3 Bộ và TP HCM nhận trách nhiệm để Metro Sài Gòn ‘đói’ vốn



Bộ Kế hoạch & Đầu tư vừa có văn bản gửi Thủ tướng giải trình về điều chỉnh tổng mức đầu tư và xếp đặt tiêu chí vốn nước ngoài tại công trình vun đắp tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên (Sài Gòn).

Theo đó, cơ quan này thừa nhận và nêu rõ sứ mạng của 3 Bộ, ngành nghề: Kế hoạch & Đầu tư, Giao thông Vận chuyển vận, Bộ Tài chính và UBND TP HCM trong việc để công trình này kéo dài, nhóm vốn thêm 30.000 tỷ đồng sau 4 năm đầu tư. Thực tế sứ mạng này cũng đã từng được Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư Nguyễn Chí Dũng san sớt với VnExpress bên hành lang Quốc hội tại kỳ họp thứ 4 vừa diễn ra.

Trách nhiệm 3 Bộ và TP HCM

Điểm sứ mạng của UBND TP HCM, Bộ Kế hoạch cho rằng, thành thị đã có sự hiểu khác về công văn 1506 ngày 25/8/2011 của Thủ tướng nên đã ưng chuẩn tổng mức đầu tư điều chỉnh, từ 17.000 tỷ đồng lên 47.000 tỷ. Trong khi đó, đây là công trình phải báo cáo Quốc hội coi xét mới được điều chỉnh tổng mức đầu tư.

“Thành xã cũng chưa cộng tác chặt chẽ với Bộ Tài chính và các cơ quan liên đới, xác định rõ trị giá phần vốn tiêu chí ngân sách Trung ương cấp phát trong tổng mức đầu tư điều chỉnh được ưng chuẩn. Hợp đồng vay lại ký giữa Bộ Tài chính và UBND thành thị tháng 7/2017 không có trị giá phần vốn vay lại”, văn bản của Bộ Kế hoạch chỉ rõ sứ mạng của TP HCM.

3-bo-va-tp-hcm-nhan-trach-nhiem-de-metro-sai-gon-doi-von

Đoạn hầm metro tuyến số 1 đã hoàn thành phía Ba Son. Ảnh: Hữu Công

Khuyết điểm và sứ mạng này cũng được UBND thành thị thừa nhận trong văn bản báo cáo Thủ tướng về công trình metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên. “Quyết định ưng chuẩn điều chỉnh tổng mức đầu tư công trình của Chủ tịch thành thị chưa đủ chặt chẽ về mặt pháp lý”, UBND TP HCM thừa nhận.

Bộ Tài chính chưa cộng tác chặt chẽ với thành thị để hợp nhất trị giá phần vốn tiêu chí ngân sách Trung ương cấp phát trong tổng mức đầu tư được ưng chuẩn.

Bộ Giao thông Vận chuyển vận – cơ quan được Chính phủ uỷ quyền báo cáo Quốc hội về công trình, chưa cộng tác chặt chẽ với UBND TP HCM và các cơ quan liên đới báo cáo Thủ tướng việc Quốc hội chưa có quan niệm với tổng mức đầu tư điều chỉnh công trình này.

Về phần mình, Bộ Kế hoạch thừa nhận sứ mạng trong giám sát đầu tư, chưa kịp thời phát hiện vấn đề cộng tác với UBND thành thị và Bộ Giao ban bố cáo Chính phủ, để sớm báo cáo Quốc hội cho quan niệm về điều chỉnh công trình, khiến ăn cứ pháp lý cho việc triển khai công trình cũng như công việc giao tiêu chí vốn đầu tư công.

Metro số 1 Sài Gòn nhóm vốn 30.000 tỷ

Dự án metro Bến Thành – Suối Tiên được UBND TP HCM ưng chuẩn vào tháng 4/2007 với tổng mức đầu tư hơn 17.000 tỷ đồng. Sau đó 4 năm, thành thị đã điều chỉnh mức đầu tư công trình này lên hơn 47.000 tỷ, tăng khoảng 30.000 tỷ so với vốn đầu tư trước hết. Trong đó, hơn 41.800 tỷ đồng là vốn vay ODA của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), trên 5.400 tỷ còn lại là vốn đối ứng từ ngân sách thành thị.

