Chứng khoán phái sinh lên ngôi



Trong khi thị phần cơ sở vật chất càng ngày càng quạnh khi VN-Index đã giảm mạnh so với mức đỉnh, thì thị phần phái sinh liên tục lập kỷ lục về thanh khoản nhờ biến động mạnh của chỉ số và lợi thế đàm phán hai chiều.

Trong 4 phiên gần nhất, khối lượng đàm phán ký kết mai sau đều trên 80.000 ký kết. Trong đó trị giá đàm phán mỗi phiên theo quy mô danh nghĩa đều đạt trên 8.000 tỷ đồng, hơn gấp đôi thanh khoản thị phần cơ sở vật chất và là mức cao nhất từ trước đến nay. Ở chiều trái lại, đã gần hết tháng 5 nhưng thanh khoản của sàn HoSE đến nay mới đạt hơn 62.000 tỷ đồng, bằng 57% so với tháng 4 và chưa tới 1 nửa so với trước đó 3 tháng.

Thanh khoản của thị trường phái sinh liên tục tăng mạnh.

Thanh khoản của thị phần phái sinh liên tục tăng mạnh.

Thị môn phái sinh khởi đầu hoạt động từ tháng 8/2017 với mặt hàng có 1 không hai hiện nay là ký kết mai sau chỉ số VN30-Index, cùng sự tham dự của 8 công ty chứng khoán.

So với thị phần chứng khoán cơ sở vật chất, mặt hàng trên thị phần phái sinh không phụ thuộc vào công ty phát hành, mà đề đạt kỳ vọng của nhà đầu tư với sự vận động của thị phần trong mai sau, cụ thể là chỉ số VN30-Index. Nói cách khác, nhà đầu tư sẽ mở vị thế mua (long) khi giám định chỉ số VN30 sẽ tăng trong mai sau, hoặc mở vị thế bán (short) giả thử kỳ vọng chỉ số này đi xuống.

Tuy nhiên, sự quyến rũ của phái sinh ngoài nguyên tố trên, còn nằm ở tỷ lệ đòn bẩy rất cao và cơ chế bút toán lãi lỗ ngay trong phiên.

Nhà đầu tư nhanh nhất chỉ cần ký quỹ 10% trị giá để có thể đàm phán. Đơn cử như trị giá mỗi ký kết hiện nay tính theo chỉ số VN30 là 93,6 triệu đồng thì chỉ cần duy trì số dư account 9,36 triệu để mua 1 ký kết. Ngay trong phiên đàm phán, nhà đầu tư có thể mở và đóng vị thế, đồng thời ghi nhận ngay lợi nhuận. Trong khi với thị phần cơ sở vật chất hiện nay, thời kì đàm phán vẫn là T+3.

Trong bối cảnh thị phần cơ sở vật chất rơi vào xu thế giảm và biến động mạnh trong phiên, chứng khoán phái sinh đang trở thành kênh đầu tư quyến rũ, nhờ phát huy lợi thế đàm phán hai chiều để tạo thêm thời cơ. Nói cách khác, dù chỉ số giảm hay tăng, nhà đầu tư đều có thể kiếm lời giả thử dự đoán đúng xu thế. Mức lợi nhuận càng lớn giả thử biến động càng nhanh.

Chứng khoán phái sinh đang trở thành kênh đầu tư được yêu thích, vượt qua thị trường cơ sở.

Chứng khoán phái sinh đang trở thành kênh đầu tư được yêu thích, vượt qua thị phần cơ sở vật chất.

Kể từ đầu năm, thị phần cơ sở vật chất đã trải qua hai đợt giảm mạnh vào tháng 2 và tháng 4, đây cũng là những công đoạn chứng khoán phái sinh lên ngôi với thanh khoản tăng đột biến.

Trong đợt giảm tháng 4, trị giá đàm phán của thị phần phái sinh đã tăng gấp 3 lần từ mức bình quân hơn 2.000 tỷ hồi đầu tháng lên mức 6.000 tỷ đồng, đạt đỉnh với trị giá 7.100 tỷ trong phiên ngày 3/5. Đến cuối tháng 5, thanh khoản của thị phần phái sinh thậm chí lên hơn 8.400 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần thị phần cơ sở vật chất, với khối lượng ký kết đàm phán tăng vọt.

Tuy nhiên, sức quyến rũ của thị phần phái sinh công đoạn này không nằm ở vai trò phòng thủ rủi ro, mà là kênh đầu tư ngắn hạn thay thế thị phần cơ sở vật chất. Điều này biểu đạt ở thực tiễn khối lượng đàm phán tăng mạnh, nhưng khối lượng ký kết mngồi dưng tăng và duy trì tỷ lệ phải chăng. Đa phần các ký kết mai sau được đóng vị thế ngay trong phiên.

Biến động giá hợp đồng VN30F1806 - hợp đồng tương lai chỉ số VN30 chốt ngày 18/6, trong phiên giao dịch 25/5.

Biến động giá ký kết VN30F1806 – ký kết mai sau chỉ số VN30 chốt ngày 18/6, trong phiên đàm phán 25/5.

Với tỷ lệ đòn bẩy cao hơn rất nhiều thị phần chứng khoán (1:5 so với 1:1) và tình hình chỉ số vừa qua biến động mạnh trong phiên, kênh đầu tư này được giám định còn “khốc liệt”gấp nhiều lần thị phần cơ sở vật chất.

Như phiên đàm phán ngày 24/5, sau 14h chiều, trị giá ký kết mai sau VN30 giao tháng 6 có nhịp biến động mạnh. Hợp đồng VN30F1806 sau khi đạt đỉnh hơn 972 điểm đã rơi về dưới 950 chỉ trong hơn 10 phút. Nếu nhà đầu tư mở vị thế bán (short) ở khoảng 971 – 972 và đóng vị thế tại 949 – 951, mức lợi nhuận trong 10 phút đàm phán có thể đạt gần 15%.

Tuy nhiên, lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro. Chỉ cần đoán sai xu thế và mở vị thế không đúng, khoản lỗ sẽ khuếch đại tương ứng với tỷ lệ đòn bẩy. Cũng sau 14h chiều ngày 24/5, giả thử nhà đầu tư dự đoán đáy trong khoảng 958 – 960 và mở vị thế mua (long), khi trị giá ký kết VN30F1806 về dưới 950 điểm và cắt lỗ, “bay” 10% chỉ trong 10 phút cũng không phải khó xảy ra.

Hoặc như phiên đàm phán ngày 25/5, tính riêng nhịp rơi cuối phiên trong khoảng 30 phút với biên độ gần 30 điểm, nhà đầu tư có thể lãi gần 30% giả thử suy đoán đúng, nhưng cũng có thể mất tương đương giả thử dự đoán sai xu thế.

Minh Sơn