Nỗi lo oằn lưng ‘cõng’ chi phí nếu tăng thuế



Theo nhiều chuyên gia, thực chất của hàng loạt bắt buộc sửa 5 Luật Thuế vừa rồi từ Bộ Tài chính, vẫn là để tăng thu ngân sách và làm gánh nặng thuế của người sử dụng chất chồng hơn cho dù cơ quan này có lập luận vì nguyên nhân nào chăng nữa.

Trong các bắt buộc cách đây không lâu, Bộ Tài chính đưa ra hơi nhiều ý tưởng giảm thuế, như giảm thuế thu nhập tư nhân cho những người chịu thuế ở bậc 1, 2 và khẳng định bắt buộc mới “cứng cáp có lợi cho người nộp thuế”. Tuy nhiên, theo các nhà phân tách, thực tại bắt buộc này không nhằm chở che cho người thu nhập phải chăng.

Theo quy định, mức khởi điểm chịu thuế thu nhập là 9 triệu đồng, tương tự, những người thuộc diện đóng thuế ở bậc 1, 2 mà sắp tới sẽ được đóng ít thuế hơn với mức 5% thay vì 10% theo dự thảo mới, vẫn phải có thu nhập từ tiền lương chí ít trên 19 triệu đồng. Mức này khó có thể gọi là thu nhập phải chăng.

Trao đổi với tin báo, Tiến sĩ kinh tế Bùi Trinh còn cương trực cho rằng, việc Nhà nước giảm thuế thu nhập nhưng tăng những thuế hơic đánh vào người sử dụng như thuế trị giá gia tăng (VAT) là 1 hình thức “đứng về phía người giàu và đẩy gánh nặng thuế lên vai toàn dân”.

Thực tế, việc Bộ Tài chính đòi tăng thuế VAT lần này làm nhiều tổ chức, người sử dụng lo lắng. Ý tưởng đang được đưa ra lấy quan niệm hiện giờ là đưa thuế suất VAT các sản phẩm, nhà cung cấp vốn chịu thuế 5% lên 6%; hàng ngũ sản phẩm nhà cung cấp thuế 10% lên 12% từ đầu năm 2019.

noi-lo-oan-lung-cong-chi-phi-neu-tang-thue

Mọi tầm giá sinh hoạt của người dân sẽ tổ lên giả như VAT tăng. Ảnh: Zuma.

Như vậy, tầm giá sinh hoạt của 1 hộ gia đình có hai vợ chồng và hai con cứng cáp sẽ tăng đáng kể giả như cùng lúc VAT của các sản phẩm và nhà cung cấp cần thiết đều “nhảy” thuế. Đầu tiên là nước sạch tăng từ 5% lên 12%, điện tăng từ 10% lên 12%; các loại rau, hoa quả hay tầm giá thuốc chữa bệnh, nhà cung cấp vắc xin… tăng từ 5% lên 6%, thực phẩm đã chế biến như đồ uống, nước ngọt, áo xống, xăng, dầu, tầm giá chuyển vận… đều tăng VAT từ 10% lên 12%. Như vậy, gần như sẽ đổ lên đầu người dân khi mà mức giảm thuế thu nhập theo bắt buộc của Bộ sẽ chẳng thấm vào đâu bởi chưa chắc hai vợ chồng họ được ở diện phải đóng thuế.

Thực tế, ngay cả khi chưa xuất hiện ý tưởng tăng các loại thuế sử dụng này, người dân đã “oằn lưng” với thuế tiêu thụ đặc trưng của xăng – sản phẩm cần thiết. Giữa năm ngoái, Bộ Tài chính đã bắt buộc nâng khung thuế tiêu thụ đặc trưng với sản phẩm này từ mức 1.000-4.000 đồng lên 3.000-8.000 đồng. Như mọi khi, cơ quan nắm giữ “túi tiền đất nước” vẫn lập luận là việc này là vì lợi ích đất nước, vì chỉ tiêu chở che môi trường.

Theo tính toán của Công ty chứng khoán TP HCM (HSC), giả như thuế VAT các sản phẩm tăng thêm 2% có thể giúp ngân sách thu thêm 59.000 tỷ đồng, từ đó tăng tỷ trọng thu ngân sách từ VAT của Việt Nam lên 33%. Theo các chuyên gia, tỷ lệ này là quá cao.

“Đây có nhẽ là tin tức không tốt cho các cổ phiếu lĩnh vực hàng sử dụng”, báo cáo của HSC nhận định. Bên cạnh đó, các chuyên gia phân tách của HSC cũng cho rằng bắt buộc giảm thuế thu nhập tổ chức cho tổ chức siêu nhỏ còn 15%, tổ chức nhỏ và vừa còn 17% mà Bộ này đưa ra cùng thời điểm với tăng các loại thuế trên sẽ không mang lại nhiều hăng hái, nhất là khi vẫn tăng thuế VAT. “Mục đích của bắt buộc này vẫn là nhằm tăng thu thuế và giảm sự phụ thuộc của Bộ Tài chính vào 1 số ít nguồn thu như hiện giờ”, HSC nhắc.

Không thể phủ nhận thiên hướng tăng thuế VAT đang được nhiều nước nhắm tới, như Mỹ, Anh hay châu Âu. Tuy nhiên, họ chọn thiên hướng tăng thuế sử dụng nhưng đồng thời sẽ giảm mạnh thuế thu nhập, trong đó có thuế thu nhập tổ chức và thuế thu nhập tư nhân. Thế nhưng, ở lần bắt buộc này, Bộ Tài chính của Việt Nam lại thiên mạnh về “tăng” nhiều hơn “giảm” bởi chừng độ giảm của thuế thu nhập tư nhân lẫn tổ chức hơi ít. Do đó, nhiều quan niệm vẫn cho rằng, cơ quan này nên cân nhắc bởi giả như tăng quá mạnh có thể gây tác dụng ngược. Theo chuyên gia Ngô Trí Long, thậm chí Bộ Tài chính còn nên giảm thuế bởi khi đó tổng số thu ngân sách mang về có thể còn lớn hơn.

Tại họp báo chiều 15/8, Bộ Tài chính đã ban bố định hướng sửa cùng lúc 5 Luật về Thuế với 1 loạt những bắt buộc tăng, từ thuế tiêu thụ đặc trưng, thu nhập tổ chức, đến trị giá gia tăng (VAT)… Riêng với VAT, Bộ Tài chính đã đưa ra hai phương án tăng. Theo đó, phương án 1 các sản phẩm đang chịu thuế 5% sẽ lên 6%; sản phẩm đang chịu thuế 10% lên 12%, khởi đầu từ 1/1/2019. Phương án hai tương tự, chỉ bổ sung mốc thời kì từ 2021 sẽ tiếp diễn tăng thuế VAT lên 14%. Trong hai phương án này, Bộ Tài chính yêu cầu thực hành phương án 1.

Các bắt buộc sửa Luật của Bộ Tài chính đang được đưa ra lấy quan niệm để trình báo cáo Chính phủ và có thể báo cáo Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ngay trong năm nay.