42.700 tỷ đồng vốn Nhà nước ‘có dấu hiệu’ đầu tư không hiệu quả



Bộ Kế hoạch & Đầu tư vừa thông báo báo cáo Đề án nghiên cứu tăng tiến hiệu quả đầu tư của tổ chức nhà nước. Tính đến cuối tháng 8, mới có 60 bộ ngành nghề, địa phương, tập đoàn kinh tế và tổng tổ chức nhà nước gửi báo cáo rà soát các công trình có ám hiệu đầu tư không hiệu quả. Theo đó, có khoảng 250 tổ chức nhà nước do các cơ quan này khiến đại diện chủ sở hữu đã được rà soát tình hình đầu tư công trình trong thời kỳ 2000-2016, chiếm hơn 31% tổng số tổ chức thuộc diện phải rà soát.

Thống kê sơ bộ cho thấy, hiện còn đó 72 công trình có ám hiệu đầu tư không hiệu quả với tổng mức đầu tư được xét duyệt sau rốt khoảng 42.744 tỷ đồng, tăng hơn 9.000 tỷ đồng so với thuở sơ khai. Trong đó, số lượng công trình của các tổ chức trực thuộc Bộ chiếm hơn phân nửa với tổng mức đầu tư được xét duyệt sau rốt trên 22.900 tỷ đồng.

42700-ty-dong-von-nha-nuoc-co-dau-hieu-dau-tu-khong-hieu-qua

Nhiều công trình đầu tư không hiệu quả trải đều ở các doanh nghiệp, bộ ngành nghề.

Nổi bật trong số này là Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn với 27 công trình với tổng mức đầu tư gần 910 tỷ đồng, tập kết chính yếu tại ba tổ chức là Tổng tổ chức Lương thực Miền Nam, Tổng tổ chức Cà phê Việt Nam và Công ty TNHH MTV Thuỷ sản Hạ Long. Phần lớn các công trình này đã tạm thời giới hạn hoạt động hoặc đang cung cấp nhưng thua lỗ lớn.

Trường hợp của Bộ Giao thông tải chỉ có hai tổ chức sở hữu các công trình có ám hiệu đầu tư không hiệu quả là Tổng tổ chức Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (SBIC) và Tổng tổ chức Hàng hải Việt Nam (Vinalines), nhưng tổng vốn đầu tư được xét duyệt rốt cục lên đến gần 15.000 tỷ đồng. Con số này chưa bao gồm dữ liệu của SBIC do doanh nghiệp này đang thực hành đề án tái cơ cấu theo quy định của Thủ tướng.

Đợt này có 9 bộ ngành nghề báo cáo không có công trình đầu tư kém hiệu quả thuộc các tổ chức nhà nước do các cơ quan này là đại diện chủ sở hữu, điển nghe đâu Bộ Tài chính, Bộ Y tế, Đài truyền hình Việt Nam…

Đối với lực lượng tập đoàn kinh tế và tổng tổ chức nhà nước, trường hợp đáng chú ý nhất là Tổng công Giấy Việt Nam (Vinapaco) với 8 công trình có tổng vốn trên 11.080 tỷ đồng, chiếm hơn 1 phần tư tổng mức đầu tư được xét duyệt sau rốt.

Bên cạnh đó, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cho biết chưa ghi nhận các công trình đầu tư có ám hiệu không hiệu quả, nhưng doanh nghiệp này đang vận hành công trình Phóng vệ tinh viễn thông Vinasat-2 với khoản lỗ luỹ kế 1.209 tỷ đồng từ khi thời điểm được phóng lên quỹ đạo vào giữa năm 2012. Dự án có tổng mức đầu tư là 5.462 tỷ đồng. Trong đó, 20% được lấy từ ngân sách tập đoàn, phần còn lại vay từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam và vay thương nghiệp. VNPT dự kiến giả thử khai thác hiệu quả thì thời kì thu hồi vốn là 10 năm, nhưng do kế quả kinh doanh những năm đầu không đạt mục tiêu nên nhiều kỹ năng phải kéo dài.

Theo giám định của Bộ Kế hoạch & Đầu tư, các công trình có ám hiệu đầu tư không hiệu quả tập kết chính yếu trong lĩnh vực nhà ở, tăng trưởng cơ sở cảng biển, nông lâm thuỷ sản và nâng cấp, mở mang công suất nhà máy. Những công trình được xếp vào lực lượng này dựa trên các tiêu chí như: tổng mức đầu tư phải điều chỉnh tăng so với được xét duyệt trước đó, kế quả kinh doanh và lợi nhuận thực tại phải chăng hơn trong báo cáo nghiên cứu khả thi, tầm giá mặt hàng thực tại cao hơn tính toán khi ngoại hình công trình, công trình đầu tư đi vào hoạt động nhưng không cam kết công suất ngoại hình, không bù đắp được tầm giá vận hành…

Báo cáo nhận định, cỗi nguồn các công trình phải tạm thời giới hạn hoạt động hoặc thua lỗ kéo dài là do kỹ năng của chủ đầu tư còn nhiều tránh, yếu kém trong công việc lập, triển khai và chủa quản công trình cũng như dự đoán biến động của thị phần trong nước và toàn cầu. Ngoài ra, công việc thương lượng và giao kèo thỏa thuận với các nhà thầu nước ngoài còn lúng túng, đặc thù là đối với các công trình có khoa học đương đại dẫn đến nảy sinh các tranh chấp khó khắc phục. Về khách quan, ảnh hưởng của tình hình tỷ giá và lãi suất nằm ngoài dự kiến thuở sơ khai cũng khiến giảm hiệu quả đầu tư.

Hiện, còn 1 số bộ ngành nghề và địa phương đang chủa quản nhiều tổ chức nhà nước như Bộ Xây dựng, UBND TP HCM, Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Hoá chất, Tổng tổ chức Xi măng… chưa gửi báo cáo theo yêu cầu. Đặc biệt trong số này là Bộ Công Thương với 12 công trình thua lỗ gần 63.600 tỷ đồng và khoản nợ phải trả trên 55.000 tỷ đồng, theo báo cáo hồi tháng 4 năm nay. Do đó, con số tổng vốn rót vào các công trình có ám hiệu đầu tư không hiệu quả dự kiến “đội” thêm gấp nhiều lần khi báo cáo chính thức được thông báo.

Phương Đông