Khủng hoảng đất nghĩa trang ở châu Á



Việc tiêu dùng đất đai tại Singapore luôn ở mức rất cao, khi mà diện tích có hạn, đã khiến cho nhu cầu cho người chết đa số biến mất. Chính quyền thành thị nhỏ bé này đã cho đào lên hàng trăm ngàn ngôi chiêu tập để mở các con con đường, vun đắp nhà cửa và trọng tâm mua sắm.

Nghĩa trang Bukit Brown rộng 200ha có hơn 3.700 trên tổng số 100.000 ngôi chiêu tập đã được khai quật để mở con đường cao tốc 8 làn xe, khiến cho cho diện tích nơi đây bị cắt xuống chiêu tậpt nửa. Các nhà chức trách cho biết việc đào bới Bukit Brown để mở con đường sẽ giảm bớt hiện trạng tắc nghẽn từ xa lộ Pan Island. Trên thực tại, đây là bước đầu hướng tới mở mang thành thị.

Bộ Phát triển Quốc gia Singapore (MND) đang coi xét chuyển Bukit Brown thành nhà đất vào năm 2030. Theo đó, các chiêu tập phần bị đào lên sẽ tái kết nối vào những ô nhỏ hơn trong nghĩa trang này hoặc được hỏa táng. Thân nhân sau đó có thể viếng thăm tại các mảnh đất san sẻ hoặc gianh giới bia đựng tro cốt tập kết.

khung-hoang-dat-nghia-trang-o-chau-a

Khu thành thị Ngee Ann được vun đắp trên nghĩa trang cộng đồng Teochew lớn nhất Singapore. Ảnh: The Guardian

Các nhà lãnh đạo Singapore viện dẫn những thách thức của việc thăng bằng các lợi ích khó khăn thành thị cho việc di dời nghĩa trang. Một phát ngôn viên của MND cho biết, Chính phủ cần phải ưu ái tiêu dùng đất cho các nhu cầu khác nhau như nhà đất, không gian xanh, luôn tiện ích, liên lạc, cảng, phi trường và luôn tiện nghi để hỗ trợ các chức năng của chiêu tậpt đất nước…

Năm 1978, có 213 điểm mai táng trên 2.146ha tại Singapore, chiếm khoảng 3,7% diện tích quốc đảo này. Bộ trưởng EW Barker thậm chí còn trình Quốc hội trong vài năm tới, đa số các nghĩa trang tư nhân sẽ phải đóng cửa, dừng mai táng và quỹ đất sẽ dùng cho cho sự vững mạnh chung.

Nằm ở gianh giới kém vững mạnh của miền Tây Singapore, nghĩa trang Chua Chu Kang vẫn còn để mở cho việc mai táng với giá từ 315 đôla đến 940 đôla Singapore cho chiêu tập phần của người lớn. Thế nhưng thời kì mai táng luôn bị dừng. Theo Chính sách Chôn cất mới được ban hành và vận dụng năm 1998, người dân có thể thuê chiêu tậpt lô đất để khiến cho chiêu tập phần chỉ trong tối đa 15 năm.

Tương tự, nghĩa trang Bidadari được giải tỏa từ năm 2001 đến năm 2006 với tổng cộng 126.000 ngôi chiêu tập đã được khai quật. Thay vào đó, chính phủ vun đắp chiêu tậpt xã mới hoàn chỉnh với chiêu tậpt trạm trung chuyển ô tô buýt và tàu điện ngầm ban đầu của thành thị. Các căn hộ chung cư ban đầu được bán vào tháng 9.

Ngay cả tuyến con đường mua sắm chính của thành thị, Orchard Road, cũng được vun đắp trên chiêu tậpt nghĩa trang cũ. Tại Ngee Ann, dãy tòa nhà nâu, nơi có cửa hàng bách hóa lớn và các cửa hàng mua sắm đẳng cấp, vị trí đó từng là nghĩa trang cộng đồng Teochew lớn nhất trên đảo. Hiện giờ các cửa hiệu, khu thương nghiệp tấp nập đã kịp lấp đầy.

Tại Hong Kong, chiêu tậpt nơi có kích thước tương tự Singapore, đất cho người chết còn bị thu hẹp, gia hạn xuống dưới ngưỡng 10 năm. Những chiếc bia đựng tro hỏa táng thường đặt trong các nhà tang lễ nhiều tháng chờ vị trí tiếp theo tại chiêu tậpt khu bia chiêu tập, thời kì chôn cực kỳ giảm thiểu. Ngành buôn bán đất nghĩa trang ở xứ cảng thơm có chu kỳ khai thác mau chóng mặt. Chết và được chôn ở đây không có nghĩa là mãi mãi. Trên thực tại, chu kỳ lặng nghỉ của người chết ở chiêu tập phần trong các nghĩa trang chỉ vỏn vẹn có 6 năm.

