Hành trình tìm chỗ đứng của nông sản Pháp trên đất Việt



Hiện nay, Chính phủ Pháp đang tiếp diễn thương lượng để Việt Nam mở cửa thị phần nông phẩm nước này vào Việt Nam, mới nhất là sản phẩm khoai tây với khoảng 3.000 tấn trước nhất sẽ cập cảng trong quý I/2018. “Để đạt được điều đó, chúng tôi đã phải vượt qua rất nhiều rào cản”, ông Alexandre Bouchot – Tham tán nông nghiệp Đại sứ quán Pháp cho biết.

Truy xuất căn nguyên từ “trang trại tới bàn ăn”

Ông Bertot Thierry, chủ trang trại nuôi bò rộng 135 ha ở vùng Normandie (Pháp), nhẹ nhõm kẹp vào tai con bê mới sinh 1 ngày tuổi tấm giấy màu vàng với những tham số về trang trại, ngày sinh… Ông Thierry giới thiệu đó là tấm giấy khai sinh và cũng là thị thực (passport) mà mỗi con bò từ khi sinh ra đều phải mang cho tới lúc chết. Phải trả khoảng 5 euro cho mỗi “tấm thị thực” này, nhưng nhờ đó mà những chủ trang trại như ông không bao giờ phải lo mất trộm bò, còn cơ quan chủa quản có thể tầm nã xuất căn nguyên làm thịt mổ của trang trại sau này.

“Chúng tôi sẽ bị phạt rất nặng giả thiết quên mang tấm thị thực này cho bò. Nhờ có nó mà sau này khi làm thịt mổ được bán cho đơn vị chế biến hay siêu thị, các nhà chức trách cũng có thể tầm nã xuất rõ căn nguyên làm thịt mổ của con bò sinh ngày nào, đến từ trang trại nào, vùng nào…”, ông chủ trang trại san sẻ.

hanh-trinh-tim-cho-dung-cua-nong-san-phap-tren-dat-viet

Mỗi con bò tại Pháp khi sinh ra đều có tấm “thị thực” riêng và phải đeo mã số tầm nã xuất căn nguyên cho tới cuối vòng đời. Ảnh: H.T

Không chỉ với hàng hóa làm thịt mổ mà ngay cả các sản phẩm rau, củ quả của Pháp cũng được dán mã số để tầm nã xuất căn nguyên được trồng, và táo Juliet là 1 ví dụ. Giống táo này được trồng tại 20 tỉnh thuộc nước Pháp, cốt yếu ở bản đồ miền Nam và là hàng hóa sinh thái nổi danh thiên nhiên tiêu dùng bất kỳ loại hoá chất gì trong thời kỳ trồng, bảo quản. Những người dân cày như ông Figuet Sage (Lyon, Pháp) khi trồng loại táo này chỉ tiêu dùng các cách thức đột nhiên như bẫy, mắc lưới để chống sâu bọ cho cây táo. Táo sau khi được hái, sẽ đưa vào dây chuyền phân loại và dán tem tầm nã xuất căn nguyên do cơ quan an toàn bảo dưỡng cấp. “Các bạn ăn táo Juliet ở Việt Nam nhớ gửi cho tôi mã số, tôi có thể nhắc cho các bạn biết quả táo đó được trồng ở trang trại nào, thu hoạch giờ nào, chủ trang trại là ai…”, ông dí dỏm.

Bảo quản táo cũng là việc những người trồng táo như ông Sage nghĩ ngay từ khi hái quả. Trang trại của ông có gần chục kho lạnh, mỗi kho chứa được 50-60 tấn quả. “Táo khi đưa vào kho sẽ được rút hết không khí ra để duy trì mật độ ôxy khoảng 1% và bảo quản lạnh ổn định ở nhiệt độ 0,8 – 1 độ C. Nhờ đó táo có thể tươi ngon trong vòng vài tháng. Chi phí bảo quản chiếm gần 10% giá thành táo”, ông Sage cho biết.

“Sản xuất theo cách tương đốic” và trợ lực từ Nhà nước

Là hàng hóa sinh thái có giá thành cao hơn nhưng năng suất táo Juliet chỉ đạt khoảng 40 tấn 1 ha, bằng 1 nửa so với loại táo trồng theo cách tầm nãền thống. Tuy nhiên, những dân cày như ông Sage vẫn mải mê với công việc của mình và xin hứa có lãi mỗi vụ trồng, cũng không phải lo bị khó khăn hay ép giá đầu ra. Điều này có được là nhờ những người dân cày trồng táo Juliet đã lập 1 Hội đồng những người bạn của táo Juliet. Hội đồng sẽ tiêu chí vào diễn biến mùa vụ, thị phần tính toán và quy chế mỗi vụ từng hộ được trồng diện tích bao lăm, trang trại nào sẽ xuất hàng trước, sau…

“Cơ chế giám sát của Hội đồng rất chặt chẽ để xin hứa giá táo bán ra là cao nhất và chúng tôi đều tuân thủ quy chế đó. Không ai có thể bán nửa vườn táo của họ mà không theo tiêu chí”, ông cho biết và giảng giải thêm, do đó mà người dân cày luôn xin hứa có lãi.

hanh-trinh-tim-cho-dung-cua-nong-san-phap-tren-dat-viet-1

Những trái táo Juliet được trồng theo cách thức sinh thái, không tiêu dùng thuốc đùm bọc thực vật, chất bảo quản trong trồng và bảo quản sau thu hoạch. Ảnh: H.T

Tương tự, 900.000 lít sữa tươi mỗi năm cung cấp ra thị phần từ trang trại của ông Thierry đều có đầu ra và mức giá ổn định nhờ Hợp tác xã trong vùng đơn vị thu mua, xin hứa về giá. Ba ngày 1 lần người của Hợp tác xã sẽ tới trang trại thu mua. Họ kiểm nghiệm có bảo hành lâu dài sữa, hàm lượng protein, vi khuẩn và đặc thù là dư lượng tương đốing sinh… những chỉ số quy chế giá sữa cao hay rẻ.

