Chứng khoán đến thời ‘mua là thắng’?



“Ai có thể ngờ VN-Index có thể tăng tới 50%” – đó là nhận định của ông Trần Thanh Tân, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Đầu tư Việt Nam (VFM) về thị phần chứng khoán năm 2017. “Năm vừa qua thực thụ là 1 năm thành công vượt ngoài mong chờ, xa hơn rất nhiều so với những gì các chuyên gia và nhà chức trách suy đoán từ hồi đầu năm”, ông đề cập.

Đầu năm 2017, ngay cả những chuyên gia lạc quan nhất của thị phần cũng không dám đặt kế hoạch tới 900 điểm vào thời điểm chấm dứt năm. Thậm chí, những dự đoán không mấy hăng hái chỉ đặt VN-Index mức tăng 4-5%. Tuy nhiên, phần lớn những dự đoán này đã bị phá vỡ khi đà tăng của thị phần vượt xa mong chờ.

Chốt phiên năm 2017, VN-Index ghi nhận mức 984,24 điểm, tăng gần 320 điểm (khoảng 48%) so với thời điểm đầu năm. Với thanh khoản bình quân mỗi phiên thương lượng đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, tăng gần 67%.

Tuy nhiên đà tăng vẫn chưa dừng lại. Chỉ trong tháng trước nhất của năm 2018, những ngưỡng phản kháng mạnh như 1.000, 1.050 rồi 1.100 điểm đã tuần tự bị phá vỡ. Gần nhất, VN-Index đã đạt 1.114 điểm, chỉ còn cách mức kỷ lục cao nhất của thị phần xác lập cách đây 10 năm, hơn 60 điểm. Thanh khoản bình quân cũng tăng gần gấp đôi, lên 9.600 tỷ đồng mỗi phiên thương lượng.

Yếu tố tạo nên điều này, không có gì khác ngoài đà tăng mạnh với sự đồng thuận của toàn thị phần. “Chỉ cần không chọn những cổ phiếu thất thường, có vấn đề về hoạt động buôn bán hay quản trị, thì đa số nhà đầu tư chẳng thể lỗ trong công đoạn này. Thị trường hình như đang quay lại cách đây 10 năm, thời mà nhà nhà mua cổ phiếu, người người mua cổ phiếu đều có lãi”, anh Tuấn, 1 nhà đầu tư tư nhân cho biết.

Thị trường chuẩn bị tiến tới mốc kỷ lục năm 2007, nhưng thực tế, nội tại của thị trường và nhà đầu tư đã thay đổi rất nhiều trong 10 năm qua. Ảnh: Reuters

Thị trường chuẩn bị tiến tới mốc kỷ lục năm 2007, nhưng thực tại, nội tại của thị phần và nhà đầu tư đã đổi thay rất nhiều trong 10 năm qua. Ảnh: Reuters

“Cách đây 5 năm giả thử muốn đề cập huy động 1 tỷ USD từ thị phần chứng khoán thì nhiều người sẽ đề cập đó là chuyện hoang đường, nhưng nay việc huy động nhiều tỷ USD là điều có thể thực hành. Thị trường giờ có thể còn nhiều điểm để nghi ngờ, nhưng lùi lại cách đây 5 năm liệu ai dám mơ về 1 thị phần như hiện giờ” – đó là san sẻ của người đứng đầu Công ty chứng khoán Sài Gòn (SSI), ông Nguyễn Duy Hưng trong sự kiện vừa mới đây của Ủy ban chứng khoán.

Thị trường vượt mốc 1.000 điểm, quay lại thời “hoàng kim” của 10 năm trước là điều mà nhà đầu tư, người tham dự thị phần nào cũng khẳng định sẽ xảy ra. Nhưng ít ai nghĩ thị phần có thể bứt phá nhanh như hiện giờ.

“Cách đây 3 tháng trong 1 cuộc họp với VSD, tôi từng đề cập không biết đến khi nào thị phần mới đạt được 10.000 tỷ đồng mỗi phiên thương lượng, có thể 2 năm hoặc 3 năm tới. Nhưng chỉ trong những ngày đầu năm 2018, thanh khoản thị phần nhiều phiên thậm chí đã vượt qua mốc này, không tính tới thương lượng hợp đồng”, ông Trịnh Hoài Giang, Phó tổng giám đốc Công ty chứng khoán TP HCM (HSC) san sẻ.

