Hai ‘ông vua’ thủy sản lao đao trong khủng hoảng



Công ty cổ phần Hùng Vương (mã CK: HVG) – “ông vua” cá tra vừa ban bố quyết nghị thoái vốn và phóng thích Công ty Địa ốc An Lạc – công ty vốn điều lệ 300 tỷ đồng, trong đó HVG nắm giữ 76% cổ phần. Trước mắt Hùng Vương sẽ tiến hành thanh lý 4 khu đất với tổng diện tích trên 20.000 m2 thuộc sở hữu của công ty đất đai này.

Quyết định được ban lãnh đạo tổ chức giảng giải nhằm thu hồi dòng vốn, chuyển hướng buôn bán, trong đó tập hợp nguồn lực lớn mạnh ngành nghề buôn bán cốt lõi. Điều này cũng không phải không có tiêu chí khi kết quả buôn bán của Hùng Vương liên tục sa sút trong thời kì vừa qua.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2017 theo niên độ nguồn vốn riêng, Hùng Vương báo lỗ sau thuế gần 97 tỷ đồng, viễn tượng không mấy sáng sủa giả sử so với lợi nhuận gần 110 tỷ đồng cùng kỳ năm nguồn vốn 2016. Điều này cũng khiến chỉ tiêu 20.000 tỷ đồng doanh số và 400 tỷ lợi nhuận của ban lãnh đạo tổ chức đề ra từ đầu năm phát triển thành xa vời.

Với Minh Phú, cục diện có phần tươi sáng hơn khi công ty mới báo lãi tăng đột biến trong quý II. “Vua Tôm” ghi nhận doanh số hơn 3.600 tỷ và hơn 130 tỷ đồng lợi nhuận. Dẫu vậy, kết quả của Minh Phú vẫn chưa thể so sánh được với thời kỳ đỉnh cao 2013 – 2014, thời điểm mà người đứng đầu tổ chức nói “Minh Phú muốn lãi bao lăm cũng được”.

Nếu như Hùng Vương càng ngày càng sa sút với hệ lụy đến từ tham vọng bành trướng, dẫn đầu thị phần thì Minh Phú lại trở thành bài học của thời kỳ hội nhập, khi mà biến động của thị phần quốc tế là điều chẳng thể coi nhẹ.

hai-ong-vua-thuy-san-lao-dao-trong-khung-hoang

Nợ phải trả của Hùng Vương tính tới cuối quý III năm nguồn vốn đạt hơn 12.700 tỷ đồng, gấp 4 lần chủ sở hữu.

Danh xưng “Vua cá tra” đi cùng với Hùng Vương từ thời điểm tổ chức niêm yết – năm 2009. Theo bản cáo bạch, Hùng Vương là 1 trong những công ty lớn ngành nghề thủy sản và là công ty đứng đầu với riêng dòng hàng hóa cá tra. Thời điểm đó, kim ngạch xuất khẩu sang 27 nước tại gianh giới châu Âu của Hùng Vương đã chiếm 45% toàn thị phần.

Với lợi thế quy mô, hoạt động của Hùng Vương liên tục tăng trưởng mạnh qua các năm. Từ mức doanh số hơn 3.100 tỷ đồng vào năm 2009, chỉ sau 2 năm doanh số của tổ chức đã tăng hơn gấp đôi lên 7.800 tỷ. Nhu cầu các hàng hóa cá tra không chỉ giới hạn ở châu Âu, mặc cả những quý khách hàng lớn từ Mỹ và các đất nước khác cũng tậu đến Hùng Vương.

Tuy nhiên, thị phần quá thuận lợi không hẳn chỉ mang nghĩa hăng hái. Khi nhu cầu từ thị phần tạo ra công ép đối với buộc phải lớn mạnh của Hùng Vương, ban lãnh đạo tổ chức sẽ phải chọn lọc giữa 2 phương pháp: Một là đầu tư dần dần từ lợi nhuận tích lũy, nhưng nhược điểm là thời kì sẽ kéo dài, hoặc tiêu dùng đòn bẩy nguồn vốn để chóng vánh mở mang quy mô.

Lựa chọn tiêu chí mua bán – sáp nhập (M&A) với những công ty có sẵn nền móng thích hợp với mô phỏng chuỗi mà Hùng Vương hướng tới, là phương pháp mà ban lãnh đạo tuyển chọn để không bỏ lỡ thời cơ. Tuy nhiên, việc tiêu dùng đòn bẩy thực hành hàng loạt thương vụ M&A nhắm đến tiêu chí trở thành tổ chức dẫn đầu về lĩnh vực này cũng kéo “vua cá tra” vào vòng xoáy nợ nần.

Liên tiếp nhờ đến các khoản vay ngắn hạn của nhiều nhà băng với mức lãi suất 5-7% 1 năm, tính riêng thời kỳ từ 2012 đến nay khoản nợ của Hùng Vương tăng thêm khoảng 9.500 tỷ đồng. Tỷ lệ gia tăng nợ cũng cao gấp nhiều lần so với mức tăng doanh số, lợi nhuận và tổng của nả.

