Vốn thổi vào điện gió chưa đủ ‘mát’



Hồi đầu tháng 9, Bộ Công Thương gửi báo cáo gửi Chính phủ điều chỉnh quy định về cơ chế hỗ trợ tăng trưởng điện gió tại Việt Nam. Trong đó, bộ này buộc phải tăng giá mua điện gió lục địa lên 8,77 US cent/kWh, trên biển là 9,97 cent/kWh.

Động thái này diễn ra sau nhiều năm các nhà đầu tư vào lĩnh vực điện gió tại Việt Nam “than thở” giá mua hiện hành khiến cho họ lỗ chứ khó kiếm lời. Viện năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, hiện chỉ mới có 4 công trình điện gió với tổng công suất 159,2 MW vận hành. Trong khi đó, còn 50 công trình đăng ký ở các quá trình tương đốic nhau, tổng công suất khoảng 5.000 MW, nhưng chưa biết đến bao giờ “thành quyết”.

Có nhiều bởi vì để các nhà đầu tư đã đăng ký hay muốn đăng ký khiến điện gió tại Việt Nam trù trừ. Tuy nhiên, vốn là câu chuyện bậc nhất. Việc sắm được nguồn vốn vay tương đối gian lao. Bởi tính đi tính lại, dù giá mua điện gió có tăng như buộc phải của Bộ Công Thương, song việc kiếm lời từ phân phối điện gió vẫn không dễ.

von-thoi-vao-dien-gio-chua-du-mat

Một số tua bin của nhà máy điện gió Phú Lạc (Bình Thuận). Ảnh: Viễn Thông

Theo nghiên cứu khuôn khổ vùng, không ứng dụng công trình cụ thể của Chương trình Hỗ trợ Phát triển Năng lượng của Tổ chức hài hòa tăng trưởng Đức (GIZ), tầm giá đầu tư cho mỗi kW điện gió tại Việt Nam là 1.870 USD không bao gồm cơ sở vật chất cơ sở vật chất, tính theo tầm giá phân phối quy dẫn (LCOE).

Nếu ứng dụng 1 kịch bản chắt bóp thì cũng tốn đến 1.500 USD. Như vậy, suất đầu tư điện gió đang đắt tương đương suất đầu tư điện gió trong bờ tại châu Âu và Bắc Mỹ, cao hơn 300-500 USD mỗi kW so với Ấn Độ và Trung Quốc.

Bà Vũ Chi Mai – Cán bộ công trình cao cấp của Chương trình Hỗ trợ Phát triển Năng lượng cho biết, tầm giá LCOE cho mỗi kWh điện gió tại 17 vùng đất nước và 10 tỉnh thành có tiềm năng được phân tách nao núng xấp xỉ từ 8 đến 14 cent.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, mức buộc phải tăng giá mua điện gió dựa trên cơ sở vật chất tính toán suất đầu tư cho công trình điện gió trên lục địa tại Việt Nam là 1.600 USD mỗi kW, tầm giá vận hành – dọn dẹp giả thuyết là 20.000 USD mỗi MW mỗi năm theo phương án phải chăng, nhằm khuyến khích tăng trưởng phân phối linh kiện và tiêu dùng nhà cung cấp trong nước. Tóm lại, với mức không cân bằng mỏng manh giữa tầm giá đầu tư và tầm giá điện, việc lôi kéo được dòng vốn cạnh tranh là điều dễ hiểu.

Cho đến nay, dù tiềm năng điện gió cao nhưng các bài toán lợi nhuận chưa đủ quyến rũ để các doanh nghiệp nguồn vốn vay gật đầu rót vốn cho các công trình. Đó là chưa nhắc, các doanh nghiệp nguồn vốn vay ở Đông Nam Á chứ không riêng gì Việt Nam chưa có lề thói cấp vốn theo công trình.

“Không dễ sắm nhà cung cấp vốn cho các công trình điện gió ở Việt Nam. Đây đang là cạnh tranh lớn nhất. Càng khó hơn khi sắm nhà cấp vốn dài hạn cho công trình từ 10 đến 15 năm. Trong địa bàn, ngay cả Singapore thì các nhà băng cũng thường quen với việc cấp vốn theo tổ chức chứ không theo công trình”, ông Olivier Duguet – Nhà sáng lập kiêm CEO của The Blue Circle, 1 doanh nghiệp chuyên tăng trưởng các công trình điện gió trụ sở tại Singapore, nhận định.

Cũng theo ông Oliver, biện pháp sắm vốn cho các công trình điện gió tại Việt Nam từ nay đến 2030 là phải có sự bắt tay hài hòa của nhà băng địa phương và nhà băng quốc tế để cùng san sẻ rủi ro. Các nhà băng địa phương có khả năng cấp vốn ngừng, cần sự đồng hành của nhà băng nước ngoài. Trong khi đó, nhà băng nước ngoài cần có nhà băng địa phương để hiểu biết về thị phần, chủ đầu tư.

“Indonesia, Thái Lan hay Singapore đang khiến tốt hơn Việt Nam. Ý tưởng trước tiên là nhà băng địa phương và nhà băng nước ngoài cùng cho vay”, ông Suan Hwee Song – Giám đốc Tài chính cấu trúc Vestas nhận định và cho rằng vấn đề của Việt Nam là thời kì và 1 cú “kích thích”.

“Tôi nghĩ vấn đề là thời kì thôi. Khi có những công trình trước tiên thành công theo mô phỏng cấp vốn này thì sẽ tạo ra 1 môi trường quyến rũ và đáng đầu tư”, ông kể thêm.

Xác nhận điều này, ông Michael Sunjic-Peier – Trưởng Cơ quan nguồn vốn vay Xuất khẩu tại Việt Nam của Ngân hàng Landesbank Baden-Wurttemberg cho biết, để có sự cấp vốn của doanh nghiệp này cho công trình điện gió thì cần có sự hài hòa với nhà băng địa phương. Ngoài ra, theo ông Đỗ Lê Ninh – Chuyên viên đầu tư Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), chính phủ Việt Nam cần tiếp diễn thay đổi theo hướng hiện đại lĩnh vực điện.

Viễn Thông