Điện Quang ‘trượt chân’ và sự trỗi dậy của Rạng Đông



Đều giữ vị thế là hai tổ chức bậc nhất trong lĩnh vực phân phối thiết bị chiếu sáng, cổ phiếu DQC của Công ty cổ phần Bóng đèn Điện Quang và cổ phiếu RAL của Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông từng có chuỗi thời kì hơi tương đồng. Với lượng cổ phiếu niêm yết nhiều hơn, Điện Quang theo đó cũng giữ khoảng cách an toàn với Rạng Đông về quy mô vốn hóa.

Tuy nhiên, khoảng cách này đã bị san bằng từ giữa năm 2017 với đà sụt giảm liên tục của DQC, khi mà RAL vẫn giữ được thiên hướng tăng giá. Tính đến phiên đàm phán gần nhất (15/9), vốn hóa của Điện Quang chỉ còn gần 1.200 tỷ đồng, khi mà Rạng Đông là 1.358 tỷ.

Diễn biến của thị phần chứng khoán đề đạt kỳ vọng của nhà đầu tư vào từng tổ chức và thiên hướng trái ngược của hai cổ phiếu này cũng là hệ quả thế tất cho những biến động về hoạt động buôn bán mới đây. Điện Quang đang đứng trước ngưỡng cửa khó khăn với hàng loạt vấn đề, từ quản trị cho đến hoạt động buôn bán chính, khi mà Rạng Đông đang tận dụng thời cơ này để vượt lên.

dien-quang-truot-chan-va-su-troi-day-cua-rang-dong

Dù số lượng cổ phiếu niêm yết gấp 3 lần nhưng vốn hóa của Điện Quang đang phải chăng hơn Rạng Đông do giá cổ phiếu liên tục giảm mạnh.

Điện Quang tiền thân là Xí nghiệp Bóng đèn Điện Quang, được thành lập năm 1979 trên hạ tầng sáp nhập các xí nghiệp nhỏ tại Biên Hòa và TP HCM. Năm 2005 Điện Quang cổ phần hóa và đến 2008 niêm yết trên HOSE.

Ra đời trước Điện Quang hơn 15 năm, nhưng công đoạn cổ phần hóa và niêm yết của Rạng Đông chỉ diễn ra trước 2 năm (2006) và cũng niêm yết trên HOSE.

Hoạt động trong cùng lĩnh vực, cũng bởi vậy tình hình của RAL và DQC có phần tương đồng trong 1 thời kì dài. Việc niêm yết trùng với công đoạn thị phần chứng khoán gặp khủng hoảng, khiến cho bộ đôi cổ phiếu này toàn bộ bị thị phần “quên lãng” trong công đoạn 2010-2013. Tuy nhiên, từ đầu 2014 cùng với đội ngũ cổ phiếu basic, DQC và RAL đã quay lại cuộc đua.

Ổn định ở khoảng giá 4x đến giữa năm 2015, bộ đôi cổ phiếu này bước vào sóng tăng giá khi hoạt động của cả hai tổ chức cùng ghi nhận những điểm hăng hái. Đến đầu tháng 7/2016, thị giá của cả DQC và RAL đều tăng gấp đôi lên ngưỡng 80.000 đồng. Tuy nhiên, khởi đầu từ đây tình hình giá của 2 tổ chức phân phối thiết bị chiếu sáng khởi đầu có sự phân hóa.

RAL sau những nhịp điều chỉnh nhẹ vẫn tiếp diễn thiên hướng tăng giá và thuận lợi vượt mốc 100.000 đồng, tính đến phiên đàm phán gần nhất cổ phiếu này đạt ngưỡng 119.000 đồng.

Ở chiều trái lại, cổ phiếu DQC của Điện Quang sau khi chạm đỉnh cao nhất bắt đầu từ khi niêm yết là 84.000 đồng (giá đã điều chỉnh) đã bước vào công đoạn lao dốc. Liên tục hơn 1 năm liền nằm trong “sóng” giảm, cổ phiếu của tổ chức tính đến phiên đàm phán gần nhất chỉ còn 37.000 đồng.

Diễn biến của giá cổ phiếu phần nào đề đạt bức tranh hoạt động của những tổ chức, cũng như kỳ vọng của nhà đầu tư. Và biến động với DQC và RAL cũng không phải vô cớ.

Liên tục từ cuối năm 2016 đến nay, báo cáo phân tách của các doanh nghiệp chứng khoán đều đưa ra góc nhìn không mấy hăng hái với Điện Quang trong ngắn hạn. Không chỉ rủi ro về mặt quản trị, doanh nghiệp hiện cũng vướng phải nhiều khó khăn hơic từ hoạt động buôn bán.

