Bộ trưởng Công Thương: 99% thuế về 0% nếu ký FTA với EU



Trả lời tin báo ngày 28/6, Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh cho rằng, chẳng hạn tranh thủ được thời cơ kinh tế khi ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), cùng với cách tân thiết chế, môi trường buôn bán, Việt Nam sẽ tăng tiến được quan hệ lâu dài tăng trưởng.

– Việt Nam và EU vừa chấm dứt giao dịch, chấm dứt hầu hết thời kỳ rà soát pháp lý Hiệp định EVFTA. Các bước triển khai tiếp theo để chính thức ký hiệp nghị là gì, thưa ông?

– Chúng ta vừa chấm dứt rà soát pháp lý và đạt được thoả thuận về Hiệp định Bảo hộ đầu tư (IPA) – hiệp nghị mới về bảo hộ đầu tư và cơ chế khắc phục tranh chấp giữa Nhà nước, nhà đầu tư được tách riêng khỏi FTA với EU.

Để FTA với EU được thỏa thuận và phê duyệt thì vẫn còn nhiều việc phải làm cho, trong đó Việt Nam phải chứng minh được kỹ năng kỹ sảo thực thi các căn cứ cao, trong đó có vấn đề liên đới tới lớn mạnh vững bền, kiểm dịch động thực vật và đánh bắt cá trái phép… Chúng tôi kỳ vọng EVFTA sẽ được ký vào cuối năm nay và kịp phê duyệt vào đầu năm 2019.

Với Hiệp định Bảo hộ đầu tư (IPA), thời kỳ phê duyệt có thể sẽ lâu hơn vì còn cần toàn bộ các nước người tham gia EU phê duyệt thì mới có hiệu lực.

Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh. Ảnh: H.T

Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh. Ảnh: H.T

– Việt Nam được coi là nền kinh tế mở, hướng tới xuất khẩu. Tác động của EVFTA với góc cạnh này ra sao, thưa ông?

– Với cam đoan xóa bỏ thuế nhập cảng lên tới hơn 99% biểu thuế và trị giá thương nghiệp mà hai bên đã hợp lực, thời cơ gia tăng xuất khẩu cho những hàng hóa Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông thủy sản (kể cả gạo, các con phố, mật ong, rau củ quả), đồ gỗ… là rất đáng kể. Các hàng hóa trước đây ta chưa thể xuất khẩu do hàng rào thuế quan còn cao, giờ cũng sẽ có thể tiếp cận được thị phần EU với mức giá cạnh tranh hơn.

Theo tính toán, FTA giữa Việt Nam và EU sẽ giúp xuất khẩu của Việt Nam tăng thêm bình quân 4-6% 1 năm trong 10 năm đầu diễn ra từ khi hiệp nghị có hiệu lực.

Nếu FTA với EU có hiệu lực vào năm 2019 thì xuất khẩu vào thị phần này sẽ tăng thêm 16 tỷ USD ngay trong 1-2 năm thuở sơ khai. Tới 2028, số tăng thêm là 75-76 tỷ USD.

Riêng với dệt may, EVFTA có thể giúp xuất khẩu tăng thêm được 1,54 tỷ vào năm 2023 và 5,82 tỷ USD vào 2028. Đây là những con số rất có ý nghĩa bởi theo tính toán chung, cứ 1 tỷ USD xuất khẩu hàng dệt may sẽ tạo ra được khoảng 250.000 việc làm cho trực tiếp.

Ngược lại với EU thì lợi ích thu được cũng rất rõ ràng, EVFTA sẽ làm cho tăng thu nhập quốc dân của gianh giới này trong dài hạn khoảng 29,5 tỷ euro.

– Vậy với công ty Việt, họ sẽ được hưởng lợi gì khi hiệp nghị này được thỏa thuận?

– Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU(EVFTA) là hiệp nghị quan hệ lâu dài cao với những cam đoan mở cửa thị phần mạnh mẽ, thúc đẩy quan hệ thương nghiệp Việt Nam – EU, công ty Việt mở mang thị phần xuất khẩu.

99% hàng xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được xóa bỏ thuế nhập cảng khi xuất sang EU ngay sau khi hiệp nghị có hiệu lực hoặc sau lịch trình ngắn. Đây có thể coi là mức cam đoan cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã ký cho tới nay.

Điều này càng có ý nghĩa khi ngày nay, mới chỉ hơn 42% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU được hưởng mức thuế 0% theo Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP). Tuy nhiên, thời kì tới, khi Việt Nam đạt đến chuyên môn lớn mạnh kinh tế nhất mực thì GSP sẽ không còn nữa. Nếu FTA với EU không có hiệu lực sớm, sẽ rất cạnh tranh cho công ty Việt Nam cạnh tranh ở thị phần này.

Điểm nổi trội nhất trong quan hệ thương nghiệp – đầu tư giữa Việt Nam và EU là tính bổ sung lẫn nhau mạnh mẽ, có rất ít lĩnh vực hai bên cạnh tranh đối đầu, nên chẳng hạn biết cách khai thác, lợi ích kinh tế, thiết thực mà hiệp nghị này mang lại rất lớn.