Hệ quả là khi thị phần gặp rủi ro, đòn bẩy nguồn vốn vốn từ chọn lọc mang lại hiệu quả trong thời kỳ tăng trưởng cao sẽ phản tác dụng. Khi tốc độ tăng trưởng lợi nhuận gộp từ hoạt động buôn bán không tương xứng với tốc độ tăng của khoản mục lãi vay, lợi nhuận của Hùng Vương dần bị ăn mòn.

Liên tục từ năm 2013 đến nay, lợi nhuận gộp của tổ chức chỉ tăng từ 985 tỷ lên 1.350 tỷ đồng, nhưng giá thành lãi vay tăng gần gấp đôi từ 247 tỷ lên 470 tỷ đồng. Tính ra giá thành lãi vay của Hùng Vương chiếm 35% lợi nhuận gộp, chưa nói các khoản giá thành khác.

Năm nguồn vốn 2015 (Hùng Vương đổi thay niên độ kế toán quản trị nên chỉ tính 9 tháng đầu năm), tác động đã phát triển thành rõ ràng khi lợi nhuận của Hùng Vương chỉ bằng 1 phần ba cùng kỳ, dù doanh số chỉ giảm 17%. Năm 2016, kết quả còn bết bát hơn khi phần lợi nhuận dành cho cổ đông của tổ chức thu thanh hơn 49 tỷ đồng

Động thái cơ cấu hoạt động bằng việc bán đi các khoản đầu tư vào đất đai vừa qua sẽ là bước đi không thể bỏ lỡ trong nỗ lực tái cơ cấu diễn biến nguồn vốn. Điểm sáng với hoạt động buôn bán trong quý III với biên lợi nhuận gộp được cải tngày nay 2 trong số 3 lĩnh vực chính là xuất khẩu và thủy sản. Tuy nhiên, với khoản lỗ trong 9 tháng đầu năm gần 100 tỷ đồng, Hùng Vương sẽ còn nhiều việc phải khiến để quay lại công đoạn “đỉnh cao” trước đó.

Khác với Hùng Vương, sự lao dốc của “Vua tôm” Minh Phú lại đến từ rủi ro của thị phần quốc tế.

Sau khi đạt kết quả buôn bán kỷ lục vào năm 2014 với 15.000 tỷ đồng doanh số và hơn 900 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, Minh Phú đặt chỉ tiêu cho năm tiếp theo hơn 19.000 tỷ đồng doanh số và 1.400 tỷ đồng lợi nhuận.

Tuy nhiên, “Vua tôm” đã tạo cú sốc cho thị phần chứng khoán thời điểm đó với kết quả buôn bán sụt mạnh. Kết thúc năm 2015, Minh Phú chỉ đạt 12.200 tỷ doanh số với lỗ sau thuế gần 7 tỷ đồng.

Theo ban lãnh đạo tổ chức, hoạt động xuất khẩu của Minh Phú thời điểm đó gặp vô vàn khó khăn. Các nước Ấn Độ, Indonesia phá giá đồng bạc, khiến giá hàng hóa tôm từ các nước này trong năm 2015 chỉ bằng 50% so với các năm trước. Ngoài ra, giá thành nuôi tôm trong nước cao khiến giá tôm Việt Nam cao hơn các nước khác 20%. Với diễn biến giá tôm càng ngày càng giảm, 1 số quý khách hàng đã ký ký kết trì hoãn nhận hàng hoặc hủy ký kết.

Nếu bất chấp thị phần chạy theo cuộc đua về giá, phóng thích lượng hàng tồn kho, có thể năm 2015 Minh Phú sẽ cứu vãn được diễn biến buôn bán, nhưng tác động những năm sau đó sẽ vô cùng nặng nề. Giá tôm của Minh Phú vốn chẳng thể khó khăn với các nước khác do giá thành cao và tỷ giá. Nếu đẩy thị phần quốc tế vào cuộc chiến, những năm sau đó kiên cố Minh Phú sẽ chẳng thể trụ được, chưa nói chuỗi trị giá con tôm của tổ chức sẽ đứng trước nguy cơ đổ tan vỡ.

Từ vị thế của công ty “muốn lợi nhuận bao lăm là quyền của Minh Phú”, theo lời Chủ tịch Lê Văn Quang tại phiên họp thường niên 2014, “Vua tôm” rơi vào vòng xoáy khủng hoảng.

Năm 2016, Minh Phú đặt tiêu chí hơn 16.300 tỷ đồng doanh số và gần 550 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Tuy nhiên, đến hết năm, hoạt động của tổ chức vẫn chưa thể thoát khỏi khó khăn khi doanh số chỉ gần 12.000 tỷ đồng với lợi nhuận vỏn vẹn 82 tỷ.

Niềm kỳ vọng của Minh Phú quay lại với kết quả tăng đột biến vào quý II năm nay. Công ty báo lãi gần 160 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2017, gấp 8 lần cùng kỳ, với doanh số gần 6.400 tỷ đồng. Dù vậy, kết quả này vẫn rẻ hơn nhiều so với tiêu chí tham vọng được ban lãnh đạo Minh Phú đề ra từ đầu năm – 15.780 tỷ đồng doanh số và 840 tỷ đồng lợi nhuận.

Minh Sơn