Bà Phạm Chi Lan: Đất đặc khu thuê 99 năm sẽ ra sao nếu 10 năm doanh nghiệp đã phá sản?



Chính sách ưu đãi thuế và cho thuê đất tại các đặc khu tiếp diễn là vấn đề gây nhiều tranh luận tại sự kiện do Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) công ty. Chuim gia kinh tế Phạm Chi Lan đã đưa ra nhiều phản biện về hai nội dung này, khi cho rằng cơ chế ưu đãi thuế và cho thuê đất tối đa 99 năm không thực thụ không được xem nhẹ.

Thử hỏi trong thời buổi kỹ thuật đổi thay tính bằng ngày, có ai dám bảo đảm sẽ chỉ buôn bán ngành nghề đó, nghề đó, lĩnh vực đó trong thời hạn dài 90 năm hay thậm chí 70 năm”, bà Lan kể và đặt thắc mắc ví thử có rủi ro công ty vỡ nợ trong thời hạn 10 hoặc 20 năm, ai sẽ chủa quản việc chuyển nhượng, chuyển đổi mục đích dùng.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng một số ưu đãi về thuế và đất đai đang trở nên thừa thãi, nếu xét trong bối cảnh phát triển chung.

Chuim gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng 1 số ưu đãi về thuế và đất đai đang trở thành thừa mứa, ví thử xét trong bối cảnh tăng trưởng chung.

Chuim gia này nhấn mạnh cần có tầm nhìn dài hơn, phải đi trước nhiều năm về mặt chính sách, để giảm thiểu xảy ra hiện trạng lúng túng trong chủa quản khi “công ty thuê đất 99 năm nhưng 10 năm đã vỡ nợ và chuyển nhượng cho đối tác khác”.

Bên cạnh đó, bà Phạm Chi Lan cũng thẩm định, ưu đãi cho thuê đất tối đa 99 năm như dự thảo Luật đặc khu, thực tại chỉ có lợi cho các đại gia đất đai. Trong khi các lĩnh vực cung cấp khác, vòng đời hàng hóa, chu kỳ cung cấp có thể ngắn hơn rất nhiều.

Thời hạn cho thuê đất tối đa 99 năm được đưa vào chính sách có bóng vía ưu đãi cho những công ty đất đai, du hý, nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, không đất nước nào giàu lên chỉ bằng đất đai”, bà Lan kể.

Theo bà Lan, lấy ưu đãi thuế làm cho tiền đề lôi kéo nhà đầu tư và lấy thời hạn cho thuê đất tối đa 99 năm làm cho hạ tầng để các công ty lớn im tâm làm cho ăn, là hai quan niệm đã lỗi thời, ví thử xét đến bài học sau 30 năm lôi kéo FDI tại Việt Nam. “Việt Nam được coi là thành công khi nhìn lại 30 năm lôi kéo FDI, nhưng tôi và quý khách còn nhiều hệ quả khi chưa thẩm định hết, như ưu đãi chính sách làm xảy ra hiện trạng chuyển giá, trốn thuế, phân mảnh đầu tư”, chuim gia này thẩm định, đồng thời tỏ ra nghi ngại trong vấn đề chủa quản khi máy móc thay thế con người ở những việc thuần tuý như may mặc, lắp ráp điện tử, những ngành nghề này sẽ quay lại các đất nước tăng trưởng. Nếu Việt Nam không thấy rõ tuổi tác của các ngành nghề đến đâu trong thời đại mở bây giờ thì là việc đưa ra ưu đãi lớn, thời kì thuê đất quá lâu sẽ thừa mứa.

Trở lại với những vấn đề của dự thảo Luật đặc khu kinh tế, bà Lan đặt thắc mắc: Tại sao lại vun đắp cơ chế ưu đãi dàn trải với những nhân tố không thực thụ không được xem nhẹ tương tự?

“Tôi không hiểu vì sao dự thảo Luật đặc khu vun đắp danh sách ngành nghề ưu đãi thuế nhiều đến vậy. Lúc đầu ưu đãi đến 134 ngành nghề, sau đó rút xuống còn 120 ngành nghề và bây giờ vẫn còn hơn 100 ngành nghề”, bà Lan kể và cho rằng ưu đãi quá dàn trải cho các ngành nghề sẽ tạo ra cạnh tranh trong việc chủa quản. Trong khi bài học từ các nước cho thấy những đặc khu chỉ nên ưu đãi vào những ngành nghề khuyến khích tăng trưởng.

Ngoài ra, các chính sách ưu đãi thuế quá mức cũng có thể tạo ra sự bất bình đẳng giữa các công ty nước ngoài tại đặc khu và khối công ty tư nhân trong nước. Cùng với đó là hiện trạng chuyển giá, trốn thuế, vốn từng là điểm yếu trong chính sách lôi kéo FDI.

“Những năm trước ngành nghề thuế cho biết 70% công ty FDI báo cáo lỗ nhưng vẫn xin mở mang đầu tư, mở mang tăng trưởng. Sau này khi cơ quan thuế vào cuộc thì mới kiểm soát được, mỗi năm tầm nã thu hàng ngàn tỷ đồng từ chuyển giá. Nếu tiếp diễn lấy ưu đãi thuế là điểm lôi kéo với đặc khu, liệu tôi và quý khách chủa quản được hay không?”, bà Lan nêu thắc mắc.

Minh Sơn