4 kịch bản cho chiến tranh thương mại Mỹ – Trung



Hôm qua (15/6), Mỹ tuyên bố áp thuế du nhập lên 50 tỷ USD sản phẩm Trung Quốc. Trong đợt thuở sơ khai, thuế này sẽ có hiệu lực với 800 hàng hóa, trị giá 34 tỷ USD từ ngày 6/7. Tổng thống Mỹ – Donald Trump đe dọa sẽ nâng trị giá này lên cao hơn giả tỉ Trung Quốc trả nủa.

Ngay sau đó, Trung Quốc cũng đáp trả bằng chính sách tương tự, chia làm cho hai đợt, với trị giá số hàng và ngày hiệu lực như nhau. Đợt thuở sơ khai gồm hơn 540 hàng hóa Mỹ, chịu thuế du nhập 25%. Trong đó có xe tương đối, nông phẩm, thủy sản – những hàng hóa có thể gây thiệt hại về chính trị với đảng Cộng hòa. Đợt tới sẽ gồm hơn 110 hàng hóa, gồm hóa phẩm, thiết bị y tế và năng lượng.

Dù vậy, Washington cho biết vẫn muốn thương lượng với Bắc Kinh. “Chúng tôi kỳ vọng việc này không làm Trung Quốc bức xúc vội vã”, Đại diện Thương mại Mỹ – Robert Lighthizer cho biết trên Fox Business Network sau khi thuế được thông báo, “Chúng tôi kỳ vọng việc này sẽ giúp hai bên thương lượng kỹ lưỡng hơn và Trung Quốc sẽ đổi thay chính sách”.

Nhiều hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ sẽ bị áp thuế nhập khẩu từ tháng 7. Ảnh: Reuters

Nhiều sản phẩm Trung Quốc vào Mỹ sẽ bị áp thuế du nhập từ tháng 7. Ảnh: Reuters

Mỹ muốn trừng trị Trung Quốc vì vi phạm bản quyền sở hữu trí óc. Trump cũng ám chỉ ông muốn giảm thâm hụt thương nghiệp lên tới 376 tỷ USD với Trung Quốc.

Kết quả này có đạt được hay không phụ thuộc cốt yếu vào việc ông Trump sẵn sàng theo tới đâu. Ông đã đe dọa áp thêm thuế lên 100 tỷ USD hàng Trung Quốc. Giới chức Mỹ đã gần biên soạn xong danh sách các hàng hóa có trị giá tương đương, Bloomberg trích lời 1 nguồn tin thân cận cho biết. Điều này có nghĩa chính phủ Mỹ có thể hành động rất nhanh giả tỉ muốn găng tay leo thang. Mỹ cũng đang biên soạn thảo các bắt buộc giảm thiểu đầu tư từ Trung Quốc và sẽ thông báo ngày 30/6.

“Câu hỏi bây giờ là liệu chính quyền ông Trump có đích thực muốn thương lượng không, hay chỉ muốn làm cho Trung Quốc thiệt hại rồi sau đó mới khởi đầu thương lượng”, Scott Kennedy – Phó giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược tại Washington nhận định.

Theo giới phân tách, dưới đây là 4 kịch bản cho chiến tranh thương nghiệp Mỹ – Trung thời kì tới.

1. Cả hai bên đều nhượng bộ

Chỉ chưa đầy 1 tháng trước, việc này hình như còn khả thi. Sau hai vòng thương lượng tại Trung Quốc và Mỹ, Bộ trưởng Thương mại Mỹ – Steven Mnuchin cho biết hai nước “dừng chiến tranh thương nghiệp” và sẽ không áp thuế du nhập. Giới quan sát cũng kỳ vọng Mỹ sẽ ckết nạpận việc Trung Quốc tăng mua 1 lượng nhỏ hàng Mỹ. Dù vậy, chỉ ít ngày sau, Mỹ tuyên bố vẫn thúc đẩy việc áp thuế với Trung Quốc.

Vì vậy, kịch bản này trong ngắn hạn có vẻ bất khả thi. Hôm qua, 1 quan chức đắt tiền của Mỹ cho biết nước này đang tậu cách buộc Trung Quốc đổi thay chính sách với kỹ thuật. Họ muốn Bắc Kinh dừng ép các tổ chức Mỹ chuyển giao kỹ thuật. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã ra ký hiệu sẽ không bằng lòng bất kỳ đổi thay lớn nào với mục tiêu Made-in-China 2025 – nhằm giúp nước này trở thành đất nước dẫn đầu trong các lĩnh vực mới nổi, như trí óc nhân tạo.