“Nếu phát hiện chất tương đốing sinh thì họ sẽ không thu mua và chúng tôi phải bỏ đa số sữa trong bồn”, ông Thierry giảng giải. Vì thế, đa số thức ăn cho đàn bò 90 con đều do trang trại tự cung, tự cấp. Trong tổng diện tích khoảng 135 ha, ông chủ trang trại này dành hẳn 20 ha để trồng cỏ, ngô… làm cho thức ăn cho bò.

Ngoài sự gắn kết giữa người dân cày và các Hiệp hội, nghiệp đoàn thì dân cày Pháp cũng nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ. Mỗi năm nước này chi khoảng 5,3 tỷ euro cho hoạt động của Bộ Nông nghiệp & thực phẩm Pháp, dành cho các hoạt động tăng trưởng lĩnh vực nông nghiệp sạch, tăng trưởng vững bền với căn cứ cao.

Ông Alain Clergerie – Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Pháp cho biết, từ đầu những năm 2000, Pháp khởi đầu nhận thức về chuyện chuyển sang làm cho nông nghiệp sinh thái. Khái niệm này khởi đầu được định hình rõ ràng hơn và từ năm 2012 Pháp hướng tới tăng trưởng lĩnh vực nông nghiệp “phân phối theo cách tương đốic, đem hiệu quả kép về kinh tế, môi trường”.

“Chính phủ Pháp thực hành rất nghiêm nhặt bảo dưỡng an toàn thực phẩm từ khâu phân phối đến khâu bán hàng hóa”, ông Alain Clergerie cho biết.

Mỗi năm tại Pháp có khoảng 30.000 cuộc rà soát tại các đơn vị, 60.000 cuộc rà soát với các cơ sở vật chất làm thịt mổ, bán hang, quán ăn, chợ… nhằm xin hứa hàng hóa sạch “từ trang trại tới bàn ăn”. Chính phủ Pháp cũng đang quan tâm khắc phục hàng loạt các vấn đề để định hướng mai sau cho lĩnh vực nông nghiệp Pháp như làm cho sao tạo ra trị giá và xin hứa sự phân chia công bằng; hỗ trợ để chuyển đổi mô phỏng phân phối, đáp ứng được các bắt buộc ngày 1 cao về có bảo hành lâu dài của người sử dụng…

Nỗ lực chinh phục thị phần Việt Nam

Có có bảo hành lâu dài cao và tầm nã suất căn nguyên “từ trang trại tới bàn ăn”, nhưng nông phẩm Pháp vẫn tương đối chật vật khi vào Việt Nam. Dù được cấp phép trở lại sau dịch bò điên, nhưng hàng hóa làm thịt mổ bò Pháp nhập vào Việt Nam vẫn rất giảm thiểu. Đến hết 2016, Việt Nam nhập khoảng 4.000 tấn làm thịt mổ và hàng hóa có căn nguyên từ làm thịt mổ từ Pháp; trong đó cốt yếu là hàng hóa từ làm thịt mổ nguội, pate… chiếm khoảng 1 phần năm tổng lượng làm thịt mổ du nhập của Việt Nam từ các nước. Ngoài các hàng hóa làm thịt mổ, chế biến từ làm thịt mổ, mỗi năm người Việt cũng ăn khoảng 3.000 tấn táo, 500 tấn kiwi nhập từ Pháp và từ đầu 2018 tới sẽ có thêm sản phẩm khoai tây Pháp được nhập vào Việt Nam, với lô bậc nhất tiên khoảng 3.000 tấn.

hanh-trinh-tim-cho-dung-cua-nong-san-phap-tren-dat-viet-2

Doanh nghiệp Pháp kỳ vọng xuất khẩu được nhiều hơn nữa các sản phẩm làm thịt mổ, chế biến từ làm thịt mổ sang Việt Nam. Ảnh: H.T

Kim ngạch xuất khẩu các hàng hóa nông nghiệp của Pháp vào Việt Nam đạt 200 triệu euro năm 2016. Trong công đoạn 2015 – 2017, kim ngạch xuất khẩu nông phẩm của Pháp vào Việt Nam tăng 25%, trong đó đáng kể nhất là trái cây và các hàng hóa từ sữa. Những con số này, theo ông Alexandre Bouchot, Tham tán nông nghiệp Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội, vẫn còn tương đối khiêm tốn so với khả năng cung ứng thương nghiệp giữa 2 nước.

Gọi sự xâm nhập hàng nông phẩm Pháp vào Việt Nam công đoạn vừa mới đây là “sự trở lại”, ông Bernard Vallat – Chủ tịch Nghiệp đoàn các nhà công nghiệp chế biến làm thịt mổ Pháp (Fict) kỳ vọng, năm tới, Hiệp định thương nghiệp tự do châu Âu và Việt Nam (EVFTA) sẽ được xét duyệt và có hiệu lực sẽ mang lại thời cơ giao thương nhiều hơn nữa cho các đơn vị 2 nước. “Khi đó, hồ sơ cấp phép xuất khẩu sẽ thuần tuý hơn, Việt Nam sẽ cấp phép theo lực lượng đơn vị do Chính phủ Pháp cung cấp thay vì rà soát và cấp phép cho từng đơn vị như hiện giờ; các rào cản an toàn thực phẩm cũng sẽ được nới lỏng…”, ông Bernard Vallat nhắc.

Anh Minh