảnh hưởng chính khiến cho cho giá cơ sở vật chất thực tại tại công ty phải chăng hơn so với giá cơ sở vật chất do liên bộ điều hành, khiến cho công ty tăng thêm lợi nhuận khoảng 4.800 tỷ đồng. Đơn vị lãi nhiều nhất là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) khoảng 3.000 tỷ đồng.

Việc áp thuế bình quân gia quyền của Bộ Tài chính với hàng hóa xăng dầu cũng được Kiểm toán Nhà nước cho rằng “chưa cam đoan cơ sở vật chất pháp lý, tính sáng tỏ, rõ ràng”. Vì thế, để giải quyết còn đó trong xác định giá cơ sở vật chất và góp phần vào việc chống trốn lậu thuế, cơ quan kiểm toán nhấn mạnh, cần quy định tỷ lệ thuế nhập cảng về 1 mức thích hợp.

Cũng theo kết luận, Kiểm toán Nhà nước cho rằng, liên Bộ xác định chưa chính xác về giá tính thuế tiêu thụ đặc trưng, khiến cho không cân bằng thuế tiêu thụ đặc trưng và trị giá gia tăng (VAT) tại 4 kỳ điều hành (tháng 7 và 8/2016) là hơn 216 tỷ đồng. Liên Bộ cũng xác định chưa hợp lý về tỷ giá tính thuế nhập cảng, thuế tiêu thụ đặc trưng, thuế trị giá gia tăng, dẫn đến tính thiếu 214 tỷ đồng qua 17 kỳ điều hành tại 10 công ty đầu mối.

Ngoài ra, trong giai đoạn điều hành giá xăng dầu công đoạn 2015 – 2016 liên Bộ Công Thương – Tài chính đã thông báo giá cơ sở vật chất các hàng hóa xăng dầu đa dạng trên thị phần như xăng RON 92, dầu diesel 0,05S. Tuy nhiên, cơ quan này lại “quên” thông báo giá cơ sở vật chất 1 số hàng hóa như xăng RON 95, diesel 0,25S. Cụ thể, hàng hóa RON 95 không được liên Bộ thông báo giá cơ sở vật chất tại 47 kỳ điều hành giá năm 2015, 2016; dầu diesel 0,25S tại 23 kỳ điều hành giá năm 2015.

Tuy phát hiện ra không cân bằng vốn đầu tư lớn trên 4.800 tỷ đồng nhưng Kiểm toán Nhà nước chỉ kiến nghị các công ty đầu mối được kiểm toán nộp vào ngân sách các khoản thuế phải nộp tăng thêm 252 tỷ.

Cơ quan kiểm toán kiến nghị Bộ Tài chính cần nghiên cứu, ứng dụng hợp nhất 1 mức thuế nhập cảng xăng dầu thích hợp, có thể ở mức 0%, để thuận lợi trong chủa quản, điều hành giá và giảm thiểu tối đa trốn lậu thuế. Thuế tiêu thụ đặc trưng với xăng dầu cũng được kiến nghị sửa đổi để thích hợp tính toán giá cơ sở vật chất, cam đoan sứ mạng thuế và hạn chế thất thu ngân sách.

Với quy định về trích, chi dùng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Kiểm toán Nhà nước lưu ý, không nên kéo dài và mức chi dùng lớn dẫn tới mức giá trong nước không theo giá thị phần. “Thời điểm trích, chi Quỹ bình ổn giá phải thích hợp theo quy tắc trích quỹ khi giá giảm để bù đắp thời điểm giá tăng, cam đoan chính sách điều hành giá của Nhà nước, bình ổn giá xăng dầu”, Kiểm toán Nhà nước nêu quan niệm.

Anh Minh