Các sân bay Việt cần hơn 17.000 tỷ đồng nâng cấp trong 5 năm tới



Báo cáo của Bộ Giao thông Vận vận chuyển gửi Thủ tướng về thực trạng hoạt động và các phương án chủa quản, khai thác của nả khu bay cho biết, công đoạn 2012-2016, tổng doanh số hoạt động cất hạ cánh của Tổng tổ chức Cảng hàng không Việt Nam (ACV) là 5.978 tỷ đồng, khi mà giá tiền đầu tư cho công đoạn này là hơn 7.500 tỷ đồng.

Theo Bộ, doanh số nhắc trên mới bù đắp giá tiền hoạt động, duy tu, vệ sinh, tu chỉnh và 1 phần nhỏ giá tiền đầu tư, nâng cấp. Về giá tiền đầu tư trong 5 năm qua, ACV tiêu dùng khoảng 23% vốn của Nhà nước và 77% là của tổ chức.

Bộ Giao thông Vận vận chuyển cũng cho biết, tổng tổ chức đã vun đắp chiến lược doanh số từ năm 2017 đến năm 2021 với mức dao động từ 1.819-2.556 tỷ đồng. Trong khi, tổng mức đầu tư khoảng 17.150 tỷ đồng, riêng nhu cầu vốn đầu tư tu chỉnh dự trù giải ngân là 11.075 tỷ đồng. Như vậy, nguồn thu từ hoạt động khu bay mới chỉ đáp ứng được giá tiền hoạt động, tu chỉnh thường xuyên và 1 phần nhỏ để đầu tư.

cac-san-bay-viet-can-hon-17000-ty-dong-nang-cap-trong-5-nam-toi

Nhiều hạng mục công trình của trường bay Tân Sơn Nhất sẽ được nâng cấp trong năm nay.

Cơ quan này cũng cho rằng, với giá tiền đầu tư, nâng cấp cho khu bay thời kì tới rất lớn, khi mà ngân sách có hạn nên việc chọn lọc cơ chế, phương án chủa quản, khai thác của nả khu bay phải tính toán cẩn trọng và mang tính dài hạn. Trong khi đó, theo Bộ, nhu cầu vốn đầu tư cho các của nả khu bay rất cần luôn và ngay, nhất là khi các nhà sản xuất tăng tần suất khai thác cũng như tăng dần các tàu bay có vận chuyển trọng lớn. Ngoài ra, cơ quan này cho rằng, phương án khai thác của nả khu bay còn phải coi xét nhằm tính đến năng lực tích lũy vốn chuyên dụng cho đầu tư của Nhà nước cho khu bay của Càng hàng không quốc tế Long Thành.

Với những nguyên tố đó, Bộ đề nghị 4 phương án vận hành, khai thác khu bay trong thời kì tới.

Một là, Nhà nước cho ACV thuê của nả để khai thác, vận hành khu bay. Với phương án này, Bộ Giao thông Vận vận chuyển sẽ là cơ quan thu tiền cho thuê của nả nhưng giao cho cho ACV thực hành đầu tư, mua sắm, bổ sung trang thiết bị. Tuy nhiên, Bộ sẽ chịu sứ mạng cải tạo, nâng cấp, đầu tư mới các của nả thuộc khu bay như con đường cất cánh, con đường lăn, đài dẫn con đường, nhà trạm… ACV khi đó cần trả tiền phần nhiều, đúng kỳ hạn tiền thuê và không được thế chấp, chuyển nhượng của nả thuê. Thời gian thuê dự trù là 30 năm.

Tuy nhiên, với phương án này, Bộ Giao thông Vận vận chuyển nhận định tổ chức vận hành không có quyền đổi thay các chính sách liên đới đến thời kỳ vận hành như cấp mức giá khai thác, điều phối số giờ cất, hạ cánh, điều chỉnh các khoản phí phụ thu buôn bán hoạt động trong khu bay. Cùng với đó, Ngân sách Nhà nước sẽ chịu sức ép khi trong công đoạn 2017-2021 dự trù sẽ phải chi 17.150 tỷ đồng để đầu tư, tu chỉnh hạ tầng vật chất. Trong khi nguồn thu từ hoạt động khu bay mới chỉ đáp ứng được giá tiền hoạt động thường xuyên, chưa đủ để tạo nguồn vốn cho đầu tư.

