BBC viết về tham vọng vươn ra toàn cầu của ‘Vua trà’ Việt



Trên 1 bài viết vừa đăng tải trên mục Kinh doanh hôm 31/1, BBC nhận xét doanh nhân Trần Quí Thanh là 1 nhân vật nhiều sắc thái.

Mỗi năm đơn vị đồ uống Tân Hiệp Phát do ông sở hữu đều doanh nghiệp 1 chương trình gala truyền hình phát sóng trên toàn quốc hình ảnh 1 doanh nhân 64 tuổi hát trên sàn diễn cùng các ngôi sao nhạc pop, ban nhạc Rock và những người nổi danh khác.

Trong khi đó, 4.000 người lao động, viên chức được khuyến khích tham dự các cuộc thi doanh nghiệp hàng năm nhờ đó họ sáng tác bài hát, viết thơ về ông. Năm 2015, vị doanh nhân này ghi nhận kế quả buôn bán ở mức 500 triệu USD, nổi danh ở Việt Nam với tên gọi “Vua trà”, BBC viết.

Ông thành lập Tập đoàn nước tiểu khát Tân Hiệp Phát (THP) năm 1994, cùng thời điểm Mỹ kết thúc lệnh cấm vận kinh tế, thương nghiệp với Việt Nam. Hiện nay, đây là 1 trong những tập đoàn cung cấp đồ uống tư nhân lớn nhất tại quốc gia này.

THP bán hơn 1 tỷ lít đồ uống mỗi dăm bao gồm trà xanh, trà thảo mộc, nước tăng lực, nước khoáng và sữa đậu nành tại thị phần nội địa và xuất khẩu đi 16 quốc gia. Ông ước ao sẽ tăng gấp ba lần sản lượng trong vòng 5 năm tới, nhắm vào các thị phần Mỹ và 1 số nước khác.

Doanh nhân Trần Quí Thanh (trái) bên dây chuyền sản xuất đồ uống trong nhà máy. Thành lập năm 1994, Tập đoàn nước giải khát Tâm Hiệp Phát là đơn vị sản xuất đồ uống lớn nhất tại Việt Nam sau phong trào Đổi Mới. Ảnh :THP

Doanh nhân Trần Quí Thanh (trái) bên dây chuyền cung cấp đồ uống trong nhà máy. Ảnh:THP

Vị doanh nhân này từng có 6 năm sống trong trại trẻ mồ côi khi mẹ mất vì tai nạn ôtô năm 1962. Lúc đó, ông 9 tuổi. Giống như nhiều người dân thời điểm đó, khi trưởng thành, ông sống trong lòng 1 Việt Nam mang nhiều di chứng, thương tích chiến tranh.

Lớn lên cùng những năm tháng cạnh tranh của quốc gia, ông Thanh được tôi luyện trong gian khó đủ để tuyên bố “không bao giờ khiếp sợ” trước bất cứ những thách thức nào đến từ toàn cầu buôn bán.

“Phải xoành xoạch tiến công, xoành xoạch tranh đấu. Bởi vì chúng tôi đã luôn phải chống chọi suốt nhiều năm trời ròng, muốn thắng lợi thì phải tranh đấu”, ông đề cập.

Trần Quí Thanh khởi đầu khởi nghiệp mô phỏng buôn bán ban sơ năm 1976 sau khi tốt nghiệp đại học ở tuổi 23. Thời điểm đó, quốc gia mới hợp nhất hai miền Nam-Bắc được 1 năm và nền kinh tế vẫn đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề.

Để mưu sinh, chàng thành niên khởi đầu cung cấp men để làm cho bánh mỳ trong phòng khách, tiêu dùng võng nylon binh sĩ Mỹ vứt lại làm cho tấm lọc. Thời điểm đó, hiện trạng lạm phát làm cho việc cung cấp nấm men không còn khả thi, ông khởi đầu chuyển hướng cung cấp sang tuyến phố.

“Lúc bấy giờ đơn vị tư nhân chưa được khuyến khích. Chúng tôi không có đủ trang thiết bị, tri thức khoa học giảm thiểu và gần như chơi có vốn. Mọi việc đều rất cạnh tranh. Tuy vậy, mặt hàng thời điểm đó rất khan hiếm nên bất cứ thứ gì cung cấp ra cũng đều được tiêu thụ mau chóng. Đó là 1 điểm tốt”, ông cho biết.

