Giá xăng ra sao nếu tăng thuế môi trường



Trong dự thảo mới ban bố, Bộ Tài chính buộc phải đồng loạt tăng thuế đùm bọc môi trường với xăng từ 3.000 đồng mỗi lít lên 4.000 đồng – mức kịch khung hiện giờ.

Theo 1 chuyên gia trong lĩnh vực xăng dầu, việc tăng thuế kiên cố sẽ tác động tới giá hạ tầng (mức giá được cơ quan điều hành lấy khiến cho tiêu chuẩn điều hành chi phí lẻ). Ông cho rằng, trường hợp giá dầu thô và các nhân tố đầu vào cấu thành giá hạ tầng không biến động, tăng thuế môi trường thêm 1.000 đồng 1 lít xăng, giá hạ tầng sẽ tăng tương ứng. Mức tăng này chưa nhắc phần thuế trị giá gia tăng của thuế môi trường mới.

Đây không phải lần đầu tiên Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế môi trường với xăng. Ảnh: Ngọc Thành.

Đây không phải lần trước tiên Bộ Tài chính buộc phải tăng thuế môi trường với xăng. Ảnh: Ngọc Thành.

Ngược lại giả tỉ các nhân tố đầu vào biến động, như thuế nhập cảng bình quân gia quyền điều chỉnh giảm, theo tính toán của Bộ Tài chính ở thời điểm sau ngày 1/7, giá hạ tầng có thể tác động không nhiều.

Nhưng theo giám định của Ngân hàng Thế giới (WB), giá xăng sẽ bị tác động giả tỉ thuế đùm bọc môi trường tăng thêm. Theo kết quả ban bố đầu năm nay, với phương án điều chỉnh thêm 1.000 đồng 1 lít và giả tỉ giá dầu thô không biến động nhiều, các nhân tố khác cấu thành giá hạ tầng không đổi thay, tỷ lệ tăng thuế đùm bọc môi trường với xăng trong chi phí gần 5%, dầu diesel khoảng 3,2%; tăng mạnh nhất là dầu madut 8,9%.

Hiện xăng dầu được các đầu mối nhập cảng từ nhiều thị phần với mức thuế suất ưu đãi theo các xin hứa khác nhau. Do đó, cách tính thuế nhập cảng bình quân gia quyền, theo thực tại sản phẩm nhập quý trước tính cho quý sau, được Bộ Tài chính đưa ra vận dụng để xác định giá hạ tầng.

Tuy nhiên, ở góc độ tổ chức, ông Nguyễn Văn Tiu – Giám đốc Công ty cổ phần Xăng dầu Tự Lực lại cho rằng, chi phí lẻ sẽ ‘không tác động nhiều’ giả tỉ tăng thuế môi trường. “Thuế nhập cảng xăng dầu giảm theo các xin hứa quốc tế nên dù thuế môi trường tăng thêm 1.000 đồng, chi phí ra không tác động nhiều”, ông nhắc và cho rằng buộc phải tăng thuế là “hợp lý”.

Bản thân Bộ Tài chính cũng đưa ra tính toán, giả tỉ thuế đùm bọc môi trường với xăng gốc hóa thạch tăng lên 4.000 đồng 1 lít thì thuế suất với xăng E5 phải chăng hơn 200 đồng 1 lít, mức 3.800 đồng, giảm 50 đồng so với hiện hành. Cùng quy định thuế tiêu thụ đặc thù với xăng E5 phải chăng hơn xăng gốc hóa thạch, việc tăng thuế môi trường với xăng sẽ tạo không cân bằng giữa xăng E5 và loại xăng này.

Đây không phải lần trước tiên Bộ này buộc phải tăng thuế môi trường. Cách đây 1 năm, Bộ cũng từng buộc phải nới khung sắc thuế này lên mức tối đa 8.000 đồng 1 lít nhưng không được cấp thẩm quyền thông qua.

Hầu hết các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, lý lẽ “tăng để bù hụt thu thuế nhập cảng” và giá xăng Việt Nam “phải chăng so với các nước bản đồ” của Bộ Tài chính là không thuyết phục.

Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, việc tiếp diễn buộc phải tăng thuế đùm bọc môi trường với xăng lên kịch khung là Bộ Tài chính “chọn việc dễ cho mình nhưng khó cho xã hội”. Ông Long cho biết, mình rất thông cảm với cái “khó” của cơ quan nắm kho bạc đất nước trong bài toán bội chi ngân sách nên cách dễ và tốt nhất là tăng thuế. “Tuy nhiên, nợ công tăng thì phải tái cơ cấu thu chi ngân sách, nghĩa là phải cả mở mang đối tượng chịu thuế để tăng thu lẫn kiểm soát ăn xài mới được”, ông Long nhắc.

Tính toán của vị chuyên gia này cho thấy, giá xăng dầu của Việt Nam hiện cao hơn Mỹ 4.000 đồng và mỗi lít xăng đang cõng rất nhiều loại thuế phí. Theo ông, giả tỉ chỉ so sánh với các nước trong bản đồ để thấy giá của Việt Nam phải chăng là không thích hợp.

Ông cũng dẫn lại chỉ đạo vừa mới đây của Thủ tướng cho thấy chưa nên tăng thuế, phí trong năm 2018 để hỗ trợ cung ứng buôn bán trong bối cảnh hiện giờ. “Năng lực khó khăn của Việt Nam còn phải chăng, thu nhập của người dân cũng vậy, giả tỉ chỉ tập kết đánh thuế vào 1 sản phẩm như xăng dầu thì không nên”, ông Long nhắc.

Đồng tình với quan điểm sử dụng công cụ kinh tế như thuế, phí để đùm bọc môi trường, song nhiều quan điểm cho rằng lấy cớ bù hụt thu ngân sách bằng cách nâng khung thuế với xăng chưa hẳn hợp lý. Bởi lẽ, ngoài xăng dầu còn nhiều sản phẩm mà việc tiêu sử dụng nó cũng gây ô nhiễm môi trường không kém, giả như than, song lại không bị đánh thuế cao tương tự. Chưa nhắc hiệu quả tiêu sử dụng khoản thu này ra sao tới nay vẫn là 1 dấu hỏi.

Dữ liệu của Bộ Tài chính cho thấy, thu từ thuế đùm bọc môi trường tăng hơn 4 lần trong 5 năm qua. Như năm 2012, số thu từ loại thuế này là 11.160 tỷ đồng, tăng lên mức 44.323 tỷ đồng năm 2016 và khoảng 44.825 tỷ năm 2017. Số tăng này có được là nhờ thuế môi trường tăng gấp 3 lần, từ 1.000 đồng lên 3.000 đồng 1 lít hồi tháng 5/2015.

Nếu mức thuế môi trường mới với xăng, dầu được vận dụng từ 1/7, Bộ Tài chính dự định mỗi năm thu khoảng 55.591 tỷ đồng thuế môi trường, tăng gần 14.900 tỷ đồng. Trong lúc số thu thuế môi trường tăng vọt thì chi cho sự nghiệp đùm bọc môi trường lại không tương ứng, từ 9.000 tỷ đồng năm 2012 lên 12.290 tỷ sau 5 năm, tương đương 1% ngân sách.

Anh Minh