Ở phương án hai, Bộ đề nghị Nhà nước sẽ tăng vốn điều lệ của ACV chuẩn y việc góp vốn bằng của nả khu bay. Theo đó, cổ phần của tổ chức sẽ được chào bán cho cổ đông hiện hữu. Với phương án này, Nhà nước vẫn duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối với khu bay chuẩn y việc sở hữu 95,4% vốn điều lệ của ACV. Đồng thời, trong bất kỳ cảnh huống nào thì Nhà nước vẫn có thể trưng dụng của nả khu bay để chuyên dụng cho quốc phòng, an ninh mà không chịu sức ép với giá tiền đầu tư lớn.

Bộ Giao thông Vận vận chuyển cũng đề nghị phương án thứ ba là Nhà nước giao ACV chủa quản, khai thác, đầu tư, tu chỉnh khu bay chuẩn y giao kèo giao chủa quản 30 năm. Với phương án này, Bộ đóng vai trò rà soát, giám sát việc chủa quản, duyệt y các chiến lược mua sắm, đầu tư, khi mà ACV chủ động trong việc lên chiến lược, triển khai hoạt động buôn bán như đầu tư, bảo trì, duy tu…. Với phương án này, ACV phải báo cáo về kết quả buôn bán hàng năm với Bộ. Trong trường hợp tổng giá tiền hoạt động thường xuyên của khu bay và đầu tư nhỏ hơn doanh số khai thác khu bay thì phần không cân bằng ACV phải nộp vào Ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, cơ quan chủa quản cho rằng, trong trường hợp triển khai phương án ba, Chính phủ, Bộ Tài chính cần chấp nhận cho ACV phân bổ giá tiền đầu tư vào kết quả hoạt động buôn bán của khu bay và coi xét điều chỉnh giá, phí liên đới để tổ chức bảo đảm nguồn thu, hiệu quả.

Phương án rốt cục Bộ đưa ra là thuê ACV chủa quản, khai thác của nả, tạo doanh số, lợi nhuận cho Nhà nước dưới hình thức liên minh công, tư trên hạ tầng giao kèo buôn bán – chủa quản (O&M). Phương thức tính giá thuê khi đó sẽ theo thông lệ thị phần và quy định luật pháp liên đới. ACV khi đó sẽ được trả tiền giá tiền chủa quản, khai thác, bảo trì.

Tuy nhiên, Bộ cũng cho rằng, với cách khiến này, do doanh số từ khu bay không đủ để đầu tư, nâng cấp, tu chỉnh nên hằng năm việc nhà nước phải đầu tư 1.300 tỷ đồng sẽ khiến tăng gánh nặng ngân sách. Cùng với đó, hồ sơ thực hành phương án O&M có thể kéo dài, khó bảo đảm tiến độ nhanh gọn theo đề nghị của ngành nghề hàng không, đặc thù khi việc cấp ngân sách đầu tư phải chuẩn y Quốc hội.

Đưa ra 4 phương án, song Bộ Giao thông Vận vận chuyển kiến nghị chọn phương án ba, nghĩa là Nhà nước giao ACV chủa quản, khai thác, đầu tư, tu chỉnh của nả khu bay bởi có nhiều điểm cộng hơn cả.

Các phương án nhắc trên cũng được Bộ Giao thông Vận vận chuyển xin quan điểm các Bộ, ngành nghề liên đới như Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp… Tuy nhiên, các Bộ hồ hết quan tâm đến đề nghị Nhà nước cho ACV thuê khai thác kết cấu hạ tầng vật chất và của nả khu bay.

Nguyễn Hà