‘Điểm sáng đáng mừng của tỷ phú Việt’



Tạp chí danh tiếng Forbes vừa ban bố danh sách, thứ hạng tỷ phú toàn cầu 2018, trong đó Việt Nam có bốn tỷ phú USD. Họ là người đứng đầu các đơn vị hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ nhà đất, nhà băng, hàng không, đến cung cấp, lắp ráp ôtô.

Nhìn vào danh sách tỷ phú Việt, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan thẩm định lạc quan về vai trò, đóng góp của các tỷ phú. Bà cho rằng thật may mắn khi mấy năm nay ông Vượng, người dẫn đầu trong số những người giàu ở Việt Nam, đã phổ biến hóa lĩnh vực buôn bán. Ông có những tính toán và bước đi tương đối cứng cáp trong việc phổ biến hóa, nhất là chuyển sang làm lĩnh vực công nghiệp.

– Năm 2017 chứng kiến cuộc đua top 10 người giàu nhất Việt Nam trên sàn chứng khoán và cách đây không lâu Forbes ban bố Việt Nam có thêm 2 tỷ phú. Cảm nhận của bà về sức nóng trên trận mạc kinh tế của các tỷ phú này?

– Tôi nghĩ sẽ còn tiếp diễn nóng trong những năm tới và kiên cố, thị phần càng tăng trưởng thì độ nóng của các cuộc ganh tị phát sẽ càng lớn hơn, nhất là giữa những người đứng đầu. Vì người dẫn đầu, bao giờ cũng làm rất nhiều người tương đốic khao tương đốit vươn lên. Những người nhỏ bé hơn thì khao tương đốit, ước ao bao giờ mình có thể trở thành 1 người tương tự. Những người cận kề, như người thứ hai, thứ ba, thứ tư giả tỉ trong số còn lại của top 10 sẽ gắng công để rút bớt khoảng cách với người đứng đầu hoặc theo được người đứng đầu trong các việc tương đốic nhau.

Ảnh:

Một góc TP HCM. Ảnh: Cao Anh Tuấn.

– Về cơ cấu lĩnh vực buôn bán của các tỷ phú Việt, đâu là điều còn quan ngại, đâu là điểm sáng, thưa bà?

– Điều tôi còn quan ngại là nhìn vào top 10 người giàu nhất Việt Nam thì nhà đất vẫn là lĩnh vực lớn. Nó vừa là điểm lên trục đường của nhiều người giàu và vẫn được xác định là cốt lõi của không ít người giàu…

May là từ mấy năm nay người dẫn đầu trong số những người giàu ở Việt Nam đã phổ biến hóa lĩnh vực buôn bán, có những tính toán và bước đi tương đối cứng cáp trong việc phổ biến hóa. Tôi mừng nhất ngày nay là người giàu nhất Việt Nam đã chuyển sang làm lĩnh vực công nghiệp.

Bởi vì, thực tại tại phần nhiều các nước, trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, họ “hóa rồng” được nhờ cung cấp, nhất là cung cấp công nghiệp. Còn ta nội lực yếu, đến tận ngày nay, khi 72% xuất khẩu nằm trong tay nước ngoài, 50% trị giá gia tăng trong công nghiệp nằm trong tay khối FDI, tôi và mọi người mới giật thột nhìn thấy công nghiệp trong tay hầu như chưa có gì cả.

Bây giờ, Chính phủ và đơn vị đã nhận thức được chẳng thể mong chờ, dựa dẫm vào nước ngoài, đã thấy được vai trò, tầm thiết yếu của công nghiệp nên đầu tư vào đó, đặc trưng là công trình cung cấp ôtô của tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Đây là điểm sáng đáng mừng trong hoạt động của các tỷ phú Việt.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

– Không chỉ cung cấp công nghiệp, Chủ tịch Vingroup vừa được Forbes xác nhận là tỷ phú đa ngành nghề. Theo bà, điều này có ý nghĩa như thế nào?

– Khác với cách chứng thực thiếu tin cậy ở ta, những đơn vị như Forbes bao giờ cũng chứng thực tương đốich quan và họ coi xét trong tỷ lệ, cấu trúc của lĩnh vực, định hướng, đảm bảo tăng trưởng lâu dài để xác nhận. Forbes chứng thực là rất tốt và có ý nghĩa.

Điều này có thể thúc đẩy những người giàu tương đốic ở Việt Nam quan tâm, học tập và đi theo con trục đường của người dẫn đầu. Tôi nghĩ VinUni (đại học của Vingroup) khi hoạt động sẽ mở trục đường cho mô phỏng đại học phi lợi nhuận, chuẩn quốc tế ở Việt Nam để các trường, đơn vị làm theo. Giáo dục là quốc sách, thiết yếu bậc nhất nhưng nước ta quá thiếu giảng trục đường của người Việt có có bảo đảm quốc tế.

Tôi rất mừng là Tập đoàn kinh tế tư nhân lớn nhất Việt Nam và người giàu nhất Việt Nam cũng là người có tầm nhìn xa, thấy được và quy định đúng lúc trong việc chuyển đổi và phổ biến hóa lĩnh vực buôn bán, đặc trưng là quy định mở mang sang lĩnh vực công nghiệp. Việc phổ biến hóa tương tự sẽ lại làm người giàu nhất trở thành phong lưu hơn. Việc của cải của ông Phạm Nhật Vượng tăng trưởng mạnh trong năm 2017 cũng chính là minh chứng cho tính đúng đắn của đa lĩnh vực tương tự.

