Cuộc đua trên thị trường bỉm sữa 7 tỷ USD



VI Group vừa ban bố đã rót vốn vào Kids Plaza. Tập đoàn chủa quản 400 triệu USD này cho biết đã trở thành cổ đông thiểu số của chuỗi bán buôn mẹ và bé nhưng không bật mí chi tiết về quy mô và tỷ lệ cổ phần nắm giữ.

Khoản đầu tư VI Group đổ vào Kids Plaza, ngoài ý nghĩa về mặt số học, còn có thể là nhân tố đưa cuộc đua “tam mã” trên thị phần mẹ và bé trở thành bao tay hơn khi chuỗi shop này là cái tên còn lại chưa có khoản đầu tư nào đáng kể. Kids Plaza cũng là doanh nghiệp có số shop phải chăng nhất trong ba chuỗi đứng đầu bây giờ.

Trước đó, cũng tại thị phần phía Bắc, Bibomart đã nhận được khoản đầu tư từ quỹ đầu tư ACA Investments (thuộc Tập đoàn Sumitomo – Nhật Bản). Còn Con Cưng – chuỗi đứng đầu về quy mô, cũng nhận được sự “đỡ đầu” của Quỹ đầu tư tăng trưởng Việt Nam Daiwa-SSIAM II, do Daiwa và Công ty chủa quản quỹ SSI (SSIAM) cùng chủa quản.

Kids Plaza nhận khoản đầu tư từ VI Group.

Kids Plaza nhận khoản đầu tư từ VI Group.

Bà Trịnh Lan Phương, Chủ tịch của Bibomart từng bật mí 1 con số mà làm cho nhiều người phải đột ngột, quy mô của thị phần mẹ và bé tại Việt Nam đã vượt qua 7 tỷ USD. Con số này gấp gần 3 lần so với số liệu Công ty nghiên cứu thị phần FTA ước tác phong đây 3 năm.

Với hàng triệu em bé được sinh ra mỗi năm, cùng với năng lực ăn tiêu tăng lên của các bậc phụ huynh, đà tăng trưởng của thị phần đã lên tới hai chữ số trong những năm gần. Dù vậy, việc các gia đình không ngại móc hà bao làm cho thị phần quyến rũ này càng ngày càng cạnh tranh ác liệt.

Dù các mặt hàng trên thị phần cốt yếu là du nhập, thị phần cung ứng chính lại nằm trong tay những nhà nội địa, các chuỗi shop mẹ và bé mang thương hiệu nước ngoài mới chỉ thưa thớt xuất hiện với quy mô còn hơi khiêm tốn.

“Hiện tôi không thấy sự tham dự của chuỗi nước ngoài nào đáng kể để đảo lộn thị phần”, ông Lưu Anh Tiến, Founder của Công ty cổ phần Con Cưng – doanh nghiệp chủa quản chuỗi siêu thị Con Cưng và ToyCity san sớt. Đơn vị này hiện là chuỗi có quy mô lớn nhất trên thị phần với 318 shop trên toàn quốc, bao gồm 288 shop với thương hiệu Con Cưng và 30 shop Toy City.

Được thành lập từ năm 2011, chuỗi shop này tập hợp cốt yếu ở TP HCM và các tỉnh phía Nam. Đầu năm 2017, Con Cưng đã nhận khoản đầu tư từ Daiwa-SSIAM II và khởi đầu giai đoạn đánh mạnh vào thị phần khi liên tục mở mang gianh giới. Chỉ riêng số mở ra trong năm 2017 sau khi được “đỡ đầu” đã cao hơn số shop mở ra trong 5 năm trước.

“Việc mở 130 shop năm vừa qua nằm trong tiêu chí tăng trưởng vượt 1.000 shop đến năm 2020, bởi thế bản tính con số 130 là chưa nhiều”, ông Tiến san sớt. Theo số liệu của Công ty cổ phần Nghiên cứu ngành nghề và Tư vấn Việt Nam (VIRAC), doanh số của chuỗi shop này đã tăng vọt từ 114 tỷ năm 2015 lên gần 524 tỷ vào năm 2016, lợi nhuận trước thuế đạt gần 8 tỷ đồng.

Bibomart được thành lập từ năm 2006, nhưng phải khởi đầu từ năm 2014, chuỗi siêu thị này mới bước vào giai đoạn mở mang. Sau 3 năm liên tục đẩy mạnh quy mô, doanh nghiệp này hiện đã có 140 shop, phân bố chính tại Hà Nội và TP HCM.

Đứng phải chăng nhất về cả số siêu thị lẫn quy mô mỗi shop, Kids Plaza – doanh nghiệp mới nhận khoản đầu tư từ VI Group, hiện có 74 shop tại 7 đô thị, trong đó hai phần ba tập hợp tại Hà Nội.

Đánh đổi tăng trưởng và lợi nhuận vẫn là bài toán khó cho quá trình đánh chiếm thị phần.