Không còn khoản doanh số nguồn vốn đột biến từ đối tác Cuba, thị phần xuất khẩu gặp bế tắc do lượng hàng tồn kho giá phải chăng cạn dần, khi mà phân khúc đèn LED – động lực tăng trưởng mới của Điện Quang từ năm 2013, gặp nhiều khó khăn trong ngắn hạn.

Trong báo cáo phân tách mới được Công ty chứng khoán Rồng Việt (VDSC) thông báo, đội ngũ nghiên cứu chỉ ra rằng, trái với việc phân phối các mặt hàng bóng đèn truyền thống vốn là lợi thế của các tổ chức quy mô lớn, phân phối đèn LED có rào cản gia nhập ngành nghề phải chăng hơn rất nhiều – được thẩm định là nhân tố bất lợi trong ngắn hạn.

Tại phiên họp thường niên mới diễn ra, Chủ tịch HĐQT Điện Quang – Hồ Quỳnh Hưng cũng thẩm định thị phần chiếu sáng vẫn có sự tăng trưởng, ngoài ra năm 2017 tiếp diễn khó khăn vì nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ thuận lợi tham dự vào thị phần, tiêu dùng mặt hàng không đạt uy tín và bán với giá phải chăng.

“Nếu như những năm trước, đối thủ khó khăn với Điện Quang là những doanh nghiệp lớn như Rạng Đông, Philips thì nay rất nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ, buôn bán ngắn hạn, nhất là thị phần vùng sâu, vùng xa buộc doanh nghiệp phải liên tục nghiên cứu mặt hàng mới và dị biệt trên thị phần”, ông Hồ Quỳnh Hưng nhận định.

Năm nay, Điện Quang đặt tiêu chí lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 150 tỷ đồng, giảm hơn 40% cùng kỳ, dù 3 năm gần nhất lợi nhuận đều trên 200 tỷ. Con số tuy phải chăng nhưng cũng là thách thức khi nửa đầu năm Điện Quang mới đạt hơn 50 tỷ đồng, hoàn tất 1 phần ba tiêu chí lợi nhuận.

Cũng không hạn chế được những khó khăn từ thị phần khi Rạng Đông đặt nhiều kỳ vọng vào phân khúc đèn LED, nhưng hơic với Điện Quang, doanh nghiệp này được thẩm định là còn nhiều dư địa để cải thiện kết quả buôn bán.

Doanh nghiệp đứng đầu doanh số về các thiết bị chiếu sáng có biên lợi nhuận thuần từ hoạt động buôn bán chỉ đạt gần 7,7%, phải chăng hơn Điện Quang (10,3%) và nhàng nhàng của các tổ chức hơic (9,72%). Biên lợi nhuận gộp của Rạng Đông cũng phải chăng hơn Điện Quang khoảng 6% (20,5% so với 26,6%).

Trong báo cáo mới thông báo, Công ty chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng với quy mô doanh số lớn của Rạng Đông (gần 3.000 tỷ đồng năm 2016), 1 sự đổi thay nhỏ về biên lợi nhuận có thể ảnh hưởng lên kết quả buôn bán chung.

BSC cũng dự đoán biên lợi nhuận của doanh nghiệp này sẽ tiếp diễn thiên hướng cải thiện nhờ việc đổi thay chính sách ngăn ngừa bảo trì, năng suất cần lao tăng nhanh hơn tiền lương và tạo ra nhiều mặt hàng có trị giá gia tăng.

Đặt trọng tâm vào kỹ thuật LED trước sự đổi thay của thị phần, Rạng Đông đang có thời cơ lớn khi trở thành đối tác độc nhất tại Việt Nam tiêu dùng chip LED và được quyền in logo của Samsung lên các mặt hàng bán ra. Theo BSC, điều này sẽ giúp tăng sản lượng bán ra và giúp doanh nghiệp đạt được biên lợi nhuận cao hơn so với những mặt hàng bình thường.

Diễn biến của giá cổ phiếu đã phần nào cho thấy kết quả của cuộc đua giữa 2 tổ chức đứng đầu về thiết bị chiếu sáng trong ngắn hạn. Rạng Đông đã chớp thời cơ vươn lên trở thành tổ chức đứng đầu về vốn hóa thị phần chứng khoán, dù quy mô vốn điều lệ chỉ bằng 1 phần ba Điện Quang.

Tuy nhiên, Điện Quang sẽ vẫn còn thời cơ để đổi thay cuộc chơi khi thị phần đèn LED đảo chiều và tổ chức này tận dụng được ưu thế về thương hiệu. Nhưng ở chiều trái lại, Rạng Đông với lợi thế từ dư địa vững mạnh, thời cơ để tổ chức này gia tăng khoảng cách với đối thủ cũng không phải quá khó.

Minh Sơn