Ông vua Trà Trần Quí Thanh (giữa) cùng hai con gái, Trần Uyên Phương (trái) và Trần Ngọc Bích (phải). Hai ái nữ của ông chủ Tân Hiệp Phát đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong công ty gia đình. Ảnh: THP

Ông Trần Quí Thanh (giữa) cùng hai phụ nữ, Trần Uyên Phương (trái) và Trần Ngọc Bích (phải). Hai ái nữ của ông chủ Tân Hiệp Phát đảm đương những vị trí không thể bỏ lỡ trong đơn vị gia đình. Ảnh: THP

Cho đến năm 1986, phong trào Đổi Mới khởi đầu, chính phủ khuyến khích kinh tế tư nhân vững mạnh. Năm 1994, khi khởi đầu với THP, ông Thanh nhận thấy cần phải làm cho nghiên cứu về thị phần đồ uống. Ông phát hiện ra rằng hội chợ thương nghiệp đồ uống thường niên Drinktec ở Đức là 1 nơi lý tưởng để khởi đầu nên đã làm cho hộ chiếu đến đây tham khảo.

Không biết tuyến phố để đến châu Âu 1 mình, ông đã gia nhập 1 đoàn khách du hý. Khi đến nơi, ông đã ngay tức khắc “tách đoàn” để tham dự hội chợ với mục đích “mua hiểu về những khoa học đương đại nhất”.

THP sau đó khởi đầu cung cấp bia nhưng mau chóng chuyến hướng sang những chai nước trà xanh và đồ uống tăng lực.

“Trong những ngày đầu thành lập, chúng tôi chỉ có 20 viên chức và cung cấp khoảng 1 triệu lít đồ uống 1 năm, 3.000 chai 1 ngày. Hiện tại, tập đoàn có hơn 4.000 viên chức, cung ứng cho thị phần hơn 1 tỷ lít mỗi năm”, ông đề cập.

Đến năm 2023, vị doanh nhân này ước ao tập đoàn của ông sẽ làm cho ra hơn ba tỷ lít đồ uống mỗi năm. Thị trường trong nước với 90 triệu dân tiếp diễn là trọng tâm, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tăng trưởng hơn 6,8% trong năm 2017 và dự định 2018 cũng sẽ ở mức tương tự.

Công ty đồng thời có mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu, hiện chiếm khoảng 10% kế quả buôn bán. Thành công của THP cũng mang lại cho chính đơn vị nhiều thách thức. Cách đây 1 đôi năm, truyền thông trong nước chỉ trích mạnh mẽ cách đơn vị này xử lý tố cáo mua thấy dị vật trong mặt hàng của đơn vị dù rằng đơn vị đã thắng vụ xét xử ngoài tòa án.

Tuy vậy, điều này cũng mang lại ít nhiều sự chú ý cho THP từ 1 trong những thương hiệu đồ uống lớn nhất toàn cầu. Năm 2011, Coca- Cola tiếp cận THP nhưng ông chủ trà xanh đã chối từ lời yêu cầu bởi gã đồ sộ đồ uống Mỹ không muốn đơn vị của ông mở mang ra ngoài khuôn khổ cương vực Việt Nam.

“Coca- Cola định giá đơn vị ở con số 2,5 tỷ USD nhưng họ muốn các mặt hàng của chúng tôi sẽ chỉ còn đó ở thị phần Việt Nam. Điều này hoàn toàn khác với tầm nhìn của chúng tôi. Vì vậy, chúng tôi đã bỏ đi”, ông đề cập.

THP vẫn duy trì việc buôn bán, chủa quản với các người tham gia trong gia đình. Hai phụ nữ của ông đều giữ những vị trí không thể bỏ lỡ. Trong khi phụ nữ cả Trần Uyên Phương đảm đang quan hệ công chúng và marketing thì phụ nữ thứ Trần Ngọc Bích đảm đương khối nhân sự.

Trần Ngọc Bích cho biết:”Cha tôi có 1 tâm niệm và giờ đây cũng là tâm niệm của hầu hết đơn vị – Hôm nay tốt hơn bữa qua nhưng không bằng mai sau. Ông xoành xoạch nhìn về phía trước cho những mục tiêu mai sau”.

Bước chuyển biến lớn tiếp theo dành cho THP có thể là 1 dự định về người kế nhiệm. Nhưng trong ngắn hạn, tăng trưởng kế quả buôn bán sẽ luôn là vấn đề trọng tâm.

Nói với BBC, 1 doanh nhân đầu tư vào thị phần Việt Nam, ông Fiachra Mac Cana cho biết giả thử THP (hoặc các đơn vị khác) muốn đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng ra thị phần quốc tế thì cần trở thành những thương hiệu dễ nhận mặt trên trường quốc tế.

“Đây là 1 thách thức chẳng phải nhỏ, và sẽ mất nhiều năm”, ông cho biết.

Ông chủ đơn vị đồ uống Việt tự tín rằng ông có thể làm cho được điều đó. “Nhắc đến Toyota, mọi người ngay tức khắc nghĩ đến Nhật Bản. Tôi ước ao rằng khi cái tên THP được đề cập đến trong mai sau, công chúng cũng sẽ tự động nghĩ đến Việt Nam”.

Phương Nguyên lược dịch