Đánh đổi tăng trưởng và lợi nhuận vẫn là bài toán khó cho giai đoạn “đánh chiếm” thị phần.

Tuy nhiên, Bibomart, Con Cưng hay Kids Plaza không phải thần thế độc nhất trên thị phần. Nổi lên cách đây không lâu, kênh cung ứng qua các sàn thương nghiệp điện tử, mạng xã hội của những người bán hàng đơn lẻ đang làm cho các chuỗi siêu thị phải dè chừng.

Mô hình quy mô nhỏ lẻ nhưng số lượng lại vô cùng lớn. Quan trọng hơn, giá tiền của hoạt động này không đáng kể, trong đó có việc họ chưa bị ảnh hưởng bởi các chính sách thuế. Sự cạnh tranh cũng trở thành cập kênh, khi giá tiền ít dẫn đến tầm giá mặt hàng phải chăng, nhờ vậy mô phỏng bán hàng qua mạng xã hội được đón nhận bởi số đông.

Giá giao mỗi đơn hàng ở Việt Nam nhàng nhàng là 30.000 đồng, anh chị phải trả tiền thêm phí thu tiền hộ giả như trả bằng tiền mặt. Shopee Việt Nam 3 năm qua không tính phí này. Những người bán hàng đơn lẻ trên Shopee được sự hẫu thuẫn lớn từ giá tiền tiết giảm, khi mà họ cũng không tốn các khoản giá tiền hơic như chủa quản, bán hàng. Hệ quả rõ ràng nhất là những bà mẹ bỉm sữa tuyển chọn shop trực tuyến thay vì những siêu thị lớn vì giá phải chăng hơn đáng kể.

Bản thân những chuỗi siêu thị cũng có những bài toán riêng phải khắc phục, ban đầu sẽ là vấn đề mặt bằng và giá tiền vun đắp. Hệ quả của nó – vốn là đặc tính của giai đoạn tranh giành thị phần phê chuẩn mở mang quy mô – là phần nhiều những thương hiệu này đều phải đánh đổi giữa tăng trưởng và lợi nhuận.

Dù doanh số ghi nhận hơi cao, đạt hơn 390 tỷ đồng vào năm 2016, lợi nhuận của Kids Plaza ghi nhận chưa tới 500 triệu đồng, cỗi nguồn chính vẫn là vấn đề dùng đòn bẩy vốn đầu tư để mở mang. Đến cuối năm 2016, chuỗi shop này có tổng của nả hơn 178 tỷ đồng thì 88% được tài trợ bằng nợ phải trả.

Với Con Cưng, đi cùng giai đoạn tăng trưởng doanh số cũng là cơ cấu nguồn vốn đã có sự không cân bằng đáng kể về phía nợ phải trả, đặc trưng là nợ vay ngắn hạn gia tăng. Tỷ lệ này tại thời điểm chấm dứt năm 2016 đạt 77%, với nợ ngắn hạn tăng hơn 4 lần năm trước.

Vấn đề không giới hạn ở những con số trên báo cáo vốn đầu tư. Bài toán kép đối với những doanh nghiệp này còn là câu chuyện nhân sự, quản trị bộ máy, điều hành, chủa quản hàng tồn, các chương trình khuyến mãi để hút hơich…

“Quyết định thành công của 1 chuỗi không phải nằm ở quy mô mà ở vấn đề có ‘quản’ được không”, ông Lưu Anh Tiến, người tham dự sáng lập của Con Cưng kể và cho rằng hiện không nhiều doanh nghiệp có thể “quản” được quy mô trên 200 shop.

Bà Trịnh Lan Phương cũng chỉ ra 1 bài toán hơic đối với giai đoạn mở mang quy mô, đó là câu chuyện nhân sự. Mở rộng quy mô luôn đi đôi với hoàn thiện lực lượng bán hàng, đặc trưng với 1 lĩnh vực cần sự “tinh tế” như ngành nghề hàng mẹ và bé. Tuy nhiên, bà Phương cho rằng “ở Việt Nam, các bạn tphải chăng nghĩ bán hàng không phải là nghề lâu dài” và Bibomart gặp rất nhiều cạnh tranh với vấn đề này.

“Đầu tiên khi tuyển người vào phải thiết lập lại nhận thức, để khi họ yêu nghề rồi thì mới muốn làm cho và làm cho lâu dài. Việc tập huấn thực tiễn diễn ra rất lâu và phải tậu được thầy chuyên nghiệp về tập huấn”, bà Phương kể.

Những vấn đề này là lập luận để chứng minh 1 điều, hơn thua trong ngành nghề bán buôn dùng không chỉ nằm ở câu chuyện “đốt tiền” bao lăm cho đủ mà còn là năng lực quản trị và nắm bắt tâm lý anh chị. Với 1 thị phần còn tiềm năng tăng trưởng tới hai con số mỗi năm, cuộc chạy đua giành 1 phần trong miếng bánh hàng tỷ USD được dự đoán sẽ còn ác liệt hơn.

Minh Sơn