Sự bùng nổ của thị phần chứng khoán trong năm 2017 và tháng trước nhất của năm 2018, có nhẽ nên được hình tượng hóa bằng 1 bức tranh nhiều màu sắc, bởi công đoạn này không được tạo nên bởi 1 hay 2 nguyên tố. Đó phải là sự cộng hưởng của mọi nguyên tố trên thị phần, mà được những người trong cuộc ví như “thiên thời, địa lợi”.

Là “hàn thử biểu” của nền kinh tế, công đoạn bứt phá của thị phần chẳng thể không đề cập tới nguyên tố vĩ mô. Năm 2017 đánh dấu 1 năm có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm vừa vừa mới đây. Dù còn nhiều nghi ngại về số liệu, nhưng sự ổn định của nền kinh tế và những chỉ báo là điều chẳng thể tranh luận. Yếu tố vĩ mô ổn định tạo động lực tăng trưởng cho khối công ty niêm yết và mở mang dòng vốn từ nền kinh tế chảy vào các kênh đầu tư, chứng khoán là 1 trong những thị phần được hưởng lợi nhất.

Bên cạnh đó, đà tăng của thị phần và dòng vốn như mũi tên 2 chiều, có ảnh hưởng tương hỗ. Thị trường tăng mạnh nhờ dòng vốn ổn định từ khối nội, nhưng ở chiều trái lại, nhiều nhà đầu tư cũng đã quay quay lại thị phần sau khi chứng khoán ghi nhận 1 năm thành công nhất diễn ra từ 2007.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng là 1 nguyên tố đáng chú ý. Chưa năm nào diễn ra từ sau đợt khủng hoảng, khối ngoại mua ròng rã trên thị phần chứng khoán tới gần 30.000 tỷ đồng, chưa đề cập tới hàng loạt thương vụ tỷ USD từ bán vốn nhà nước.

Mức tăng hai chữ số đưa Việt Nam vào lực lượng 3 thị phần chứng khoán tốt nhất toàn cầu. Cộng hưởng với sự kỳ vọng vào kỹ năng kỹ sảo nâng hạng thị phần trong những năm tới, dòng vốn ngoại đã đổ dồn dập vào thị phần. Sau 1 năm 2017 thành công, chỉ trong tháng trước nhất của năm 2018, dòng vốn ngoại tiếp diễn kéo dài đà mua ròng rã với hàng ngàn tỷ đồng được đổ vào kênh đầu tư này.

Theo Tổng giám đốc của quỹ VFM, sự chú ý của nhà đầu tư nước ngoài vào thị phần khởi đầu tăng mạnh sau khi Việt Nam đơn vị thành công APEC. Lần đơn vị này của Việt Nam đã tiếp đón những lãnh đạo đứng đầu của những cường quốc trên toàn cầu, nhưng cũng cần nhấn mạnh, không chỉ do đó mà Việt Nam được chú ý. “Chúng ta được chú ý vì xứng đáng nhận được điều đó”, CEO của VFM giám định.

Những nguyên tố chủ đạo này đã góp phần đưa thị phần đại quát và nhiều lực lượng cổ phiếu xác lập mặt bằng giá mới. Nhóm cổ phiếu nguồn vốn, dầu khí, nhà ở và nhiều ngành nghề khác đều ghi nhận mức tăng 2 con số, thậm chí ghi nhận mức tăng bằng 2-3 lần.

Cổ phiếu Vietcombank đứng đầu ngành nghề nhà băng xét theo thị giá đã tiến gần mức 70.000 đồng, hơn gấp đôi so với đầu năm 2017. Ở lĩnh vực nhà ở, cổ phiếu VIC của Vingroup sau thời kì dài đi ngang nói quanh nói quẩn mốc 40.000 đồng cũng tăng hơn gấp đôi lên ngưỡng hiện giờ là 86.000 đồng. Cổ phiếu GAS và dòng cổ phiếu dầu khí “đầu P” tăng mạnh cùng sự bình phục của thị phần và giá dầu. Hai cổ phiếu đứng đầu ngành nghề hàng không là HVN của Vietnam Airlines và VJC của Vietjet tăng gần 100% chỉ trong 1 tháng vừa vừa mới đây.