– Không những đa ngành nghề, 1 số tỷ phú còn tự tạo ra chuỗi trị giá của mình. Quan điểm của bà về vấn đề này là gì?

– Đây là 1 đột ngột rất đáng để mong chờ. Trong báo cáo Việt Nam 2035 mà tôi tham dự cáng đáng phần kinh tế cùng ông Sandeep Mahajan – chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng toàn cầu, đã đặt vấn đề, trước mắt Việt Nam gắng công tham dự chuỗi trị giá toàn cầu, sau đó đến 2035 và có những đơn vị mạnh làm chủ được vun đắp những chuỗi mới. Rất mừng là Vingroup có cách đi mới, táo tợn, chủ động tạo ra chuỗi trị giá Vinfast (cung cấp ôtô thương hiệu Việt với quy mô lớn).

Hồi ông Vượng làm nhà đất, tôi không thích, nhưng sau này khi Vingroup chuyển sang 1 số lĩnh vực tương đốic, tôi đã quan sát trong 1 thời kì dài. Từ đó tôi càng thấy rõ hơn trục đường đi, tăng trưởng của Vingroup dưới sự lãnh đạo của ông Vượng. Tôi nhìn thấy trong số các tỷ phú Việt hiện giờ, đích thực công bằng mà kể, tôi mến mộ và phục tùng ông Phạm Nhật Vượng cả tư duy và sự tăng trưởng của ông. Ông sẽ là người dẫn đầu để những người giàu tương đốic nhìn vào, học tập và tạo ra những mặt hàng đóng vai trò thiết yếu cho quốc gia.

Tôi rất trông đợi nông nghiệp Việt Nam có những chuỗi mới. Thực ra, trên toàn cầu, những người như bà Mai Kiều Liên của Vinamilk, cũng là 1 trong những người tôi vô cùng kính trọng. Bà là người có công đầu trong gần như ngành nghề sữa của Việt Nam, tự tạo chuỗi trị giá cứng cáp hơn rất nhiều trong nông nghiệp. Ông Lâm Viên của Vinamit tạo ra chuỗi mặt hàng trong việc cung cấp nông phẩm sấy khô cũng là bước đi hăng hái.

Tôi cũng đặc trưng mến mộ với chương trình VinEco đồng hành cùng dân cày Việt Nam (đối tượng mà theo tôi cần được quan tâm nhất). Đây là mô phỏng nông nghiêp kỹ thuật cao lôi kéo hàng ngàn hộ dân cày, hợp tác xã và đơn vị tham dự, đang lan tỏa mạnh. Lợi ích các bên càng được nhân lên khi Vingroup hỗ trợ bán nông phẩm, mặt hàng có bảo đảm cao trong bộ máy Vinmart rộng lớn.

– Tại sao lại đặt ra kế hoạch mãi đến năm 2035 mới có đơn vị tạo ra chuỗi trị giá mới, thưa bà?

– Năm ngoái Ngân hàng Thế giới nghiên cứu các đơn vị Việt Nam tham dự vào chuỗi trị giá toàn cầu thời kỹ thuật 4.0. Kết quả là Việt Nam tham dự được có 300 đơn vị, mà tham dự toàn những mảng rất đơn sơ như làm bao bì…, hàm lượng trị giá rất rẻ.

Hàm lượng giá trị gia tăng trong ngành dệt may còn thấp

Hàm lượng trị giá gia tăng trong ngành nghề dệt may còn rẻ.

Trong các chuỗi trị giá ở các ngành nghề lớn như ôtô giả tỉ, đòi hỏi người tham tộc phải tầm đơn vị cỡ trung. Trong khi đó Việt Nam lâu nay thiếu đơn vị quy mô lớn và làng nhàng, chính yếu các đơn vị nhỏ.

Vì thế, mặc dầu tôi đã nhiều năm vận động đơn vị Nhật Bản đầu tư cung cấp ôtô điện ở Việt Nam nhưng họ lại chọn Indonesia. Nay, việc Vinfast ra tàu điện là nỗ lực mạnh và kế hoạch rất hay. Đây sẽ là minh chứng trước nhất về việc người Việt Nam sẽ làm được ôtô, không cần phải đi nài nỉ, vận động đơn vị nước ngoài đầu tư giúp mình mà có khi rút cục có khi cũng chỉ nhận được kỹ thuật cũ và những cái thừa mứa của xã hội, của toàn cầu.

Như tôi đã kể, việc ông Vượng và 1 số tỷ phú tham dự lĩnh vực công nghiệp là điểm sáng rất đáng mừng. Bởi các tỷ phú nhiều năm kinh nghiệm, nhạy bén, nắm bắt được cơ hội, phân tách, suy đoán được diễn biến, họ thấy được nhu cầu xã hội. Họ thấy được vị trí của mình trong khó khăn để chọn lọc và có bước đi thích hợp nên dễ dẫn đến thành công hơn. Công nghiệp nước nhà và lớn hơn là kỹ năng kỹ sảo khó khăn của nền kinh tế sẽ mạnh mẽ lên nhờ các doanh nhân, tỷ phú.

Huệ Chi