2. Trung Quốc nhượng bộ

Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình đang vun đắp hình ảnh là người che chở thứ tự thương nghiệp toàn cầu. Từ nhiều năm nay, nước này đã dựa vào đầu tư công và xuất khẩu để tăng trưởng. Giờ đây, chính quyền ông Tập đang nỗ lực hướng Trung Quốc tăng trưởng lâu dài hơn bằng cách tụ hội vào sử dụng. Chiến tranh thương nghiệp sẽ làm cho đứt quãng thời kỳ này, trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc xuất hiện ký hiệu đi xuống hồi tháng 5.

Kịch bản có lợi nhất cho Mỹ là Trung Quốc sẽ nhượng bộ các vấn đề về kỹ thuật và mở cửa thị phần với nhiều sản phẩm và nhà sản xuất của Mỹ hơn. “Nếu anh là nhà thương lượng thương nghiệp, xét về bình diện nào đó, ở phe Tổng thống Trump là lợi thế lớn. Vì mọi người đều biết ông ấy sẽ áp thuế du nhập”, Rod Hunter – trạng sư tại Baker McKenzie kiêm cựu giám đốc kinh tế quốc tế tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush nhận xét

3. Mỹ nhượng bộ

Trump luôn rất kiêu hãnh về năng lực thương lượng của mình. Trong cuốn sách “Nghệ thuật Đàm phán” mà ông là đồng tác giả, Trump đã diễn đạt cách ông làm các đối tác phải nhượng bộ trong các thương lượng đất đai.

Tuy nhiên, thương lượng trong vai trò tổng thống là chuyện hoàn toàn khác. Nỗ lực của Mỹ nhằm cải tổ Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vẫn đang tê liệt. Những người chỉ trích cũng cho rằng Trump không đạt được tiến triển gì trong cuộc gặp đắt tiền tuần này với nhà lãnh đạo Triều Tiên – Kim Jong Un. Trung Quốc cũng có thể tận dụng điểm yếu của Mỹ, khi biết rõ rằng ông Trump rất muốn chứng khoán Mỹ tăng điểm và kinh tế tăng trưởng.

Danh sách Trung Quốc đưa ra về các hàng hóa Mỹ phải chịu thuế gồm nhiều nông phẩm như đậu nành, cao lương và bông. Đây là đòn giáng mạnh vào các bang ở nông thôn Mỹ đã ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống 2016.

“Ông Trump muốn phát ký hiệu rằng mình không chỉ muốn tiếp diễn thương lượng, mà đích thực muốn khắc phục chúng trong ngắn hạn hơn là dài hạn”, Terry Haines – giám dốc điều hành nhà sản xuất phân tách chính trị Evercore ISI nhận định.

4. Chiến tranh thương nghiệp toàn diện

Mỹ - Trung Quốc có thể còn đối đầu trong thời gian dài. Ảnh: Tehran Times

Mỹ – Trung Quốc có thể còn đối đầu trong thời kì dài. Ảnh: Tehran Times

Có 1 nguyên nhân để người ta tin rằng Mỹ – Trung sẽ chẳng thể khắc phục sớm chuyện này, và mọi việc có thể leo thang mau chóng. Đó là cả hai bên đều không muốn bị coi là yếu thế. Ông Trump vào Nhà Trắng nhờ sự ủng hộ của các bang chịu ảnh hưởng nặng từ toàn cầu hóa. Trong khi đó, biến Trung Quốc thành đất nước bậc nhất về kỹ thuật toàn cầu là trọng tâm mục tiêu mục tiêu dài hạn của ông Tập.

Nếu ông Trump muốn Trung Quốc đổi thay mô phỏng kinh tế, găng tay giữa hai nước này sẽ còn kéo dài. Nhiều đời chính phủ Mỹ đã chiến bại trong việc thúc giục Bắc Kinh nới lỏng kiểm soát các lĩnh vực công nghiệp như thép.

Bloomberg Economics ước tính 1 cuộc chiến tranh thương nghiệp sẽ không có ảnh hưởng trực tiếp lớn lên tăng trưởng của cả hai nước. Tuy nhiên, việc này có thể đổi thay giả tỉ xung đột ảnh hưởng đến niềm tin tổ chức và người sử dụng.

“Chiến tranh thương nghiệp có rất nhiều chừng độ, từ các xung đột nhỏ đến 1 cuộc chiến toàn diện, gây ảnh hưởng lên cả người lao động, dân cày và người sử dụng Mỹ”, Michael Smart – giám đốc điều hành Rock Creek Global Advisors nhận xét, “Chúng ta vẫn chưa đến mức đó, nhưng tôi sợ là đang trên các con phố rồi”.

Hà Thu (theo Bloomberg)