Lĩnh vực chứng khoán, vốn là ngành nghề hưởng lợi nhất khi thị phần chung, cũng bùng nổ, với mức tăng từ 2 đến 3 lần thị giá chỉ trong thời kì ngắn. Cổ phiếu SSI, VND đều vượt mốc 30.000 đồng, SHS lên hơn 23.000 đồng, khi mà nhiều cổ phiếu công ty chứng khoán khác cũng tăng mạnh.

“Thị trường khiến cho nhiều nhà đầu tư tưởng tượng đến công đoạn bùng nổ cách đây 10 năm, khi mà chỉ cần chọn những cổ phiếu căn bản và giảm thiểu xa lực lượng cổ phiếu ‘lởm’ thì có lãi là chuyện dĩ nhiên”, anh Tuấn san sẻ.

Tuy nhiên, khi thị phần chung đang rất tốt, thì cũng là lúc 2 thắc mắc lớn nhất với nhà đầu tư xuất hiện. “Liệu đà tăng giữ được ổn định đến khi nào và kịch bản cách đây 10 năm có xảy ra?”

Dưới góc độ là người đứng đầu 1 quỹ đầu tư, ông Trần Thanh Tân cho rằng giả thử so sánh thị phần chứng khoán Việt Nam giữa hai công đoạn 2007 và 2017, có thể thấy được những sự dị biệt rất lớn, trong đó nguyên tố chẳng thể xem nhẹ là sự trưởng thành của nhà đầu tư.

“Năm 2007 là thời điểm mà thị phần vận động chỉ ở 1 bên của bảng điện tử, hoặc xanh hoặc đỏ và bên kia trống trơn tru. Nhưng ở năm 2017 thì hoàn toàn khác, thị phần có lên có xuống, những mã cổ phiếu tốt lên mạnh, nhưng những công ty yếu kém phải rời bỏ thị phần cũng không thiếu”, ông Tân đề cập và cho rằng nhà đầu tư ở thời điểm này đã không còn mua bán theo cái cách “bất chấp” như 10 năm trước.

Năm 2017 cũng đánh dấu sự tham dự càng ngày càng nhiều hơn của các định chế nguồn vốn và sự trưởng thành hơn của những người tham dự thị phần. Một ví dụ cho điều này là trong những ngày đầu năm quỹ VFM đã huy động được hơn 2.000 tỷ đồng, nhưng 1 điểm đặc thù là tỷ lệ nhà đầu tư tư nhân và các nhà đầu tư giỏi bỏ tiền vào quỹ ETF của VFM đã có sự thăng bằng – điều thi thoảng thấy trước đây.

“Điều này chứng tỏ các nhà đầu tư tư nhân giờ không chơi chứng khoán như trước, họ xét duyệt các đơn vị giỏi, nghiêm chỉnh hơn và xác định được mục đích rõ ràng khi tham dự vào thị phần”, ông Tân đề cập.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, sự giống nhau của năm 2007 và 2017 có thể là mặt điểm số, nhưng nội tại của thị phần đã hoàn toàn khác. Nền kinh tế ổn định hơn, các chỉ số như tỷ giá, lạm phát, lãi suất đã không còn như cách đây 10 năm, hoạt động của công ty cũng kiên cố và chẳng thể xem nhẹ nhất là cổ phiếu tăng có “bởi vì”. Dòng tiền đã chọn những công ty có nền móng tốt để đầu tư, thay vì cách “chơi bất chấp” như cách đây 10 năm.

Nhìn về năm 2018, Chủ tịch SSI và CEO của quỹ VFM đều cho rằng có bởi vì để tin tưởng năm nay sẽ tiếp diễn là 1 năm thành công của thị phần.

“Chúng tôi đã đi hỏi quan điểm của những chuyên gia bậc nhất thị trấn Wall, những nhà điều hành quỹ lớn trên toàn cầu thì nhận được câu tư vấn rằng năm 2018 sẽ là năm fully invest – có nghĩa là đầu tư bằng mọi thứ đang có”, Tổng giám đốc VFM đề cập và cho rằng điều này cho thấy 1 xu hướng tăng trưởng sẽ diễn ra trong năm tới, dù rằng chẳng thể đặt kỳ vọng về mức tăng 50% như năm 2017, nhưng tin tưởng rằng năm tới thị phần sẽ tiếp diễn hăng hái.

Minh Sơn