Bộ Lao động: Tiền đóng bảo hiểm 28 năm chỉ đủ lương hưu 8 năm



Tình trạng nghỉ hưu sớm trong điều kiện dân số già hóa với tuổi đời ngày 1 tăng đang và sẽ là 1 gánh nặng lớn cho quỹ bảo hiểm xã hội. Nhận định trên được ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Xã hội, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đưa ra tại Hội thảo quốc tế “Cải cách chính sách bảo hiểm xã hội – kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam” do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và Tổ chức cần lao quốc tế (ILO) công ty ngày 29/11.

Hiện tuổi hưu làng nhàng là 54,1 tuổi, trong đó nam là 55,6 tuổi (so với quy định là 60 tuổi) và nữ là 52,6 tuổi (so với quy định là 55 tuổi). Trong khi đó, theo ông, tuổi đời bình quân của người nghỉ hưu bây giờ là 78,8 tuổi. Như vậy, thời kì hưởng làng nhàng của mỗi người vào khoảng 24,7 năm.

Tuy nhiên, theo tính toán của Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội, tiền đóng bảo hiểm xã hội trong 28 năm chỉ đủ trả trong vòng 8 năm.

“Vậy ai sẽ chịu ‘gánh nặng’ khi thời kì hưởng làng nhàng là 24,7 năm?”, ông đặt thắc mắc. Trong khi đó, theo ông Giang, quy tắc định phí bảo hiểm xã hội là để hưởng 20 năm, người cần lao phải đóng trong 40 năm.

Đặt trong sự so sánh với các đất nước khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia…, ông Giang cho rằng bây giờ tỷ lệ giữa tổng mức hưởng trên tổng mức đóng của Việt Nam là quá cao. Cụ thể tổng mức đóng hiện vào khoảng 22% nhưng hưởng tới 75%. Vì thế, đại diện Vụ Bảo hiểm xã hội cho rằng để cân đối quỹ đòi hỏi phải giảm tỷ lệ hưởng hoặc tăng mức đóng góp, kéo dài thời kì cần lao.

Ông cũng cho biết, dân số cao tuổi ngày 1 chiếm tỷ trọng lớn. Trong đó, tốc độ già hóa dân số của Việt Nam thuộc hàng ngũ nhanh nhất toàn cầu. Dự báo dân số cho thấy, trong thời kỳ 2009-2049, tỷ lệ dân số nghỉ hưu (tính theo quy định hiện hành) sẽ tăng từ mức 10% lên trên 20%.

“Mô hình bảo hiểm xã hội đơn tầng, quy định thời kì tham dự tối thiểu hưởng hưu trí 20 năm là quá dài, công thức tính lương hưu chưa miêu tả sự san sẻ, thời kì đóng ngắn nhưng hưởng dài…”, ông Giang cho hay.

bo-lao-dong-tien-dong-bao-hiem-28-nam-chi-du-luong-huu-8-nam

Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đề nghị các cơ quan, Bộ lĩnh vực cần nghiên cứu kỹ, phân tách cụ thể chính sách bảo hiểm xã hội của các nước để hạn chế bài học chiến bại. Ảnh: Chinhphu

Phát biểu tại hội thảo, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đề nghị các cơ quan chức năng tập hợp giải quyết những còn đó, hạn chế, yếu kém, tiếp diễn đẩy mạnh đổi thay tích cực chính sách bảo hiểm xã hội như 1 công cụ chẳng thể thiếu góp phần thực hành hiệu quả chính sách an sinh xã hội và tăng trưởng lâu dài của Đảng và Nhà nước.

“Nhiều nước đổi thay tích cực bảo hiểm xã hội thành công nhưng cũng nhiều nước chiến bại và trở thành gánh nặng lớn cho bộ máy nguồn vốn, tiền tệ đất nước, kể cả các nước đã tăng trưởng thuộc khối OECD. Vì vậy, tôi và quý khách hàng cần nghiên cứu kỹ, phân tách cụ thể kinh nghiệm các nước và điều kiện ứng dụng để hạn chế bài học chiến bại, ứng dụng bài học thành công”, Phó thủ tướng kể.

Ông Nuno Meira Simoes da Cunha, Chuyên gia An sinh Xã hội, địa bàn Đông, Đông Nam Á – Thái Bình Dương, cũng đề nghị 4 phương án để đổi thay tích cực bộ máy bảo hiểm xã hội của Việt Nam, trong đó ở biện pháp nào cũng cần tăng tuổi nghỉ hưu.Một là, tăng tuổi nghỉ hưu lên 65 cho cả nam và nữ. Tuy nhiên, theo ông với phương án này cần thực hành từng bước, mỗi năm tăng 1 tuổi và khởi đầu từ năm 2018.

