Các cường quốc chi hàng tỷ USD để ‘dỗ dành’ Triều Tiên



“Bình Nhưỡng kiếm được nhiều tiền từ các hành động khiêu khích. Bởi những hàng xóm ấm no thường không thèm quan tâm để ý với những hành vi tốt, nhưng 1 ‘quả táo xấu’ lại lôi kéo đòn bẩy và hàng tỷ USD giúp đỡ“, Sung-Yoon Lee, giáo sư Đại học Tufts (Hàn Quốc) đề cập với CNBC vào thứ Hai (14/8).

Chính những đất nước chỉ trích việc lớn mạnh chương trình hạt nhân của nhà lãnh đạo Kim Jong-un lại cung cấp những khoản giúp đỡ với danh nghĩa “ngoại giao kiểm soát thiệt hại” cho Triều Tiên. “Nguy cơ mất an toàn từ các hành động khiêu khích của Bình Nhưỡng giúp nhận lại sự nhượng bộ từ các đất nước khác”, Giáo sư Lee nhận định.

cac-cuong-quoc-chi-hang-ty-usd-de-do-danh-trieu-tien

Một cuộc diễu hành tại thủ đô Bình Nhưỡng của Triều Tiên vào tháng 8/2017. Ảnh: Reuters

Trong 1 phần phong độ kỷ cách đây không lâu, Triều Tiên đã thu về khoảng 20 tỷ USD tiền mặt, thực phẩm, nhiên liệu và dược phẩm từ Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc. “Đây là kết quả của việc lặp lại lời đề cập láo phi hạt nhân hóa”, Giáo sư Lee – người cũng từng khiến nhân chứng tay nghề tại phiên điều trần của Chính phủ Mỹ về chính sách Bắc Triều Tiên, giám định.

Bình Nhưỡng thường đảm bảo xóa bỏ vũ khí hạt nhân. Năm 2007, nước này đồng ý vô hiệu hóa phần đông các cơ sở vật chất hạt nhân để đổi lấy dầu lửa hoặc giúp đỡ kinh tế. Nhưng rõ ràng lời hứa này chưa bao giờ được thực hành. Gần đây, chính quyền ông Kim đã đề cập rằng Triều Tiên sẵn sàng đóng băng thử nghiệm hạt nhân và hoả tiễn giả định Washington dừng các cuộc tập trận chung với Seoul.

Giải thích điều này, ông Lee cho rằng Triều Tiên thường thực hành điều đó theo 1 chu kỳ, khởi đầu bằng các hành động khiêu khích cừu địch, sau đó sẽ đi kèm với các cuộc thương lượng và sự nhượng bộ từ cộng đồng quốc tế. Ông cũng cho rằng “chu kỳ mệt nhọc này sẽ tiếp diễn trong mai sau gần”.

Lập luận này cũng được củng cố khi Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in là người ủng hộ việc vun đắp mối quan hệ giữa Nam – Bắc Triều và giúp đỡ nhân đạo.

“Triều Tiên muốn dùng các vũ khí hạt nhân của mình để gây sức ép với Hàn Quốc. Và với những tiền đề ủng hộ đang có, Bình Nhưỡng có đủ tiêu chí để khiến điều này với Chính phủ của ông Moon. Chu trình các cuộc khiêu khích – thương lượng – nhượng bộ, thành ra có thể sẽ lặp lại”, Giáo sư Lee nhận định.

Theo số liệu của chính phủ Mỹ, Washington đã gửi 1,3 tỷ USD giúp đỡ không điều kiện cho Triều Tiên từ năm 1995 đến năm 2008. Khoảng 60% là giúp đỡ lương thực, phần còn lại là năng lượng.

Gần đây nhất vào tháng 1/2017, chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama cũng gửi 1 triệu USD để cứu trợ lũ lụt cho Bình Nhưỡng chuẩn y Liên Hiệp Quốc, trước khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức. Đây là lần giúp đỡ nhân đạo nhanh nhất của Mỹ cho Triều Tiên bắt đầu từ năm 2011 – thời điểm Washington trao cho Bình Nhưỡng 900.000 USD chuẩn y các đơn vị cứu trợ độc lập.

Trong khi đó, Hàn Quốc cũng chính thức giúp đỡ cho nước hàng xóm phương Bắc 7 tỷ USD từ 1998 đến 2007, gồm tiền mặt, lương thực, phân bón và vật tư y tế.

“Dập tắt găng tay và đưa Bình Nhưỡng quay lại bàn thương lượng là tiêu chí đo lường sự thành công trong mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên”, Giáo sư Lee cho biết.

Năm 2013, Seoul đã chuẩn y khoản giúp đỡ 6 triệu USD dành cho trẻ em Triều Tiên. Tháng trước, chính quyền Tổng thống Moon Jae-in cũng cho biết sẵn sàng chi 6 triệu USD giúp Triều Tiên tiến hành dò hỏi dân số.

Còn Trung Quốc – nước bảo trợ chính của Triều Tiên, cũng cung cấp 1 tỷ tới 1,5 tỷ USD bắt đầu từ năm 2003, theo số liệu của Giáo sư Lee.

Vị giáo sư này cũng khẳng định mối quan hệ giữa Trung Quốc và Triều Tiên sẽ còn tiếp diễn. Bắc Kinh vẫn sẽ hỗ trợ Bình Nhưỡng về kinh tế và chính trị để che chở lợi ích mục tiêu trong gianh giới. Sự tan nát của chế độ ông Kim có thể dẫn đến sự hiện diện của Mỹ nhiều hơn tại châu Á và hàng triệu người lánh nạn chạy trốn qua vùng giáp danh giữa 2 nước này.

Minh Sơn (theo CNBC)