Tháng 9/2011, UBND TP HCM ban hành hình định 4480 ưng chuẩn điều chỉnh công trình, tổng mức đầu tư mới nhưng chưa nêu rõ trị giá phần vốn ngân sách Trung ương cấp phát và phần vốn địa phương vay lại.

Tại cuộc họp Quốc hội tháng 10/2011, Bộ trưởng Giao thông thay mặt Chính phủ báo cáo Quốc hội công trình các con phố sắt thị thành TP HCM tuyến Bến Thành – Suối Tiên. Trong báo cáo, Bộ này nêu sự đổi thay tổng mức đầu tư công trình tăng 30.000 tỷ đồng. Bộ nêu nguyên do, sự quan trọng phải điều chỉnh công trình và kiến nghị Quốc hội cho quan niệm và theo dõi, giám sát trong suốt công đoạn triển khai.

Giải trình về diễn biến giải ngân vốn cho công trình này, cơ quan ngành nghề tiêu chí cho biết, đến hết năm 2016, tổng số vốn đã giao và giải ngân ngân sách Trung ương của công trình đã đủ con số trợ thì tính trước đây là 9.192 tỷ.

Đến hết tháng 8/2017, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách giao đợt 2 năm 2017 khoảng 2.066 tỷ đồng, tương đương 97,5% vốn được giao.

Tổng vốn nước ngoài của TP HCM trong tiêu chí trung hạn được giao là 13.500 tỷ đồng, trong đó năm 2017 hơn 4.034 tỷ. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân mới chỉ đạt gần 3.170 tỷ, khoảng 78,6% tổng vốn ODA được Quốc hội ưng chuẩn. Căn cứ vào các quy định hiện hành tỷ lệ giải ngân của TP HCM mới đạt 78,6% đến hết tháng 8/2017 nên chưa đủ điều kiện bổ sung hoặc ứng trước vốn nước ngoài cho công trình.

Báo cáo Quốc hội vướng mắc metro số 1 Sài Gòn

Vướng mắc của công trình này, theo Bộ Kế hoạch & Đầu tư, do Quốc hội chưa có quan niệm về việc điều chỉnh, tăng mức đầu tư công trình; chưa xác định rõ trị giá phần vốn tiêu chí ngân sách trung ương cấp phát trong tổng mức đầu tư được ưng chuẩn, dự định điều chỉnh. Ngoài ra, tỷ lệ giải ngân tiêu chí vốn nước ngoài đến hết tháng 8/2017 của TP HCM chưa đủ điều kiện để bổ sung hoặc ứng trước tiêu chí vốn nước ngoài.

Trong khi đó, do liên tục “đói” vốn, tiêu chí đưa tuyến metro trước tiên của TP HCM vào hoạt động từ năm 2020 có nguy cơ vỡ nợ.

Bộ Kế hoạch kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Giao thông chủ trì, cộng tác với UBND TP HCM cập nhật, rà soát thẩm tra việc điều chỉnh tổng mức đầu tư, báo cáo Chính phủ coi xét và trình Quốc hội. Bộ Giao thông cũng cần cộng tác với Bộ Tài chính, thành thị xác định rõ trị giá vay lại của công trình.

Bộ Kế hoạch cũng đề xuất Thủ tướng uỷ quyền cho Bộ Giao thông thay mặt Chính phủ báo cáo Quốc hội tại kỳ họp thứ 5 diễn ra vào tháng 5/2018 về việc điều chỉnh công trình để Quốc hội ưng chuẩn tổng mức đầu tư điều chỉnh, khiến tiêu chuẩn tiếp diễn triển khai công trình, phân bổ vốn nước ngoài từ nguồn ngân sách.

Dài gần 20 km, tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đi qua các quận 1, 2, 9, Bình Thạnh, Thủ Đức (TP HCM) và quận Dĩ An (Bình Dương). Trong đó 2,6 km đi ngầm (3 nhà ga) và hơn 17 km trên cao (11 nhà ga). Công trình dự định đưa vào khai thác năm 2020.

Hôm 24/10, Ban điều hành các con phố sắt thị thành TP HCM cùng nhà thầu Hitachi (Nhật Bản) đã khởi công lắp các con phố ray của tuyến metro số 1, dự định hoàn thành vào cuối năm 2018.

Anh Minh