Phương án hai là tăng tuổi nghỉ hưu, đồng thời giảm tỷ lệ hưởng với tỷ lệ tích lũy hằng năm là 1,5% cho 1 năm đóng góp trong 40 năm chuyển đổi.

Phương án thứ ba là tăng tuổi nghỉ hưu, giảm tỷ lệ hưởng với tỷ lệ mỗi năm đóng bảo hiểm được cộng thêm 1% lương bảo hiểm, cùng với đó là ứng dụng hưu trí phổ cập với mức bằng 50% lương tối thiểu địa bàn công cộng.

Phương án thứ tư là tăng tuổi nghỉ hưu, ứng dụng chế độ hưu trí có định mức đóng định danh (NDC) và hưu trí phổ cập với mức bằng 50% lương tối thiểu ở địa bàn công. Ông cũng đề nghị Chính phủ vun đắp 1 chương trình bảo hiểm tình nguyện dành cho những người muốn bao bọc tốt hơn và có kỹ năng kỹ sảo đóng góp ở mức cao.

Ông Đặng Thanh Long, Viện trưởng Viện Chính sách Công, Đại học Kinh tế Quốc dân cũng nhận định, trong quỹ bảo hiểm xã hội của Việt Nam, chỉ có hàng ngũ quỹ hưu trí và tử tuất có thể đổ vỡ. Còn những quỹ với các khoản bảo hiểm khác khá ổn định và có thể tích lũy trong ngày mai.

Ông cũng chỉ ra bất cập dẫn đến nguy cơ này là sự mất cân đối giữa đóng và hưởng. “Không nước nào ứng dụng mức đóng 22% nhưng lại hưởng đến 75%”, ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cần phải đổi thay nhưng phải triển khai từng bước, phải vun đắp bộ máy bảo hiểm đa tầng, lấy mảng nọ bù mảng kia.

Phương án tăng tuổi hưu cũng là 1 trong những đề nghị của chuyên gia này. Theo ông, việc điều chỉnh tăng tuổi hưu làm 1 số người e dè sẽ mất thời cơ việc làm cho thanh niên. Tuy nhiên, ông cho rằng điều đó không đáng ngại bởi 2 hàng ngũ tuổi có sự khác nhau về lĩnh vực, cơ cấu trong cần lao….

Ông cũng đề nghị thành lập hàng ngũ chuyên gia sâu thường xuyên định kỳ phân tách diễn biến nguồn vốn của quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ hưu trí. Ông cho rằng, trước đây, cứ vài năm, thậm chí tới chục năm mới được thẩm định 1 lần, nhưng như thế là quá lâu và cần phải được tiến hành thường xuyên hơn.

Ông Nguyễn Văn Linh, Giảng viên Khoa Bảo hiểm, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng hiện xu thế toàn cầu bảo hiểm xã hội và thương nghiệp đang xích lại gần nhau. Tại Việt Nam đến nay có 6 tổ chức bảo hiểm thương nghiệp tham dự bảo hiểm hưu trí với gần 2 triệu ký kết. Do đó, bảo hiểm xã hội đề nghị mở mang diện bao phủ của loại hình tình nguyện.

Tuy nhiên, theo ông, hiện mô phỏng công ty của bảo hiểm xã hội còn bất cập, chỉ có màng lưới cấp trung ương, tỉnh, thị trấn nhưng xã thị trấn không có. Trong khi đó, màng lưới khuyên nhủ của tổ chức bảo hiểm thương nghiệp đi đến tận các xã, thị trấn. Ông cứ liệu, toàn lĩnh vực bảo hiểm xã hội hiện có 21.000 người nhưng riêng 1 tổ chức bảo hiểm thương nghiệp hiện có 35.000 đại lý.

Tuy nhiên, chuyên gia này cũng thừa nhận, việc tăng biên chế trong bối cảnh bây giờ là chẳng thể. Ông cho rằng, ở mỗi xã, thị trấn giả như có thêm 1 cán bộ bảo hiểm cũng đồng nghĩa số người vào biên chế sẽ tăng khoảng 12.000 người, gây gánh nặng cho ngân sách. Do đó, theo ông nên đổi thay tích cực theo mô phỏng tổng đại lý ở cấp tỉnh và cho họ quyền quy định tuyển dụng nhân sự, kế hoạch buôn bán…

Nguyễn Hà