Về lôi kéo đầu tư, EU là đối tác kinh tế thương nghiệp và đầu tư bậc nhất của Việt Nam. Những dòng đầu tư lớn từ EU vào Việt Nam trong lĩnh vực vốn đầu tư, khoa học nguồn tin, nông phẩm…, cùng với CPTPP sẽ tạo ra công hút và môi trường lôi kéo lớn cho đầu tư, hình thành chuỗi trị giá mới.

– Còn đâu sẽ là thách thức FTA với EU đem đến cho kinh tế Việt Nam, thưa ông?

– Đúng là trong hội nhập kinh tế quốc tế, gồm cả việc thỏa thuận các FTA, luôn có những ảnh hưởng nhiều chiều, có lợi ích thì cũng có cả thách thức.

Chúng tôi không nhìn ảnh hưởng của EVFTA hoàn toàn dưới góc độ hăng hái, rõ ràng là có sức ép cạnh tranh trong ngành nghề chăn nuôi, công nghiệp ôtô… nhưng những sức ép này đều đã có trong các FTA khác. Quan trọng, tôi và các bạn hãy nhìn dưới góc độ hăng hái để khai thác tốt các lợi thế, cạnh tranh. Nếu công ty không tốt, việc thực thi sẽ phung phí thời cơ, ưu đãi từ hiệp nghị này.

– Với thoả thuận vừa đạt được về bảo hộ đầu tư (IPA), EU đưa ra đề xuất sửa đổi ra sao với 1 số quy định mang tính bảo hộ cung ứng trong nước, như Nghị định 116 về lớn mạnh công nghiệp ôtô, thưa ông?

– Sau khi được tách ra khỏi EVFTA, nội hàm IPA còn khoảng 5-7 vấn đề chính yếu về công nghệ. Tại phiên làm cho việc ngày 25/6 với lãnh đạo EU, các vấn đề còn đó trên đều đã đạt được thoả thuận.

Tuy chưa đi vào những vấn đề cụ thể như quy định tới công nghiệp cung ứng ôtô, song thời kỳ giao dịch chúng tôi cũng tụ họp khắc phục những đề xuất này để cam kết lợi ích, lợi quyền nhà đầu tư.

Về Nghị định 116, kế hoạch vun đắp quy định này nhằm cam kết môi trường đồng đẳng giữa công ty cung ứng ôtô và nhà nhập cảng, công ty trong nước và nước ngoài, cũng như lợi ích người dùng. Sau khi ban hành, nhiều quan niệm kêu ca từ các đối tác, công ty về nội dung nghị định này.

Một số quy định cụ thể liên đới tới Nghị định 116 đang là chủ đề tranh biện đang được giới chuyên gia, nhà chủa quản coi xét, rà soát kỹ trước khi báo cáo Chính phủ.

Hiện Bộ Giao thông vận chuyển thu nhận, rà soát và coi xét lại để cam kết đề xuất mục đích vừa lớn mạnh ngành nghề công nghiệp ôtô Việt Nam, lợi ích người dùng và quy tắc chung, căn bản của hội nhập.

– Việt Nam sẽ phải sửa đổi thiết chế ra sao để thích nghi với những điều kiện của EVFTA chẳng hạn hiệp nghị này thực thi?

– Hiện chưa có con số rà soát cụ thể, nhưng những rà soát pháp lý của Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang hoàn thiện sẽ là nền móng căn bản của EVFTA triển khai sau này.

Ngoài sửa luật, văn bản luật pháp, phía EU còn quan tâm tới môi trường, kỹ năng kỹ sảo thực thi khi hiệp nghị này có hiệu lực. Cụ thể, liên minh châu Âu quan tâm tới 3 lĩnh vực là điều kiện công đoàn, cần lao; chống đánh bắt cá trái phép và môi trường, lớn mạnh vững bền. Những vấn đề này vừa qua tôi và các bạn đã có nỗ lực cải thiện và được phía EU giám định cao.

Kim ngạch thương nghiệp hai chiều Việt Nam – EU đạt gần 51 tỷ USD năm 2017, tăng 12 lần từ năm 2000. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam vào EU tăng 13,6 lần, từ 2,8 tỷ lên trên 38,3 tỷ USD và nhập cảng tăng hơn 9 lần, từ 1,3 tỷ lên 12,1 tỷ USD.

Hết tháng 4/2018, kim ngạch xuất nhập cảng 2 chiều đạt 17,34 tỷ USD, tăng 14,91% so với năm 2017, trong đó xuất khẩu đạt 13,36 tỷ USD, nhập cảng gần 4 tỷ USD. Đức và Hà Lan là 2 thị phần có trị giá xuất khẩu trên 2 tỷ USD của Việt Nam, tuần tự 2,33 tỷ và 2,25 tỷ USD.