Tăng thuế VAT dễ làm người thu nhập thấp bị tổn thương



Thứ nhất, thuế VAT nhìn chung có tính “lũy thoái”, do vậy sẽ đánh vào người thu nhập phải chăng nặng nề hơn.

Người sử dụng, bất kể thu nhập cao hay phải chăng, đều phải đóng cùng 1 mức thuế VAT cho cùng 1 mặt hàng chịu thuế. Song, do người thu nhập phải chăng phải dành 1 tỷ trọng thu nhập lớn hơn cho sử dụng nên gánh nặng thuế họ phải chịu sẽ chiếm 1 tỷ trọng cao hơn so với thu nhập. Tăng thuế VAT vì vậy sẽ làm người thu nhập phải chăng bị thương tổn nhiều hơn – do vậy khó được chấp thuận dưới góc độ công bằng.

tang-thue-vat-de-lam-nguoi-thu-nhap-thap-bi-ton-thuong

Tỷ trọng thu từ VAT trong tổng thu ngân sách của Việt Nam đang rất cao.

Thứ hai, tỷ trọng đóng góp của VAT trong tổng thu ngân sách của Việt Nam hiện đã hơi cao, cao hơn hẳn so với các nước EU – là những nước có thuế suất VAT thuộc đội ngũ cao nhất toàn cầu.

Với thuế suất VAT phổ thông hiện tại là 10%, VAT đã chiếm tới 27,5% tổng thu ngân sách của Việt Nam. Trong khi đó, với mức thuế suất nhàng nhàng cao hơn hẳn (21,3%), VAT cũng chỉ chiếm nhàng nhàng 21,4% tổng thu ngân sách của các nước EU. Điều này cũng ẩn ý rằng, việc tăng thuế suất VAT không hiển nhiên cải thiện vai trò của sắc thuế này trong tổng ngân sách.

Thứ ba, và không thể bỏ lỡ nhất, xuất xứ của nợ công và thâm hụt ngân sách nặng nề ở Việt Nam không phải do thiếu kỹ năng huy động ngân sách mà chính là do hiệu quả chi ngân sách phải chăng, khi mà tỷ lệ chi ngân sách hiện đã rất cao, lên tới 28-29% GDP. Việc tăng thuế VAT để tăng thu ngân sách chẳng những không khắc phục được cỗi rễ của vấn đề mà còn tạo điều kiện và dung dưỡng cho việc chi ngân sách “vung tay quá trán” hay các công trình ngàn tỷ đắp chiếu và kém hiệu quả.

Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh

(Đại học Fulbright Việt Nam)