‘Đặc khu là nơi Nhà nước kiếm tiền chứ không phải ưu đãi thuế’



Tại “Hội thảo Đặc khu – Thể chế, chính sách và kỳ vọng thành công” được doanh nghiệp sáng 18/5, ông Hoàng Thế Liên, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng, Luật đang được đề nghị đưa rất nhiều ưu đãi thuế mà theo ông, “có nhẽ chỉ thua các thiên đàng thuế”.

Bắc Vân Phong - Nơi được kỳ vọng sẽ trở thành đặc khu kinh tế nếu được Quốc hội thông qua vào tháng 10 tới đây. Ảnh: Báo Khánh Hòa

Bắc Vân Phong – nơi được kỳ vọng sẽ trở thành đặc khu kinh tế chẳng hạn được Quốc hội xét duyệt vào tháng 10. Ảnh: Báo Khánh Hòa

Thay vào đó, cần phải tạo dựng những chính sách phi thuế, bởi ưu đãi về thuế chỉ đứng thứ sáu, thứ bảy trong quy định của nhà đầu tư. Yếu tố tiên quyết là cơ chế chính sách, môi trường đầu tư, vị này nhấn mạnh.

Tương tự, ông Sebastian Eckardt, chuyên gia Kinh tế trưởng, Ngân hàng Thế giới (WB) cũng nêu ra nhiều cảnh báo về các rủi ro từ ưu đãi thuế với mô phỏng đặc khu. Ông Eckard cho biết, việc quá nhiều ưu đãi có thể dẫn tới bị lạm dụng. Ngoài ra, giữa các đặc khu còn có thể xảy ra cuộc đua xuống đáy về ưu đãi thuế hoặc cạnh tranh không lành mạnh để cắt giảm các phạm vi pháp lý. Điều này sẽ tác động không ý nguyện đến môi trường buôn bán, tránh chuẩn mực cần lao.

Đánh giá về thiết chế, luật pháp của Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, cho rằng “đang thuộc hàng phức tạp nhất toàn cầu”. Ông đề nghị, Luật đặc khu phải diễn tả sự phân quyền gần như để đi vào cuộc sống. Ví dụ, không cần xét duyệt Nghị định, Thông tư để tránh những văn bản mang tính hành chính.

“Nếu xong Luật này còn chờ bao lăm văn bản khác nữa thì chẳng thể khiến được. Hơn nữa, Luật có tốt đến mấy thì vẫn đòi hỏi hệ thống thực thi cũng phải tốt. Do đó, phải có cơ chế tuyển chọn, sử dụng công chức thực tài. Cán bộ mà yếu thì những ý tưởng tốt đẹp cũng khó đi vào cuộc sống”, ông Liên cương trực.

Riêng với casino – 1 trong những lĩnh vực được dành đầu tiên lớn mạnh tại đặc khu, GS Hà Tôn Vinh cho biết, Ma Cau cũng không không thể xem nhẹ ưu đãi thuế. Thuế suất casino ở Macau tới 39%, nhưng nhà đầu tư vẫn đến.

Theo ông, nhà đầu tư cần cơ chế chính sách. Trưởng đặc khu đúng ra phải có quyền cao nhất lại như 1 chuyên viên đắt tiền, phải đi báo cáo, xin quan niệm rồi 1 thời kì dài mới xử lý xong hồ sơ thì không nhà đầu tư nào muốn đến. “Ở các nước, đặc khu là nơi nhà nước kiếm tiền, không phải để miễn, giảm thuế”, ông đề cập.

Click vào ảnh xem những ưu đãi của 3 đặc khu tương lai. Đồ họa: Tạ Lư.

Click vào ảnh xem những ưu đãi của 3 đặc khu ngày mai. Đồ họa: Tạ Lư.

Ông Teo Eng Cheong – Tổng giám đốc Tập đoàn Surbana Jurong, Singapore cũng cho biết nhiều đặc khu đã bại trận vì các chiến lược không rõ ràng, tránh trong tự do hóa chính sách, tuyển chọn địa điểm sai, bề ngoài tồi hoặc điều hành kém hiệu quả.

Theo ông Cheong, muốn thành công cần sự đột phá. Chuyên gia này lấy 1 ví dụ về đơn giản hóa hồ sơ xét duyệtn hàng hoá du nhập vào đặc khu kinh tế ở trường bay của Singapore, 1 trong những nơi được gọi là Công viên Logistics – (ALPS). 90% hồ sơ thương chính của sản phẩm đến đây phải khắc phục trong vòng 10 phút. 10% không được thực hành trong thời kì này phải chuyển lên cao cấp hơn.

“Nếu các bạn có thể khiến được những đột phá như thế này thì có thể thành công trong việc vun đắp mô phỏng đặc khu”, vị này đề cập.

Chia sẻ với các chuyên gia, Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, việc vun đắp Luật cần cẩn trọng, cạnh tranh, thích hợp với thông lệ quốc tế nhưng cũng không nên quá cầu toàn, đặc thù khi toàn cầu liên tục đổi thay.

Ông cho biết, mô phỏng đặc khu kinh tế đã lớn mạnh lâu dài trên toàn cầu. Ông Dũng cũng cho rằng, việc lớn mạnh đặc khu có thành công hay không phụ thuộc vào nhiều nhân tố và vấn đề khác nhau.

“Chúng ta cũng rút kinh nghiệm những khu không thành công trên toàn cầu nhưng cũng phải tận dụng thời cơ. Khi có vấn đề mới tôi và quý khách có thể tu chỉnh. Ngay cả như Hàn Quốc, trong 10 năm đã sửa Luật đến 6 lần. Vấn đề không thể xem nhẹ hơn là thực thi, triển khai thực hành”, ông Dũng đề cập.

Ông Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam (CIEM) thì kể tới những cạnh tranh khi vun đắp đặc khu trên toàn cầu với kỳ vọng nhiều nhưng thành công không cao. “Việt Nam cũng mới khiến mấy khu công nghiệp, khu kinh tế nhưng cũng vật vã lắm rồi. Chính cho nên, đòi hỏi những đột phá về chính sách, thiết chế là điều tiên quyết”, ông đề cập.

Nguyễn Hà