Catalonia – ‘mỏ vàng’ của Tây Ban Nha



Kết quả sơ bộ cuộc trưng cầu dân ý bữa qua cho thấy đa số người dân Catalonia muốn tách khỏi Tây Ban Nha, chiếm 90% số phiếu được kiểm. Cuộc trưng cầu dân ý không có trị giá pháp lý, khi bị tòa án hiến pháp Tây Ban Nha cùng Madrid phản đối vì đi trái lại hiến pháp năm 1978.

Giới chuyên gia nhận định kết quả trưng cầu dân ý này có nguy cơ đẩy Tây Ban Nha vào 1 trong những cuộc khủng hoảng chính trị tồi tệ nhất diễn ra từ năm 1975. Nó diễn ra trong bối cảnh nước này chỉ vừa thoát khỏi gần 1 thập kỷ cạnh tranh kinh tế. Cuộc trưng dầu dân ý thậm chí còn tác động lên nền kinh tế cả châu Âu.

catalonia-mo-vang-cua-tay-ban-nha

Vị trí vùng Catalonia, Tây Ban Nha. Đồ họa: BBC

Catalonia có dân số khoảng 7,5 triệu người và là bản đồ có năng suất kinh tế lớn nhất Tây Ban Nha, đóng góp gần 1 phần năm GDP và 25% hàng xuất khẩu cho nước này. Catalonia cũng đóng nhiều thuế hơn là phần nhận được từ Chính phủ. Khu vực này nộp tới 21% thuế cả nước.

Những người muốn tách ra không chấp thuận với sự mất thăng bằng này. Họ cho rằng giả sử giới hạn đưa tiền cho Madrid, ngân sách của Catalonia sẽ chuyển từ thâm hụt sang thặng dư.

Catalonia từ lâu đã lôi kéo đầu tư, với gần 1 phần ba đơn vị nước ngoài sang Tây Ban Nha đều chọn Barcelona – thủ phủ của Catalonia để xây văn phòng. Các nhà sản xuất xe Volkswagen và Nissan đều có nhà máy gần Barcelona.

Dù vậy, giả sử tách riêng, bản đồ này cũng sẽ gặp rất nhiều cạnh tranh, trong đó có việc mất quyền người tham gia trong Liên minh châu Âu (EU). Nếu Catalonia tự nộp đơn vào EU, họ sẽ phải thuyết phục được các người tham gia hiện giờ đồng ý, trong đó có Tây Ban Nha.

“Chúng tôi không nhận thấy tính khả thi cao trong việc Catalonia tách thành nước độc lập và là người tham gia EU như hồ hết người ủng hộ ý nguyện”, các nhà kinh tế học tại Berenberg Bank nhận xét.

catalonia-mo-vang-cua-tay-ban-nha-1

Nông dân lái máy kéo trên đường phố Barcelona ủng hộ Catalonia tách riêng. Ảnh: Reuters

Rời khỏi khối này cũng có thể khiến cho giá thành xuất khẩu của Catalonia sang các nước khác cao hơn. “Họ sẽ nằm trong lực lượng nước nhỏ không thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tức thị phải đối mặt với nhiều rào cản thương nghiệp lớn”, Stephen Brown – nhà kinh tế học tại Capital Economics nhận xét. Brown cho biết động thái này cũng sẽ làm cho tăng giá hàng nhập cảng vào Catalonia và gây ra mất việc làm cho.

Độc lập còn có thể khiến cho họ phải đi vay với lãi suất cao hơn. Các nhà sản xuất xếp hạng tín nhiệm lớn là Moody’s và S&P đều đã hạ tín nhiệm Catalonia năm 2016. Bên cạnh đó, bản đồ này cũng sẽ vẫn tiêu dùng đồng euro, nhưng khó có chỗ trong Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Với Tây Ban Nha, việc tách ra sẽ càng khiến cho vốn đầu tư nước này đi xuống và tăng bất ổn. Nếu Catalonia đơn phương tuyên bố độc lập, bản đồ này có thể chối từ chịu bổn phận với phần nợ đất nước đang gánh. “Dù kinh tế Tây Ban Nha đến nay chưa chịu tác động lớn, niềm tin tiêu dùng và đơn vị cũng sẽ duy giảm giả sử Catalonia tách ra”, ông Brown nhận xét.

Giới đầu tư cũng có ý kiến trái chiều về vấn đề này. “Cũng như Brexit, chúng tôi cho rằng Catalexit sẽ đẩy bản đồ này vào công đoạn bất ổn dài, có thể gây tác động bị động đến lĩnh vực tư nhân”, Geoffrey Minne – nhà kinh tế học tại ING dự đoán. Kathleen Brooks – giám đốc nghiên cứu tại City Index thì ước tính đồng euro giảm 5% sau cuộc trưng cầu dân ý.

Dù vậy, 1 số lại cho rằng kết quả chọn rời đi cũng chưa chắc khiến cho Catalonia tách ra. “Chính quyền Catalonia sẽ tiêu dùng kết quả này để tăng vị thế trong các cuộc giao dịch sau này với Chính phủ Tây Ban Nha”, Laurence Allan – nhà phân tách tại IHS Markit dự đoán.

Hà Thu(theo CNN)