Đối mặt với hiện trạng thiếu đất miên man và là chiêu tậpt trong số những vùng bờ cõi chật hẹp nhất trên toàn cầu, chính quyền Hong Kong đã sắm nhiều cách để tranh đấu với nhu cầu không gian, cả cho người sống và người đã mệnh chung.

khung-hoang-dat-nghia-trang-o-chau-a-1

Việc dừng thời kì mai táng và di dời phần chiêu tập để di táng dù đã và đang diễn ra để nhường nhịn đất vững mạnh thành thị nhưng luôn gây nhiều tranh biện và đón nhận những giận dữ trái chiều. Ảnh: AP

Trong trường hợp số người chết tăng lên và thời hạn 6 năm đã hết, gia quyến sẽ phải di dời phần chiêu tập. Nếu không có ai đến nhận, thì người đã khuất sẽ được hỏa táng trước khi được đặt trong chiêu tậpt nghĩa trang công cộng. Từ vài năm nay, ở Hong Kong, định nghĩa nơi an nghỉ rút cục không còn có nghĩa là vĩnh viễn.

Đây là chiêu tậpt cách tiếp cận gây tranh biện vì nhìn chung, điều này không thích hợp với truyền thống và phong tục của người gốc Hoa, nền văn hóa tín ngưỡng tôn kính người đã khuất, đặc thù là tập tục kính trọng thánh sư đời trước.

Một người đàn ông khiến cho việc tại nghĩa trang Lai Chi Yuen trên đảo Lantau, Hong Kong giảng giải, việc dừng thời kì lặng nghỉ và di dời người đã khuất đang là chiêu tậpt thực tại diễn ra thường ngày trong cuộc sống. Mọi người đã giận dữ với việc khai quật theo nhiều cách khác nhau, từ buồn bã đến lạnh nhạt. Một số người cảm thấy rất buồn. Họ xem điều đó như là lời từ giã và thương nuối tiếc ai đó lần thứ hai. Cũng có người tin rằng chết là đã mệnh chung, đã là chặng cuối của hành trình.

Tổng giám đốc Jones Lang LaSalle (JLL), Stephen Wyatt cho rằng việc nhiều nước châu Á thúc đẩy việc cải tạo các khu nghĩa trang lớn để dành đất cho khu dân cư, khu phức hợp và thương nghiệp, phụ thuộc rất nhiều vào cách điều hành của Nhà nước và tín ngưỡng địa phương.

Chulặng gia này nhìn nhận, cần phải khiến cho rõ mặt hăng hái của khuynh hướng này là mở ra thời cơ chỉnh trang thành thị, được tiêu dùng thêm nguồn tài ngulặng đất đai lớn khi mà quỹ đất đang dần thu hẹp ở các thành thị. Hơn nữa, cải tạo nghĩa trang tạo thời cơ vững mạnh mảng xanh, công viên và các luôn tiện ích công cộng cho cư dân. Mặt giảm thiểu lớn nhất chính là nhân tố linh tính, văn hóa thờ cúng thánh sư rất sâu sắc và không được lãng quên trong tâm não người gốc Á.

Theo ông Stephen Wyatt, các đất nước và vùng bờ cõi châu Á có thể tham khảo hình thức quy hoạch nghĩa trang ở các đất nước châu Âu. Ở các nước vững mạnh hơn như châu Âu, Đức, Pháp… Chính phủ quy định rất rõ ràng mọi hình thức mai táng người đã mất phải thực hành ở nghĩa trang để dễ điều hành các vấn đề liên đới đến môi trường, dịch tễ, quy hoạch…

Gia đình người đã mất có nghĩa vụ thuê đất có thời hạn, tùy kích thước và hình thức mai táng của hầm chiêu tập mà có những mức giá từ cao tới rẻ thích hợp với diễn biến nguồn vốn của gia đình người đã khuất. Sau thời hạn thuê, gia đình người đã mất có thể quy chế gia hạn giao kèo hoặc chấp thuận di táng. Thông thường, những nghĩa trang được quy hoạch khá tốt với những mảng xanh, công viên, thậm chí là địa điểm lôi kéo du hý nức tiếng. Vì thế mà ít có nghĩa trang nào bị di dời vì bởi vì thương nghiệp. Hơn nữa, chính những nghĩa trang này lại là chiêu tậpt trong những công viên bất chợt nhất góp phần xanh hóa thành thị.

Lãnh đạo JLL thẩm định, những thành thị lớn ở các nước đang vững mạnh đang quá tập kết vững mạnh nhiều các cao ốc, bê tông hóa thành thị mà quên dần các mảng xanh. Sẽ là chiêu tậpt ý tưởng tốt giả thiết Chính phủ coi xét quy hoạch phần đất của nghĩa trang sau này nên ưu ái dành cho công viên công cộng, mảng xanh và điều hành tốt những công viên đó. Những lợi ích về mặt kinh tế có thể chưa thấy được trước mắt nhưng lợi ích vững mạnh lâu dài do những mảng xanh trong nội đô thành thị mang lại trong ngày mai là rất lớn.

Vũ Lêtổng hợp